TĨNH
THỔ
THI
CA KHÚC XXXI
|
Lời
thú tội của Đăng Tử (Dante). Bích Chi (Béatrice) tiếp
tục trách móc. Tiên nữ Ma-Tân-Da (Matelda) đem tắm
chàng trong sông Lệ Thủy ( Léthé). Bích Chi mở khăn choàng.
Thứ tư Lễ Phục Sinh 10 giờ sáng.
|
“Hỡi
người bên bến sông thiêng.”
Quay sang tôi, nói
giọng còn sắt đanh,
Mỗi lời như
một mũi gươm.
Nàng chẳng chậm
trễ trách hờn mông lung.
“Nói cho tôi
biết đúng không ?
Trả lời, thú
tội lỗi lầm ăn năn.”
Đầu tôi bối
rối muôn phần,
Điều tôi định
nói, đắng lòng, tắt ngay,
Trước khi rời
khỏi cổ này.
Đợi một giây
phút : “Chàng nay nghĩ gì ? 10
Những lời ký
ức sầu bi,
Nước sông chưa
kịp xóa đi nơi chàng.”
E ngại lẫn lộn
ngượng ngùng,
Buộc ra một
tiếng lời “vâng”, thầm thì.
Chỉ nghe bằng
mắt ai bi,
Như nỏ tên đã
căng đi quá chừng,
Cung dây đứt
ngọn tên băng,
Mũi tên yếu
ớt chạm tâm nhẹ nhàng.
Lòng như vỡ,
sức nặng tràn,
Tuôn rơi nước
mắt, thở than bồi hồi. 20
Giọng tôi yếu
ớt chơi vơi,
Và nàng : “Trước
hết những lời muốn tôi.
Hướng chàng
điều thiện yêu người,
Chẳng còn chi
nữa, hết rồi ước mong.
Hố hầm nào
trên đường trần,
Xích xiềng nào
trói, mà lòng ngại sao,
Chàng bỏ hy vọng
lên cao.
Thú vui nào, lợi
lộc nào cản ngăn ?
Đã bày ra trước
điều lành,
Khiến chàng phải
chạy theo, giành đón săn ?” 30
Sau khi đã đắng
cay lòng,
Khó khăn tôi mới
phân vân trả lời,
Biết bao cố
gắng đôi môi,
Nói trong tiếng
khóc : “Việc đời bày ra,
Vui giả tạo kéo
chân ta,
Dung nhan nàng,
cách mặt xa tâm tình.”
Nàng rằng : “Im
lặng chối lòng,
Điều mà thú
nhận, tội tình dấu chi !
Đại Phán Quan
ngài biết ngay,
Khi lời buộc
tội của ngài phát ra, 40
Từ người có
tội trước tòa,
Lưỡi gươm trừng
phạt hẵn là giảm đi,
Tuy nhiên điều
xấu hổ này,
Lỗi lầm còn
lúc khác say lỡ lầm.
Lời hát nhân
ngư quyến lòng.*
Vững vàng bỏ
khổ thì chàng nghe đây,
Hiểu sao nghịch
cảnh đời này,
Dù vùi xương
thịt, ra tay giúp chàng.
Thiên nhiên, nghệ
thuật tặng chàng,
Cho niềm vui thú
mơ màng tay xinh. 50
Trong lòng đất
phủ xác thân,
Nếu niềm vui
nhất mà chàng thiếu đi,
Cái chết em có
ra gì,
Khả năng hấp
dẫn niềm vui nơi chàng.
Chàng cần thúc
đẩy đầu tiên,
Của sự lừa
dối để nâng cao mình.
Sau em, chẳng thể
nào xong,
Khi chàng vững
cánh không cần thế đâu.
Đợi một dịp
lớn về sau,
Cô gái nhỏ, trò
mới nào khác hơn. 60
Chim mới nở,
một vài hôm,
Những con đã
đủ đầy, toàn cánh lông.
Cung lưới có
ích gì chăng ?”
Như trẻ xấu
hổ thẹn lòng lặng im,
Nhìn đất nghe
mắng lỗi lầm,
Nhận chân tội
lỗi, hồi tâm hận mình.
Nàng rằng: “Nếu
chàng khổ thêm.
Khi nghe em nói,
hãy nhìn vễnh râu.
Nhìn em càng buồn
khổ đau.”
Lòng như bật
rễ chẳng nào gắng công. 70
Cây sồi lớn
gió Mistral lồng.*
Hay bởi ngọn
gió đất vùng Jarbas.*
Tôi ngơ ngẫn
lời nàng qua,
Khi nàng bảo “vễnh
râu” và ngước trông.
Tôi nhận nọc
độc lời hờn.
Và khi tôi ngoãnh
mặt nhìn lên cao,
Không còn tạo
vật thấy nào,
Đã ngừng tung
những sắc màu cánh hoa.
Mắt tôi chưa
định thần ra,
Thấy Bích Chi
đã quay qua thú kỳ. 80
Con vật hai giống
khác đây.*
Dưới khăn voan,
phía bên này nhìn sang.
Dường nàng đã
thắng chính nàng,
Hơn xưa, hơn cả
bao nương tử nào.
Cái gai lòng hận
chích đau,
Tất cả mọi
vật như đều trốn đâu.
Tình yêu hóa
thành hận thù,
Chỉ lòng hối
hận, tim đau dày vò.
Tôi ngã xuống
ngất, thế nào,
Nàng đà biết
rõ gây bao sự tình. 90
Khi tim trở lại
sức mình,
Tôi thấy nương
tử đã trông một lần.*
“Bám ta, bám
ta.” Nàng rằng.
Kéo tôi dòng
nước ngập ngang cổ mình.
Nàng lướt đi,
tôi sau lưng,
Nhẹ nhàng như
chiếc thuyền con trên dòng.
Khi bờ hạnh phúc
đến gần,
“Vẫy nước
lên mặt”, tiếng dịu dàng tôi nghe.
Tôi nhớ thế
trong mù mờ.
Nương tử xinh
đẹp, bấy giờ đôi tay, 100
Giơ đầu tôi
nhúng nước ngay,
Khiến tôi uống
một ngụm đầy vào trong.
Nàng kéo tôi
ướt sũng mình,
Đến giữa màn
múa bốn nàng vũ tiên.*
Các nàng che cánh
tay trần :
“Chúng tôi tiên
nữ cõi muôn sao trời.
Trước khi Bích
Chi ra đời,
Chúng tôi được
lệnh xuống nơi hầu nàng.
Dẫn chàng ra
mắt nương nương,
Ánh mắt vui vẻ
ba nường bên kia. 110
Họ nhìn xa hướng
về, kìa !”
Các nàng lại
hát hoà ca tay cầm,
Dẫn gần sư
tử cánh ưng,
Nơi Bích Chi đã
quay mình sang tôi.
Họ : “ Đừng
ngại liếc mắt thôi,
Có đôi bích
ngọc chúng tôi tặng chàng,
Ngày tình yêu
bắn mũi tên.”
Lòng ham muốn
đã cháy bừng trong tim,
Mắt tôi nhìn
mắt long lanh,
Chăm chú sư tử
cánh ưng đang nhìn. 120
Như mặt trời
soi gương trong,
Trong mắt con vật
cũng bừng chiếu ra,
Hình này dạng
khác khi là.
Bạn đọc thử
nghĩ, tôi đà ngạc nhiên.
Khi thấy con vật
y nguyên,
Mắt hai hình
ảnh hoá luôn không ngừng.*
Như tôi sung sướng
tâm hồn,
Kinh ngạc thưởng
thức lạ lùng món ăn.
Nhưng càng ăn,
càng đói thêm.
Có ba tiên nữ
lại gần nơi nao. 130
Mà cử chỉ tỏ
cấp cao,
Vừa múa hát
khúc tiêu dao thiên thần.
“Quay lại Bích
Chi, mắt thần.
Hãy nhìn người
bạn chung tình thủy chung,
Gặp nàng vượt
bao núi sông,
Ban ơn, nàng hãy
cởi giùm khăn voan,
Đừng che miệng
để cho chàng,
Chiêm ngưỡng
sắc đẹp, nàng còn dấu khăn.”
Huy hoàng chói
ánh vĩnh hằng,
Khiến như
lóe mắt vượt vùng bóng râm. 140
Nơi Thi Sơn nước
trong lành,
Tinh thần chàng
chắc sẽ không ngỡ ngàng.
Cho nàng hiển
hiện như nàng,
Nhờ Trời ban
lại phúc ân hài hòa.
Khi nàng trong nắng
chan hòa ? 145
CHÚ THÍCH
45. Nhân ngư:
sirene : theo thần thoại Hy Lạp và trong Odyssée thi hào Homère,
nhân ngư đầu người đuôi cá, cánh chim có sắc
đẹp và ca hát quyến rũ mê hồn, làm lạc lối các
thủy thủ trên biển cả. Thủy thủ bị mê hoặc dừng
thuyền trên đảo nàng, truy hoan kiệt lực và chỉ còn
để lại những bộ xương trắng xóa. Ulysse khi đi qua
đảo nhân ngư đã bịt tai các thủy thủ bằng sáp ong,
và dặn trói chàng vào cột buồm nhưng không bịt
tai để chàng nghe tiếng hát, và dặn dò các thủy thủ
thấy chàng vùng vẫy quấn dây trói thêm. Ulysse đã nghe
được tiếng hát quyến rũ các nàng nhân ngư.
71. Gió Nostral
(Mistral) từ phương Bắc thổi xuống lạnh buốt.
Gió Iarba (Jarbas)
: la Lybie tên vị vua huyền thoại Didon.
81. Con vật hai
giống khác : sư tử cánh chim ưng, gợi đến định nghĩa
thần học về Jésus Christ.
92. Nương tử
đã trông một lần : tiên nữ Matelda (Tĩnh Thổ
XXVIII, 40)
98. Asperges me. (Thánh
Vịnh L,9) lời tiếng La Tinh rẩy nước ban phúc lành trong
lúc hành lễ nhà thờ.
104. Bốn nàng:
Bốn đạo đức chính: Công bầng, thận trọng. sức mạnh,
điều độ.
Lấy tay che cho
tôi : hàm ý che chỡ chống lại các thói xấu đến
tấn công.
126. Mắt hai hình
ảnh hóa luôn không ngừng : Trong bản chất của Christ hai
bản chất thành một. Trong người thường hai bản chất
phân biệt và tách biệt.
TĨNH
THỔ
THI
CA KHÚC XXXII
|
Đám
rước tiếp tục, ngừng bên cây. Đăng Tử ngủ và thức
dậy. Bích Chi ngồi bên gốc cây. Sứ mệnh Đăng Tử
đối với người sống. Con đại bàng, con chồn, con rồng.
Cổ xe biến đổi, cô gái điếm và tên khổng lồ.
|
Tôi mở mắt nhìn
chăm chăm,
Cho thoả cơn khát
mười năm mong chờ.*
Đến nổi giác
quan thẩn thờ,
Bên này, bên khác
cơ hồ cách ngăn.
Uể oải, nụ
cười thần linh,
Đã thu vào hết
lưới tình ngày xưa.
Khi tôi quay phía
trái kia,
Bởi các tiên
nữ lúc lìa chú tâm.
Tôi nghe : “Nhìn
kỹ quá chừng.”
Mắt tôi bị chói
sáng trưng kéo dài. 10
Trong mắt chói
lọi mặt trời,
Một phút giây
chẳng cho tôi thấy gì.
Nhưng khi ánh sáng
dịu soi,
Dịu hơn so với
ánh trời chói chang.
Lúc đầu chịu
đựng mới lên,
Tôi thấy về
phía phải nên quay nhìn.
Trở lại đám
rước quang vinh.
Mặt trời, bảy
ngọn nến hồng trước tôi.
Họ mang khiên bảo
vệ người,
Một toán trở
lại mang vai lá cờ. 20
Toán đi đầu
đổi thay người,
Những chàng kỵ
sĩ nhà Trời Thiên cung.
Đi phía trước
vượt qua đoàn,
Trước khi hướng
cổ xe, càn đã xoay.
Các nương nương
trở lại nơi,
Bánh xe con vật
hòm lời phúc âm.
Không cần nhịp
đập cánh lông,
Nương tử xinh
đẹp đến dòng suối nông.
Stazio và tôi theo
bánh xe vòng.
Vòng vành cung
nhỏ bên đường tôi đi. 30
Qua rừng lớn
hoang vắng người,
Lỗi lầm kẻ
đã nghe lời rắn, tin.*
Đi theo nhịp hát
thiên thần,
Khoảng chừng
một quảng ba tầm tên bay.
Vượt qua đường
chúng tôi đi,
Bích Chi bước
xuống xe này, tôi nghe,
Tiếng thì thầm
“Adamo”.*
Họ bao quanh một
cây to, mà cành*
Đều rụng hoa
và lá xanh.
Dáng cây cao vút
lên tàn càng to. 40
Càng rộng vòm
ra bấy nhiêu,
Người Ấn Độ
phục cây nào quý hơn.
“Sung sướng
thay sư tử chim ưng,
Mỏ ngươi không
rỉa cây thơm ngọt ngào.
Vì ăn nó bụng
quặn đau.”*
Đứng quanh thân
lớn dường nào dáng thanh.
Người nói, con
vật kêu rằng :
“Nhờ giữ mầm
mống công bằng người ta.”
Rồi quay kéo
càn cổ xe,
Lôi tới tận
gốc cây trơ trụi cành. 50
Buộc vào xe một
cành riêng.*
Như cây ta nắng
từ trên xuống mình,
Soi sáng trộn
sắc màu chung,
Với ánh sáng
chiếu của chòm Sao Ngư.*
Nhựa lên, sự
sống thay màu,
Nở ra đầy nụ
xanh cao dưới trời.
Quay vòng dưới
các sao trôi.
Hoa nở màu sắc
kém tươi hoa hồng,
Nhưng hơn hoa tím
nở bừng,
Cây hồi sinh,
lá vẫn còn trụi trơ. 60
Tôi không hiểu,
vì họ chẳng ca,
Bài tụng ca đã
hát hòa với nhau.
Tôi chẳng nhớ
âm điệu nào,
Tôi chẳng còn
thể kể sao, mắt chùng,
Trĩu nặng như
chuyện Syrinx.*
Trả giá quá
đắt thức canh đêm dài.
Họa sĩ vẽ người
mẫu tài,
Tôi tả sao được
mắt hoài thiếp đi.
Nói sao được
khi ngủ say.
Nhưng rồi sẽ
kể sau khi dậy rồi. 70
Một ánh sáng
rực xé trời,
Mơ trong giấc
ngủ, tiếng người : “Dậy thôi !”
“Ta đưa người
nhìn cây mơ,
Mà thiên thần
đã trông chờ khát khao,
Thượng giới
vui tiệc bàn đào,
Pieto, Giovanni, Iacopo
đều ngất đi.*
Cùng tỉnh dậy
với lời lay,
Đánh thức tất
cả người say giấc nồng.
Tông đồ không
hai môn sinh,
Moïse đó với
cùng Elie.* 80
Thầy giáo đổi
áo mới thay.”
Tôi đã tỉnh
lại và tôi thấy rằng :
Nương tử hiền
hậu cúi nhìn,
Nàng đà dẫn
dắt dọc dòng sông lâu.
Nghi ngại hỏi
: “Bích Chi đâu ?”
Nàng rằng : “Chàng
chẳng thấy sao, bên này,
Dưới lá, ngồi
trên rễ cây. ”
Tôi thấy một
đám người vây quanh nàng.
Sư tử chim ưng
cùng bên,
Với một bài
hát dịu êm lắng trầm. 90
Nàng còn nói
gì nữa chăng ?
Tôi không còn
nhớ vì lòng bận thôi.
Tình nàng xâm
chiếm hồn tôi,
Tôi chỉ có thấy
nàng ngồi mà thôi.
Như đang giữ
xe cạnh người,
Vật hai hình
thể buộc nơi đây gần,
Bảy nàng tiên
nữ vây quanh,
Như nơi tu viện
tay cầm trong tay.
Chẳng sợ gió
Autan, Aquilon.*
“Chàng chẳng
ở lại lâu trong khu rừng, 100
Nhưng chàng sẽ
mãi cùng em,
Dân thành La Mã,
Chúa người Romain.
Cho thế giới
sống đẹp hơn,
Nhìn xe nhìn các
điều chàng thấy đây.
Về dưới thế,
viết chuyến này,
Lời Bích Chi
nói như vầy khắc ghi.”
Trân trọng nàng
nói những gì,
Tập trung tư tưởng,
tôi đi theo nàng.
Một sấm sét
giáng xuống trần,
Rất nhanh như
mịt mù gần sắp mưa. 110
Từ những vùng
trời phía xa,
Cánh chim Thần
Zeus lao qua xuống rừng.*
Qua cây, xé võ
bốc trần,
Cả hoa và lá,
những cành mới lên.
Đập thùng xe
mạnh kinh hồn.
Xe như oằn tựa
tàu vần bão giông.
Mạn trái, mạn
phải sóng tung.
Rồi thì tôi
thấy chạy nhanh vào thùng.
Xe khải hoàn,
một con chồn,
Trông như đã
đói, lâu dường chẳng ăn. 120
Nương nương trách
mắng lỗi lầm,
Tội ghê tởm,
nó phải đành bỏ ngay.
Bộ xương gầy
gò lất lây,
Rồi theo đường
cũ trước đây lũi về.
Chim đại bàng
đậu thùng xe,
Để lại lông
cánh bộn bề, ngỗn ngang.*
Như từ trái
tim thở than,
Một giọng nói
chợt, tiếng vang từ trời.
“Ôi xe ta sao đầy
hàng tồi”.*
Rồi bỗng thấy
đất như thời mở ra. 130
Con rồng hiện
giữa hai bánh xe,*
Cái đuôi dựng
đứng trên xe thẳng mình.
Như vò vẻ rút
ngòi châm,
Nó thu về cái
đuôi thòng quái tinh.
Khỏi thùng, bỏ
đi bằng lòng.
Nhưng cũng còn
lại trong vùng đất hoang.
Phủ cỏ dại và
đầy lông.
Dường một chủ
ý sáng trong tốt lành.
Phủ đầy bánh
xe hai bên,
Cả càng xe cũng
chất lên vương đầy 140
Thời gian xong
tiếng thở dài,
Cổ xe thần thánh
đã thời biến đâu.
Mọi phía mọc
những cái đầu,*
Ba càn xe, mỗi
nơi sau góc thùng.
Cái trước đầu
bò hai sừng,
Bốn đầu kia
chỉ một sừng trán cao.
Chưa bao giờ thấy,
quái vật nào,
Vững như thành
quách, cao vào như non.
Cỡi lên, con điếm
nửa trần truồng,
Hai mắt điên
đảo long lanh quanh nhìn. 150
Để ngăn kẻ
khác cướp chăng ?
Tôi thấy bên
cạnh một tên khổng lồ,
Chốc lát hôn
ôm nhau vồ,
Nhưng khi cô hướng
tôi, to mắt nhìn.
Lăng nhăng, ma cô
nhân tình.
Dữ hung roi quất
từ chân đến đầu,
Nghi kỵ điên cuồng
nóng mau,
Hắn gỡ quái
vật lôi nhau vào rừng,
Chúng đi xa hút
dần dần,
Cả con điếm,
thú lạ lùng mất tăm.* 160
CHÚ THÍCH.
2. Mười năm:
Mong ước gặp lại Béatrice của Dante trải qua 10 năm từ
năm 1290 Béatrice chết, cho tới khi Dante lên được Tĩnh
Thổ, Thiên Đường trên mặt đất.
32. Kẻ tin lời
con rắn Eva (Eve)
37. Tiếng thì
thầm Adamo (Adam) hàm ý nhớ lại và trách móc người
đàn ông đầu tiên.
38. Cây trụi lá
: các nhà chú giải cho cái cây này tưựng trưng cho ý
chí thần thánh và quy luật tự nhiên trước khi Chúa
Jésus ra đời, cây trụi lá có nghĩa là nước Ý quyền
lực Đế Quốc La Mã và công lý chưa bảo đảm được
sự thịnh vượng.
45. Pézard nhắc
lại đau bụng là một hình ảnh trong Thánh Kinh. Con người
được nuôi sống bằng thức ăn không tốt thì sẽ đau
đớn, cũng như Adam và Eve bị đau khổ vì đã không vâng
lời Chúa Trời.
51. Cột cổ xe
(Giáo Hội Roma) vào cái cây (Đế Quốc La Mã) ám chỉ
sự hoà giải và Giáo Hội đặt trụ sở tại Roma.
54. Chòm sao Ngư
: Lúc ánh sáng mặt trời vừa soi trái đất, tiếp
theo chòm sao Bélier, chòm sao Poisson.
65. Syrinx. Argo người
bảo vệ đầy cảnh giác của tiên nữ Io, có một trăm
con mắt, bị Thần Mercure theo lệnh Zeus, lập mưu kể chuyện
tình yêu của tiên nữ Syrinx và thần Pan, Argo mê ly, thiu
thỉu ngủ, rồi bị giết chết.
71. Pieto, Giovanni,
Iacopo. tiếng Pháp là Pierre, Jean, Jacque. Ba vị tông
đồ đi theo lên núi Tabor để chứng kiến sự biến
thân của Chúa, nhưng bị ánh sáng làm lóa mắt, ngất
đi và ngã xuống đất, Chúa lên tiếng gọi “Dậy đi”,
ba lần, cả ba hồi tỉnh.
80. Khi Chúa Jésus
phát ra ánh sáng không có Moïse và Elia.
81. Khi phát ra
ánh sáng Chúa không mặc áo choàng trắng.
99. Autan và Aquilon
là hai ngọn gió mạnh, cũng không tắt được cây đèn
lễ bảy ngọn.
102. Roma là thành
phố vĩnh hằng, mà Jésus là công dân thứ nhất.
112. Cánh chim Thần
Zeus. Trong Odyssée cánh chim Thần Zeus bay xuống báo hiệu
cho dân Ithaque và Télémaque rằng Ulysse sắp về quê hương
dẹp bọn cầu hôn.
Trong Thần Khúc
của Dante, theo vài nhà bình luận, chim ưng Thần Zeus đại
diện cho quyền lực Đế Quốc La Mã, cổ xe tượng
trưng cho Giáo Hội. Hoàng đế La Mã Constantino thừa nhận
Giáo Hội, đem Roma quy thuận Giáo Hoàng, để lại đầy
lông của nó, tức để lại của cải và quyền lực
chính trị của Đế Quốc. Đây có thể là một ý đồ
tốt và trong sáng của Constantino, nhưng cũng sẽ gây ra
nhiều vấn đề cho quyền lực tôn giáo của Giáo Hội
(cái xe đầy lông bị biến dạng. Chủ ý ẩn trong các
câu thơ 138-141)
129. Hàng tồi:
Một huyền thoại kể lại : Sau khi Constantino quy thuận
Giáo Hội La Mã thì từ trên trời lời Thánh Pierre vọng
xuống câu nói : “Thế là thuốc độc đã ngấm vào
Giáo Hội của Chúa.”
131. Con rồng :
Dante sử dụng phong cách viết của chương Tận Thế trong
Thánh Kinh có con rồng xuất hiện, để nói ẩn dụ
Rồng tượng trưng Satan sẽ làm hại Giáo Hội, có ý
kiến cho rằng tiên tri sự chia rẽ giữa Giáo Hội La
Mã và Chính Thống Giáo Hy Lạp, hay Mahomet Hồi Giáo chiếm
cứ các tỉnh La Mã phía Đông.
143. Bảy cái đầu,
ba cái trên càn xe là Kiêu ngạo, Ham mê và Giận dữ.
150. Con điếm:
ám chỉ triều đình Giáo Hoàng Bonifazio VIII và người
kế nhiệm Clémence V. Anh khổng lồ ghen tuông tượng trưng
cho quyền lực vua Pháp Philippe le Bel, một tín đồ sùng
đạo Ki Tô nhưng lại khống chế Giáo Hội như quan
hệ giữa anh khổng lồ và con điếm.
160. Ám chỉ việc
chuyển trụ sở toà thánh Rome đến Avignon nước Pháp
năm 1305, sau khi Clémence V được bầu làm Giáo Hoàng.
TĨNH
THỔ
THI
CA KHÚC XXXIII
|
Những
lời báo trước và tiên tri của Bích Chi. Ma Tân Đa dẫn
Đăng Tử đi uống nước sông Âu Nê. Đăng Tử sẵn sàng
lên các vì sao. Thứ tư Lễ Phục Sinh 13-4-1300, lúc 11 giờ
sáng và buổi chiều.
|
“Chúa Trời dân
tộc xâm lăng.”*
Hai, ba, bốn giọng
hát cùng vang lên.
Lời thánh ca
khóc nữ tiên,
Và Bích Chi cũng
cảm thương thở dài.
Lắng nghe ủ rũ
tựa Maria,
Đứng trước
thánh giá, xót xa nát lòng.
Nhưng khi các trinh
nữ ngừng,
Nàng đứng thẳng
dậy, nói cùng các tiên.
Lời nàng, nét
mặt hồng lên :
“Không bao lâu
nữa, không còn thấy ta.* 10
Hỡi các chị
em thiết tha,
Không bao lâu nữa
thấy ta mãi còn.”
Nàng bảo bảy
tiên nữ lên,
Và ra dấu hiệu
theo nàng lên chung.
Tiên nương, tôi,
nhà hiền triết đã dừng,
Nàng đi như vậy
và cùng theo tôi.
Chưa kịp đến
bước thứ mười,*
Nàng đà nhìn
thẳng mặt tôi, và rằng,
Vẻ mặt thanh
thản an lành :
“Xin nhanh, chàng
hãy lại gần ta hơn.” 20
“Ta nói chàng
nghe dễ dàng,”
Nhưng khi tôi đến
gần nàng muốn mong.
“Anh sao không
dám”, nàng rằng,
“Hỏi ta khi chúng
ta cùng song song ?”
Có người đã
quá kính tôn,
Phải nói trước
bậc lớn hơn của mình.
Tiếng nói cứ
nghẹn môi răng,
Và tôi cũng vậy
chẳng rằng nên câu.
“Nương nương
ơi”, tôi bắt đầu,
Nàng đã biết
hết mong cầu điều hay.” 30
Nàng rằng : “Mong
chàng từ nay,
Giải thoát sợ
hãi và đầy hổ ngươi,
Đừng nói như
mê sảng thôi.
Biết xe đã bị
rồng thời phá tan.
Từng có và
nay không còn,
Trả thù Chúa
chẳng kiêng ăn cháo nào.*
Sẽ không kẻ kế
vị sau,*
Đại bàng đã
trút lông vào cổ xe.
Trước súc vật,
bên mồi kề,
Vì tôi thấy
rõ nên về báo tin. 40
Chướng ngại
cản trở không còn.
Các tinh tú đã
sẵn sàng thời gian,
Trong năm trăm mười
hay mười lăm.*
Chúa Trời phái
đến giết con điếm này,*
Và khổng lồ
dâm tặc đây.
Có lẽ lời sấm
truyền đầy tối tăm.
Sphinx, Thémis không
thuyết phục chàng.*
Nhưng theo cách
đó rối lòng trí ta.
Naïades sự việc
thành ra.*
Giải quyết ẩn
ngữ lời bà tiên tri. 50
Chẳng hai cừu,
mùa màng gì.
Với chàng xin
hãy nhớ ghi những lời.
Nói cho người
sống trên đời,
Cuộc đời là
cuộc đua vào cõi âm.
Xin viết lại,
nhớ cho rằng.
Chớ che dấu
việc mà chàng thấy cây.
Hai lần vặt
trụi thế này.
Kẻ nào trộm
cũng như đây phá tàn,
Phạm thượng
đến Chúa điên cuồng,
Chúa sinh cây thánh
vì riêng nhu cầu. 60
Hồn đầu tiên
đã cắn vào,*
Đau khổ thèm
muốn, khát khao lỡ lầm.
Phải chờ hơn
năm nghìn năm,*
Chàng đã ngủ
thiếp nên không hiểu rằng,
Lý do đặc biệt
cây xanh,
Cao như thế ấy,
rộng thênh ngọn tàn.
Tư tưởng phù
phiếm hồn chàng,
Không lay động
tựa sông vùng Elsa sâu.*
Thú vui Pyramo gốc
cây dâu,
Bao nhiêu tình
tiết thấy đâu tỏ bày. 70
Sự cấm đoán
với cây này,
Công lý của Chúa,
đạo đức thay nghĩa tình.
Tôi thấy lý
trí của chàng,
Đã hoá thành
đá, quá chừng tối đen.
Mù loà điều
ta nói mong,
Tôi mong chàng
nhớ như hành trang mang.
Không chép, ít
nhất ảnh hình,
Cũng như gậy
lá cọ quàn hành hương.”
“Như khèn in
con dấu,” tôi rằng :
“Không bao giờ
có một lần đổi thay. 80
Dấu ấn, trong
óc từ đây,
Nhưng làm sao,
cứ bổng bay trên tầm,
Những lời mong
muốn của nàng,
Tôi càng cố
gắng, chúng càng lẫn xa.”
Nàng rằng : “Chàng
biết thế là,
Trường phái
chàng học, thuyết mà chàng theo,
Chẳng hợp lời
tôi bao nhiêu,
Đường chàng,
tôi, có quá nhiều cách xa.
Như đường Chúa,
đường trần qua.
Vùng trời cao
nhất qua đà quay nhanh.” 90 :
“Tôi không nhớ
nữa.” Tôi rằng :
“Có khi nào
hồn đã vắng không có nàng.
Mà không cắn
rứt lương tâm.
“Kỷ niệm xưa
nếu chàng không nhớ gì,”
Nàng cười :
“Đây hãy nhớ lời,
Hôm nay chàng đã
uống rồi nước Léthé.
Từ khói tỏa,
nhận lửa xa,
Quên việc này,
chứng việc kia rõ ràng.
Lỗi lầm, mong
ước sang trang,
Từ nay lời lẽ
rõ ràng của tôi. 100
Trong sáng và
thích nghi thôi,
Sẽ bay ra trước
tầm thô thiển chàng.”
Mặt trời lên
chậm, chói chang,
Đến vòng tròn
đúng giữa đường nửa trưa.
Đổi thay dấu
hiệu nọ kia,
Như người dẫn
bước, đoàn kề theo sau.
Anh dừng lại,
họ dừng theo,
Khi thấy hay đoán
có điều mới trông.
Dưới bóng cây
bảy tiên nương,
Như bờ suối
lạnh, trên vùng núi Alpe.* 110
Dưới lá xanh,
cành thẩm đen,
Tôi dường thấy
được, nước nguồn tuôn ra.
Euphrate và Tigre
nguồn cội là.*
Tôi tách ra tựa
bạn xa chẳng đành,
“Ôi ánh sáng
vinh quang nhân quần,
Dòng nước kia
cũng một nguồn mà ra.
Chảy xuôi và
cách nhau xa ?”
Và tôi được
đáp lời qua tiếng nàng.
“Xin Matelda nói
cho chàng.”
Nương tử xinh
đẹp tự mình thanh minh : 120
“Tôi đã nói
cho chàng rằng,
Điều này, điều
khác, chắc rằng còn lâu,
Sông Léthé chưa
xóa hết đâu.”
Bích Chi : “Có
thể lo âu lớn nào,
Nhiều lần mất
trí nhớ mau,
Rối loạn đầu
óc chàng vào mắt thôi.
Nhưng sông Eunoé
kìa thời,
Dẫn chàng tới
đó, là nơi biết vì,
Hồi tỉnh nửa
ký ức mất đi.”
Như tim hào hiệp
chẳng gì từ nan. 130
Ước mong kẻ
khác như nàng,
Khi thấy dấu
hiệu của lòng ước mong.
Cầm tay tôi, tiên
đẹp xinh,
Bước đi nói
với Stazio lòng quý thương :
“Hãy vui lòng
đi với chàng”.
Bạn đọc ơi,
nếu dư chăng thì giờ,
Nước dịu ngọt
tôi ngợi ca,
Mà tôi đã uống
qua, bao thèm thuồng,
Nhưng mà giấy
đã đầy trang,
Mức độ nghệ
thuật không nên kéo dài. 140
Về từ dòng
nước thiên thai,
Lòng như tái
tạo khắp người cây non,
Tàn lá mới,
tươi tốt xanh.
Sẵn sàng trong
sáng lên ngàn vì sao. 144
CHÚ THÍCH:
1. Deus, vensrunt
gentes. Thánh Vịnh nói về việc phá hủy đền thờ Jésusalem
của người Do Thái để nói việc cổ xe thánh bị xúc
phạm.”Ôi Chúa Trời, các dân tộc đã xâm chiếm di
sản thừa kế của Ngài, đã làm vấy bẩn Đền thờ
của Ngài, chúng đã biến Jérusalem thành nguồn gốc
sự bất hoà.”
10. Nguyên tác
bằng tiếng La Tinh, đây là lời Jésus báo trước cho
các môn đồ về cái chết và sự phục sinh của mình.
Ở đây Béatrice tượng trưng cho quyền lực của đạo
Ki Tô, bóng gió ám chỉ Toà Thánh sẽ dời từ Roma sang
Avignon Pháp.
18. Bước chân
thứ mười: có nhà chú giải cho rằng chi tiết này
biểu tượng Dante 10 năm xa cách với Béatrice.
36. Câu chuyện
nhân gian Firenze kể rằng một tên giết người đã báo
thù được địch thù, bảy ngày sau đó ăn mừng bằng
món cháo (xúp nóng) trên mộ nạn nhân. Câu này có ý
nói Sự báo thù của Chúa không sợ bất kỳ giáo luật
nào.
37. Dante nói bóng
gió tình hình Đế Quốc La Mã, Féderico II mất năm 1250,
đến năm 1308 Enrico VII mới kế vị.
45. Chúa phái
đến vị cứu tinh: Dante nói đến sự lên ngôi của
Enrico VII, người mà Dante hy vọng sẽ cứu được nước
Ý.
48. Thémis: Con
gái của Trời và Đất, là hiện thân thần công lý.
Trên điêu khắc trên các toà án cầm cán cân tiểu ly.
Sphinx: con
vật nửa sư tử, nửa người tại Ai Cập. Ăn thịt những
ai đi qua mà không giải đáp được câu đố bí hiểm
của nó.
49. Naiade : Oedipe
con trai của Laius, giải được câu đố của Sphinx. Chuyện
kể trong sách Laiade. Có nhà chú giải cho là Dante đã
lầm, nhưng có người cho biết có bản cổ tên là Naiade.
63. Năm nghìn năm.
Theo Kinh Thánh, từ lúc Chúa sinh Adam và Eva đến nay thời
Dante là năm ngàn năm.
69. Sông Elsa một
nhánh của sông Arno ở Firenze.
Piramo. Xem Tỉnh
Thổ XXVII.39
78. Cây gậy quấn
lá dừa nước, lá cọ của những người hành hương
trở về từ Jésusalem.
113. Hai con sông
vùng Lưỡng Hà, người xưa cho đó là Champs Elysée.,
vùng thiên đường.
129. Eunoé: (Âu
Nê) Uống nước sông này thì có trí nhớ về các
điều tốt.
HẾT
QUYỂN II TĨNH THỔ.
|