Lên
tầng núi thứ hai. Cảnh khắc trên đá. Marie,
David, Trajan
Chỉ trích sự
kiêu căng con người.
|
Nơi
ngưỡng cửa chúng tôi qua,
Những tình cảm xấu rời xa âm hồn.
Vì lầm đường thẳng, quẹo cong.
Tôi nghe tiếng động cửa thềm đóng ngay,
Nếu tôi quay nhìn cửa đây,
Sẽ bị đuổi khỏi, lỗi này sót sai.
Chúng tôi lên đá nức hai,
Đường uốn cong lượn bên ngoài, bên kia.
Như cơn sóng tiến, lùi xa.
-"Đã đến đây phải tất là khéo khôn."
10
Thầy hướng dẫn bảo : -"Dựa tường."
"Mỗi khi con thấy con đường lùi trong."
Điều này làm chậm bước chân.
Mãnh trăng liềm đã xuống vành nghiêng
nghiêng.
Chị Hằng vào giường ngủ nằm,
Khi chúng tôi bước khỏi tầng đá
leo.
Trong không trung rộng tự do.
Ở đó như thấy núi lùi vô trong..
Tôi mệt nhoài, cả hai cùng,
Điều không biết chắc con đường mình
đi. 20
Biệt lập, đường vắng vẻ chi,
Từ bờ giáp với bên ngoài khoảng không.
Cho tới chân vách đứng vươn,
Tính chiều cao vách, ba thân của người.*
Nhìn lên bay bổng mắt tôi,
Từ sườn bên trái qua nơi phải sườn,
Dường như là vòng quanh non,
Chân tôi chưa bước tìm đường đi lên,
Nhận ra thành đá chung quanh,
Thật cao dựng đứng, chẳng đường lối
qua. 30
Cẩm thạch trắng chạm vân hoa,
Đẹp đến Polyclète chắc là chịu thua.*
Cả thiên nhiên cũng chẳng chừa.
Vị thần đã xuống trần vừa truyền
tin.
Bình an từ lâu khẩn nguyền,
Mở trời cao được thoát vòng cấm lâu.
Trước mắt hình chạm khắc sâu,
Tư thế sinh động biết bao diệu hiền.
Tưởng không hình ảnh lặng im,
Người ta sẽ bảo chân dung "Ave."
40
Vì gần thần hình ảnh là,
Phụ nữ mở khóa tinh hoa cuộc tình.
Cử chỉ nàng, lời trinh thuần,
"Đây là nô bộc tình thương Chúa Trời.*"
Như hình in trên sáp thôi.
-"Chớ chú tâm mãi một nơi trên đường."
Lời Thầy hiền dịu nhắc thêm,
Tôi đứng bên cạnh phía tim của người.
Mắt nhìn bên phải thấy thôi.
Hình Đức Maria cũng đứng nơi bên gần.
50
Nơi Thầy hướng dẫn dừng chân.
Một chuyện khác cũng khắc trên vách tường.
Vượt qua Thầy tiến lại gần,
Để xem sự tích trước mình bày ra.
Ở đó khắc trên đá hoa,
Cổ xe kéo với đôi bò tráp thiêng. *
Từng làm sợ kẻ lạm quyền,*
Đám đông đằng trước gồm toàn hồn
linh.
Chia bảy giọng hát hai cung,
Nhóm thì "không" nhóm thì cùng "có" ca.
60
Cũng như trước hương khói nhòa,
Sự thể như trước mắt và mũi tôi.
Cải nhau "có" với "không" thôi,
Tác giả thánh vịnh vén nơi áo chùng,*
Múa trước hòm thiêng phép lành.
Trông qua chẳng kém uy quyền vị vua.
Trước mặt chạm cửa sổ cao,
Trong cung điện lớn, Micol đang nhìn.*
Mẳt trông buồn bã bực mình.
Tôi rời nơi đã đứng dừng chân xem.
70
Để xem chuyện tích khác hơn,
Bóng bẩy trắng toát sau hình Micol,
Nơi ghi chiến trận vẻ vang,
Hoàng tử La Mã vẹn toàn tài năng.
Đem thánh Gregorio một chiến công,*
Tôi xem tích kể Trajan quốc vương,*
Một vợ góa khóc đau buồn,
Đang níu cương ngựa mắt tuôn lệ tràn,
Các kỵ sĩ đứng chung quanh,
Đại bàng cờ hiệu ở trên đồng vàng.
80
Phía trên cờ động gió lồng
Nương tử khốn khổ giữa vòng chinh nhân.
-"Bệ hạ trả thù oán hờn,
Con trai tôi chết nát lòng tim tôi."
Vị vua dường như trả lời :
-"Hãy đợi khi ta về thôi." Nàng rằng
:
" Thiếp không còn kiên nhẫn lòng,
Nếu Ngài không trở về cung, sao này
? "
Vua rằng : "Kẻ kế vị thay."
Nàng rằng: -"Việc tốt do tay khác làm,
90
Ngài quên bổn phận của mình."
-" Yên tâm, ta sẽ làm tròn khi đi:
"Công lý đòi, níu tình người."
Đấng vĩnh hằng chẳng điều chi mới
làm,*
Tạo ngôn ngữ nhìn thấy trông,
Chúng ta thấy mới vì không, chưa từng.
Như tôi vui được thấy nhìn,
Hình ảnh tốt đẹp khiêm nhường nào hơn.
Đấng tạo chúng càng quý hơn.
-" Bây giờ đang đến, bao hồn chậm chân,
100
Quá đông", Thi sĩ thì thầm :
-"Họ sẽ giúp chúng ta đường đi lên."
Mắt tôi thích thú được xem,
Những điều mới lạ, biết thêm tò mò.
Không trể, quay sang Thầy dò.
Này bạn đọc hỡi chớ cho nãn lòng.
Quyết định bạn, khi nói rằng :
Chúa Trời muốn phải trả công nợ nào
,
Chẳng kể hình phạt ra sao,
Những điều nghĩ tiếp dù nào, xấu chi
110
Ngày Phán Xét cuối dứt đi,
-" Thưa Thầy, con đã thấy chi trên đường.
Hướng ta không ra nhân hình.
Mà con chẳng hiểu mắt mình rối chăng
? "
Thầy rẳng : -"Sức nặng cực hình,
Làm cho họ phải cúi gầm tang thương.
Thoạt nhìn ta cũng ngỡ ngàng,
Nhưng mà nhìn kỹ họ đang kiếm nhìn,
Kẻ tới dưới đá lưng còng,
Con sẽ thấy họ cực hình ra sao.
120
Con Chúa kiêu ngạo xấu nào,
Tước mất trí tuệ, tiêu hao mắt nhìn.
Cứ tự kiêu, thụt lùi dần,
Thấy chăng, ta sống sinh hình bọ sâu.
Hóa bướm thánh thần về sau,
Bay về nẽo chính đó sao, chẳng màng ?
Cái gì cao cả tâm hồn,
Nếu người là một ấu trùng dậy non,
Trong trứng sinh trưởng còi còm,
Giống như cây để chống trên sườn nhà.
130
Đôi khi hình ảnh quái ma,
Nối liền ngực với ta là gối chân.
Cái không thực, sinh nhọc nhằn,
Những điều tôi thấy, tôi trông kẻ này.
Cũng như thế, tôi nhìn đây,
Thật ra bị gập nhiều hay ít nào,
Tùy theo sức nặng lưng đeo,
Những kẻ kiên nhẫn nhất nào gắng lâu.
Dường họ khóc: "Không chịu nỗi đâu!"
139
CHÚ THÍCH:
24. Bằng ba thân người khoảng 5, 6 m
32. Polyclète (Policleto): người Hy Lạp thời
Trung Cổ được xem là nhà điêu khắc tác phẩm
đẹp nhất. Tượng thần Vệ Nữ, tượng thần Apollon
trong bảo tàng viện Louvre Pháp do ông điêu khắc.
34. Thiên thần Gabriel.
44. "Ecce ancilla Dei": tiếng La Tinh.
"Đây là nô bộc Chúa Trời". Câu trả lời Đức Mẹ
Marie cho thiên thần.
56. Tráp thiêng hay hòm thiêng: Arche
Saint. Một chiếc tráp chạm vàng mở nắp bên trên, còn
thấy trong các đám rước Giáo đường Tây phương. Bệ
đá thứ hai điêu khắc cảnh chuyên chở t́ráp thiêng
(đựng 10 điều răn Đức Chúa Trời, truyền từ thánh
Moise) Gabaa đến Geth, trên chiếc xe kéo bỡi những
con bò và chuyển vận từ Geth đến Jésuselem bằng tay
các dũng sĩ. Chỉ có các tu sĩ mới được phép đụng
tay vào tráp chở thánh điển, nhưng Oza một trong
những người khiêng thấy tráp bị nghiêng, sợ tráp rơi,
đưa tray ra đỡ, liền bị Chúa Trời giáng sét đánh
chết (vì mắc tội lạm quyền)
66. Vua David được xem là một tác giả sáng
tác thánh vịnh, cũng có mặt trong bảy nhóm nhảy múa
này. Micol con gái vua Saul, vợ David tỏ vẻ tức tối trong
việc David là vua mà lại nhảy múa uốn éo trước dân
chúng.
75. Grégoire, Gregorio. Dantne lấy lại một
truyền thuyết nổi tiếng phổ biến rộng thời Trung
Cổ. Giáo hoàng Gregorio Magno khẩn cầu xin Chúa Trời
gia ơn, biểu dương Hoàng đế Trajano vốn nổi tiếng
về đức độ công minh. Việc nhà vua đáp ứng lời
khẩn cầu người đàn bà goá đau khổ, được thể
hiện trên bức tranh tưởng tượng khắc trên vách đá
Tĩnh Thổ.. Có nhiều cổng chào của Roma thời Trung Cổ
mang tên Arco delle pietà (Cổng của tình trắc ẩn) thể
hiện hình ảnh một vị hoàng đế trên lưng ngựa và
một người phụ nữ quỳ dưới chân. Dante đã được
xem tại Traiano cổng này.
96. Đấng không bao giờ thấy cái gì mới
: Đấng vĩnh hằng, chỉ Chúa Trời của Kitô giáo,
111. Ngày phán xét cuối cùng, nguyên tác
Ngày dừng lại lâu nhất.
Đoàn
âm hồn vừa đi vừa cầu nguyện. Những kẻ kiêu ngạo.
Omberto, Aldobrandeschi. Oderisi da Gubbio, Provenzan Salvani.
|
"Chúa Cha đang
ở trên trời.*
Không phải vì
thích, mà ngài yêu thương.
Nơi cao tác
phẩm đầu tiên,
Tên ngài cầu
nguyện uy quyền ngài ban.
Bởi mọi sáng
tạo trần gian,
Biết ơn, hương
tỏa ngát thơm lòng ngài.
Cầu an bình
Vương quốc ngài,
Đến chúng
con bởi riêng vì chúng con.
Dù mọi cố
gắng cũng không,
Cũng như thiên
thần, ngài đã hy sinh. 10
Điều ham muốn
"osanna" hát mừng ,*
Xin cho nhân quần,
ham muốn, hy sinh.
Xin chúng con
nay đủ ăn.
Sa mạc gay gắt,
nếu không thế nào ?
Người muốn
tiến lùi lại sau,
Chúng con đau
đớn những điều ác mang.
Rũ lòng nhân,
tha chúng con,
Mà không cần
xét xứng công trạng nào.
Đạo đức
suy, sa ngã đau,
Không đương
đầu nỗi kẻ thù ngàn năm. 20
Giải thoát
khỏi điều băn khoăn,
Chúa kính yêu
hỡi, thành tâm nguyện cầu,
Không phải cho
chúng con đâu,
Mà cho những
kẻ đằng sau vẫn còn".
Kết thành lời
tốt ước mong,
Cho họ, ta, những
hồn âm mới về.
Mang gánh nặng,
mãi trong mê,
Ít nhiều mệt
mõi cận kề vòng quanh.
Rã rời vòng
nhất dọc tầng,
Để gột rữa
những bụi hồng trần gian. 30
Nếu trên cao cầu
cho ta luôn,
Nơi đây ta biết
nói làm giúp cho.
Mong ước có
gốc rễ to,
Phải giúp họ
rửa vết nhơ cõi trần.
Họ mong được
sạch nhẹ nhàng,
Họ sớm lên được
các vòm trời sao.
"Công lý, tình
thương nhẹ nào,
Để người
có thể vươn cao cánh bằng.
Bay lên theo nguyện
tốt lành,
Chỉ chúng tôi
biết con đường ngắn đi. 40
Tới bậc thang
nhiều đường thì,
Con đường
chẳng khó khăn gì dễ leo.
Bạn đường
tôi nặng vác vai,
Vẫn mang xương
thịt giống nòi Adam.
Dù muốn rất
khó nhọc mang".
Những lời
mà các hồn âm đáp lời,
Câu hỏi mà
người tôi theo,
Chẳng ai được
biết nơi nào đến đây,
Một hồn nói:
-" Bên phải tôi,
Bên bờ anh
sẽ thấy thôi lối đường. 50
Một người
sống có thể lên,
Nếu tôi không
bị cản đường đá ngăn.
Chế ngự cái
cổ kiêu căng,
Bước chân
tôi phải cúi gầm mặt đi.
Tôi nhìn bạn
còn sống đây,
Chẳng xưng
tên, có thể này biết tên ?
Gánh nặng
tôi, mong anh thương,
Tôi La Tinh vứn
giống dòng Tosco.
Guiglielmo Aldobrandesco
cha tôi.*
Không hiểu
tên có thấu tai các người. 60
Dòng cao quý,
sự nghiệp sáng ngời,
Của tổ tiên
khiến tôi thời kiêu căng.
Không nghỉ đến
người mẹ chung,
Tôi khinh bỉ
cả thế nhân trên đời.
Tôi chết dân
Siena rõ rồi,
Như các trẻ
ở Campagnitio thời cũng hay.
Tôi Omberto kiêu
ngạo này,
Không riêng tôi,
cũng lôi bầy cuốn theo.
Bao thân thích
trong khổ đau,
Ở đây, vì
lỗi lầm nào nặng mang. 70
Cho tới khi
Chúa vừa lòng,
Chẳng nơi người
sống mà trong âm hồn."
Cúi đầu tôi
chẳng gì hơn,
Một người trong
bọn nói năng chưa hề,
Đang oằn lưng
khối nặng đè,
Nhận ra tôi, gọi
đến kề gần anh.
Hai mắt nhìn
tôi chăm chăm,
Vẫn khom lưng
bước giữa đoàn người đi.
-"Ồ ! phải
chăng anh Oderisi.*
Gubbio danh tiếng,
nghệ thuật thời vinh quang. 80
Trang trí sách,
Paris gọi tên ? "
-"Anh ơi ! Trang
giấy họa hình bút son,
Franco Bolognesse
đẹp hơn,*
Vinh dự anh
ấy, tôi riêng một phần.
Tôi chẳng lịch
sự gì chăng,
Dục vọng khao
khát khi còn trần gian.
Toàn hảo thu
hút trái tim,
Vì kiêu ngạo
đó cho nên nỗi này.
Và cũng chẳng
được ở đây,
Sau khi phạm
tội tôi quay hướng Trời. 90
Hảo huyền
danh vọng sức người.
Nhìn trên đỉnh
núi ít nơi xanh bền.
Tiếp theo thời
kỳ suy vong,
Cimabue tưởng
rằng trong họa nghề,*
Mình đã chiếm
lĩnh trận đồ,
Giotto xuất
hiện, lu mờ tiếng danh,
Guido ngự trị
trong ngành,*
Đoạt của kẻ
khác danh thành văn chương.
Rồi kẻ khác
sẽ vượt hơn,
Dư luận thiên
hạ gió nồm thoảng qua. 100
Phía này, phía
khác gió ra,
Đổi tên khi
trận phong ba đổi chiều.
Liệu còn giữ
được bao nhiêu,
Khi ta rời bỏ
hao tiêu tuổi già.
Hay chết trước
khi gia tài,
Ngàn năm qua
chóng đời ngườì buông trôi,
Bên vĩnh cửu,
chớp mắt thôi,
Ở gần nơi
chốn vùng trời chậm quay.
Kẻ trước
tôi lê chân đi,
Toscana xưa đó
vang đầy tiếng danh. 110
Nay may Siena thì
thầm,
Ông ta làm Lãnh
chúa thành bại vong.*
Firenze cường
bạo tiến công,
Xưa kiêu dũng
đó, nay thành thối tha.
Tiếng danh màu
cỏ xế tà,
Đến rồi
đi, nó phôi pha lụn tàn.
Bởi chính
kẻ làm tươi non."
T̀ôi rằng: -"Anh
nói lời thân thật tình,
Gợi tôi điều
tốt khiêm cung,
Nhưng kẻ anh
nói, thế rằng là ai ? 120
Anh rằng : -"Chính
Provenzan Salvani,
Anh ta đang ở
nơi này tự kiêu,
Nắm toàn Siena
trong tay,
Anh ta thế đấy,
như vầy chết thôi, !
Còn tiền tài
để lại nơi,
Thưởng công
cho kẻ trong đời thế gian."
Tôi rằng : -"Nếu
có linh hồn,
Hối hận phút
chót, ăn năn cuối đời,
Thì ở dưới,
sao lên đây ?
Nếu không được
giúp lời ngay nguyện cầu, 130
Trước thời
bằng cuộc sống đầu,
Thì sao được
chấp thuận vào nơi đây ?
Khi hắn sống
vinh quang này,
Campo thành Siena
đó cõi đầy tự do.*
Chường mặt,
xấu hổ mặt cho,
Kéo một người
bạn thay vô thụ hình.*
Nhà tù Carlos
nhọc nhằn,
Anh ta đã đến
rẫy run máu người."
Tôi không nói
nữa nghẹn lời.
Trước khi người
láng giềng thời phút giây, 140
Buộc anh giải
thích nỗi này,
Và hành động
đó mở bày biên cương. 142
CHÚ THÍCH
1." Chúa Cha đang
ở trên Trời"; Câu cầu nguyện thuộc loại văn chương
thời thượng nằm giữa tín điều và biện luận.
12 Osanna, hosanna:
từ Do Thái thường hô lên trong lúc cầu nguyện.
59. Oberto Aldobrandeschi.
Con trai Guiglielmo, một dòng họ quý tộc nổi tiếng Toscan,
mà đến nay vẫn còn trong trí nhớ dân chúng dòng họ
này là địch thủ của Siena.(Sienne)
79 Oderisi Họa sĩ
chuyên vẽ tiểu họa (tranh cực nhỏ) và trang trí thuộc
trường phái Bologne như Franco Bolognese ngày nay không còn
để lại tác phẩm.
93 Cimabue: Họa
sĩ nổi tiếng sinh năm 124 ở Firenze và mất ở Pisa khoảng
năm 1302. Tác phẩm bích họa còn lưu lại trong nhà thờ
Assisi ở khu Umbria.
Cimabue là thầy
học của Giotto (1266-1337) bạn của Dante. Đây là hai tên tuổi
nổi tiếng mở đầu lịch sử hội họa Ý.
97. Guido Cavalcanti.
Đã đoạt địa vị hàng đầu về thơ ca của Guinizelli,
còn người thứ ba đã ra đời và sẽ át cả hai ông
này, có nhà chú giải ám chỉ là Dante.
112. Dante không
nêu rõ tên, nhưng ngầm chỉ Provenzano Savani sinh ở Siena
khoảng 1220, thủ lĩnh Ghibellini làm Tổng trấn có uy quyền
lớn ở Siena. Nhưng việc thất trận và bị chém đầu
ở Col di Val d ́Elsa (1269) và phái Guelfi chiếm lại thành
phố Siena thì dinh cơ ông bị đốt, danh tiếng ông bị
xoá mờ trong ký ức dân chúng.
134. Quảng trường
Campo: Quảng trường chính xinh đẹp thành phộ Siena, nay
vẫn còn mang tên đó.
136 Một người
bạn của Provenzano bị Charles d ́Anjou bắt giam vào ngục,
Provenzano phải nhún nhường hạ mình để xin cho bạn.
TĨNH
THỔ
THI
CA KHÚC XII
|
Tượng
khắc trên mặt đường đá núi những kẻ kiêu
ngạo, Thiên thần khiêm cung. Đi lên tầng núi thứ hai.
|
Bên nhau, bò nặng
ách mang.
Tôi đi cùng với
âm hồn nặng mang.
Vị thầy hiền
dịu cảm thông,
Đến khi thầy
bảo : -" Mặc tình, vượt qua.
Ở đầy buồm
với chèo là,
Tự họ gắng
sức cùng ra với thuyền."
Vươn vai, tôi đứng
thẳng mình,
Bước chân cùng
với tâm tình suy tư.
Không còn vương
vấn vì đâu,
Tôi lên đường
bước chân sau, theo thầy. 10
Theo chân thầy
và cả hai,
Chúng tôi cảm
thấy lòng thời nhẹ tênh.
Khi thầy bảo
: -"Nhìn đất thềm,
Con vừa để
ý, chắc đường đi đây,
Thấy lòng
đường bước chân đi,
Như tấm bia
mộ chốn này nghĩa trang.
Mang các dấu
kỷ vật riêng,
Họ đặt tưởng
nhớ tâm tình người thân.
Gợi lòng người
lại khóc thêm,
Vì còn tưởng
nhớ chuyện gần xa xôi. 20
Tấm lòng hiếu
thảo chưa nguôi,
Nơi đây tôi thấy
khắp nơi bóng hình.
Nghệ thuật hoàn
hảo tuyệt trần,
Trên mặt ngoải
núi nhô lên thành đường.
Tôi trông tác
phẩm cao sang,
Như những sáng
tạo giáng trần cõi thiên.*
Giữa chớp sáng
trên bờ đường,
Thấy Brïareo tên
thần xuyên ngang.*
Nằm trên đất
và cạnh bên,
Băng chết giá
lạnh phủ tràn thảm thê, 30
Trông Pallas, Mars
và Thymbrée.*
Bên cha vũ khí
đứng kề còn mang,
Tay chân khổng
lồ vãi vung.
Tôi thấy Memrod
công trình lớn lao.*
Như lạc lõng
nhìn kẻ nào,
Đã quá kiêu
hãnh cùng vào Sennar.*
Và Niobé, mắt
khổ đau,*
Tôi đã trông
thấy khắc sâu trên đường,
Bảy con, bảy bị
giết luôn,
Ôi ! Saül, thấy
người còn hiện thân.* 40
Gelboé chết chính
gươm mình,*
Không còn được
thấy sương cùng mưa tuôn.
Ôi! Arachné điên,
thấy buồn,*
Nữa đã thành
nhện trên khung lụa đào,
Dệt bằng những
nỗi khổ đau,
Ôi ! Roboam đấy
thấy sao bóng hình.*
Không đe dọa,
sửng sốt lòng,
Chiếc xe mang chẳng
ai cùng đi theo,
Còn trông đá
rắn đường đèo,
Con Alcméon cái
giá đòi cao mẹ mình.* 50
Đổi chuổi trang
sức vô minh.
Các con trai Sennacherid
vẽ hình còn trông.*
Nhẩy xổ vào
cha trong đền,
Ông đã chết,
xác còn nằm đây.
Trông thất bại,
tàn sát này.
Đây Tamari nói
lời cùng Ciro.*
-"Khát máu,
uống đi, người khát cổ khô."
Và đây cảnh
trốn cơ đồ Assyriens.
Oloferne chết trận
tiền,*
Những mãnh thi
thể vẫn còn ngỗn ngang. 60
Thành Troie tro
khói lụn tàn,*
Ôi Ilion thấp
kém hạ hèn thế nao.
Hình ảnh thể
hiện đây nào,
Rằng ai là kẻ
bậc thầy bút nghiên.
Tạc nên hình
ảnh nét đường,
Sẽ làm kinh ngạc
tâm hồn tế tinh.
Chết ra chết,
người sống trông,
Ai nhìn tận mắt
cũng không hơn gì.
Tôi dẫm bước,
cúi đầu đi,
Hồn kiêu ngạo
hỡi, kiêu kỳ đi qua. 70
Hỡi những người
con Eva,
Không cúi mặt
sợ xấu xa con đường.
Chúng tôi quanh
ngọn núi vòng,
Mặt trời giờ
đã lên dần khá cao.
Tôi mãi mê chẳng
thấy nào,
Khi người đi
trước luôn vào trước tôi.
Chăm chú bảo
: -"Ngẩng lên thôi."
"Không còn là
lúc mộng mơ hãy nhìn.
Đằng kia đến
một thiên thần,
Hướng chúng
ta, sắp đến gần giúp ta. 80
Nữ thần
thứ sáu giúp ta,*
Hãy tỏ tôn
kính, lòng đà thành tâm.
Đề thần
giúp lên cao hơn,
Phúc lành may
gặp, sẽ không bao giờ."
Tôi quen điều
thầy dặn dò,
Nên không muốn
mất thì giờ thầy thêm.
Lời thầy dễ
hiểu rõ ràng,
Đi đến trước
mặt một nàng đẹp xinh.
Mặc toàn trắng,
mặt hiền lành,
Như sao mai sáng
long lanh giữa trần. 90
Vươn đôi tay,
đôi cánh rằng :
-" Hãy tiến
lên các bậc thềm nơi đây.
Từ nay lên
dễ dàng thay,
Thật là hiếm
có lời ngay đón mời.
Nhân loại sinh
bay lên trời,
Chỉ một chút
gió lại rơi xuống trần."
Nơi đá điêu
khắc thần dẫm chân,
Rồi khẽ lấy
cánh đập vầng trán tôi,*
Rẳng : -"Đường
đi chắc chắn thôi.
Về phía tay
phải đường thời lên non. 100
Ngự trị một
ngôi giáo đường,
Rubaconte, thánh
tốt lành quản cai.*
Sườn dốc
cứng, bậc thềm dài,
Đã được
xây dựng từ thời xa xăm.
Chính xác tính
toán đo lường,
Cũng như vậy
dốc bờ thành xuống non.
Ở phía bên
kia vòng cung,
Thành hạ bờ
cũng đẽo bên kia bằng."
Khi chúng tôi bước
ca vang,
"Cầu phúc
cho những linh hồn khiêm cung."* 110
Chẳng lời nào
tả được nên,
Ôi cái miệng
núi đây vòm khác xa.
Miệng Địa Ngục
chúng tôi qua,
Ở đây tiếng
hát, kia là oán than.
Bậc thềm thần
thánh bước lên,
Và tôi cảm thấy
nhẹ tênh tâm hồn.
So với trước
trên đất bằng,
-"Thưa Thầy,
không hiểu vật mang nặng nào,
Được cất
khỏi lúc đi, sao ?
Con không còn
thấy lao đao nhọc nhằn ? 120
Thầy rằng :
-"Khi chữ P còn.*
Trên mặt con
đã như dần phôi pha.
Giống chữ
đầu bị xoá nhoà,
Hai chân con sẽ
theo qua ý mình.
Rồi không cảm
thấy nhọc nhằn,
Đi lên thích
thú lòng càng thảnh thơi."
Lúc đó tôi giống
những người,
Đội trên đầu
những gì thời chẳng hay.
Tín hiệu người
khác chẳng nghi
Đưa tay lên trấn
an ngay nỗi lòng. 130
Để tìm, để
thấy, hiểu thông,
Mà thị giác
thấy đã không làm tròn.
Với ngón tay
phải rộng hơn.
Tôi sờ sáu
chữ chẳng còn trán tôi,
Thiên thần giữ
cửa khắc nơi,
Tôi nhìn Thầy
cũng thấy vui mĩm cười. 136
CHÚ THÍCH:
26. Theo Thánh Kinh
đây là Lucifero đẹp nhất trong các thiên thần do Chúa
sáng tạo ra.
28. Briareo: Một
Titane thần khổng lồ đã tham gia chống lại Zeus (Giove)
và bị Zeus trừng phạt.
31. Timbreo. (Thymbrée)
một biệt danh của thần Apollon, vì ngôi đền dành
cho thiên thần này được xây dựng ở Thymbra thuộc Troade.
Apolon, Pallade (Athéné). Mars (Arès) đều tham gia cuộc chiến
tranh chống Titane để bảo vệ Zeus.
34. Nembrot .(Nemrod)
: đứng dưới chân tháp Babel nổi tiếng do ông xây dựng
nên ở Sennar gần Babylonne.
37. Niobé: con gái
Tantale và vợ của Amphion, kiêu ngạo điên cuồng đòi các
vật hy sinh, nữ thần Latone chống lại sai các con là
thần Apollon và Diane giết bằng cung tên bạc 7 đứa con
của Niobé.
40. Saul: vua đầu
tiên nước Do Thái, bị Chúa Trời bỏ rơi vì không tuân
lệnh bị người Philistins đánh bại ở Gelboé (Gilboa)
Để tránh bị bắt làm tù binh, đã tự sát bằng chính
thanh gươm mình.
43. Arachné:
người phụ nữ dệt vải bị thần nữ Minerva (Athéné)
biến thành con nhện.
46. Roboam: Con trai
kế vị vua Salomon làm vua Do Thái. Dân chúng nổi dậy,
Roboam phải chạy trốn khỏi Jérusalem bằng chiến xa.
50. Alcméon : Amphiaros
tiên tri biết rằng mình sẽ chết nếu tham gia chiến
trận thành Thèbes. Ông trốn một nơi mà chỉ có vợ
là Eriphile biết, nhưng Eriphile tham lam muốn được chiếc
chuổi ngọc Harmonie, tiết lộ nơi ẩn náo cho vợ Polinice
kết quả chồng bị giết. Con trai báo thù cha giết mẹ
mình.
52. Sennacherib :
vua Assyrie, chống lại vương quốc Juda, quân đội bị tan
nát, thất bại hổ thẹn, trở về Ninive cầu nguyện
trong đền thờ Nisaroc bị các con trai giết chết.
56. Tamiri (Thamyre)
Nữ hoàng Scythes, sau một trận đánh vua Ciro (Cyrus) vua
Ba Tư (Perse, Persini) bị bắt. Tamari nhận đầu vào
một thùng đầy máu người và nói. "Uống đi vì người
đang khát."
59. Oloferne (Holoferne)
tướng của quân Assyrie bị giết bởi Judith khi thành Béthulie
ở Judée bị bao vây
61. Homère. Sử
thi Iliade. Ilion tên của thành Troie.
81. Nữ thần
thứ sáu : ý nói giờ thứ sáu tức 12 giờ trưa.
98. Thiên thần
lấy cánh đập vầng trán tôi. Thiên thần xoá chữ
P đầu tiên trên trán chỉ còn 6 chữ.(P là chữ đầu
Peccato có nghĩa là tội lỗi) Tĩnh thổ 7 tầng, lần
lượt 7 chữ được xoá.
102. Rubaconte. Dante
dùng tên cái cầu nay là cầu Grazie để ngầm chỉ thành
phố Firenze với ý mỉa mai, Cầu lấy tên Tổng trấn
Rubaconte di Mandella người đã đặt viên đá đầu tiên
xây dựng cầu năm 1237. Cầu bị phá năm 1944, đã được
xây dựng lại. Nhà thờ là San Miniato.
110."Cầu phúc
cho những linh hồn khiêm cung", tiếng La tinh "Beati pauperes
de spiritu" Lời giảng thánh kinh đầu tiên, kinh cầu
trên núi (Mathieu V,3) |