THẦN KHÚC DANTE
(Bài
16. Tĩnh Thổ. Thi ca khúc VII,VIII,IX)
Những ca khúc thần diệu
của
Dante Alighieri (1265-1321)
Nhất
Uyên Phạm Trọng Chánh
chuyển
ngữ thơ lục bát
|
|
TĨNH
THỔ
THI
CA KHÚC VII
|
Đối
thoại giữa Virgiolio (Việt Sinh) và Sordello (Sóc Đen Lô).
Luật dẫn đến Tĩnh Thổ. Thung lũng hoa. Vài ông hoàng
đa tình.
|
Sau
khi đón vui thân tình,
Với ba bốn lượt
những lần ôm nhau.
Sordello lùi hỏi
: - "Anh là ai ?"
"Trước khi hồn
được hưởng đời núi đây .
Hồn xứng đáng
lên Chúa Trời,
Nắm xương ta,
Ottavian mai táng rồi."*
-"Tôi Virgilio, không
lỗi đời.
Không lên trời,
sống vào thời chưa Đức Tin."
Lời Thầy hướng
dẫn đáp tình.
Như người bổng
thấy trước mình việc chi. 10
Làm kinh ngạc
một điều gì,
Tin, không tin bảo:
" Nàng.. thì phải đâu !"*
Sordello cũng thế
cúi đầu,
Khiêm nhường
quay lại, mong cầu Virgil.
Ôm hôn lần nữa
gối chân,
Hắn rằng : -"Vinh
dự La Tinh tiếng lời,
Làm được điều
có thể thôi.
Vinh dự mãi mãi
là nơi sinh thành.
Công lao, ơn biết
được chăng ?
Có thể xứng
đáng nghe thêm đôi lời. 20
Lối nào Địa
Ngục đến nơi ?
-"Tôi đã qua các
vòng trời khổ đau."
Thầy rằng: -"Tôi
đến đây nào,
Một bậc đức
hạnh trời cao yêu cầu.
Tôi không làm
vì làm đâu.
Cõi trời cao
đã mong cầu ước ao.
Riêng tôi đã
muộn màng sao,
Nơi kia bóng tối
gieo bao u buồn.
Không cực hình,
chỉ muộn phiền.
Không vang tiếng
khóc, chỉ trông thở dài.* 30
Tôi thấy trẻ
con ngây thơ,
Thần Chết đã
bắt đi giờ trước tiên.
Trước khi rửa
tội tổ tông.
Tôi đã ở đấy,
hồn linh chưa gì.
Ba Thánh đức
chẳng lỗi chi,
Đạo đức họ
biết, thực thi khác người.
-" Nếu người
biết, có thể thôi,
Cho chúng tôi biết
được thời sớm hơn,
Lối vào Tĩnh
Thổ đúng đường".
Hắn rằng : -"Chẳng
có đường thông rõ ràng, 40
Có thể lên cao
vòng quanh,
Nếu tôi có thể,
tôi cùng đưa lên.
Nhưng người đã
thấy, ngày tàn.
Không thể lên
đó trong đêm tối trời,
Tốt hơn hãy
để ngày mai.
Cách khoảng phía
phải là nơi âm hồn.
Tôi dẫn đến,
nếu bằng lòng.
Khi quen biết họ,
chắc rằng người vui.
Virgilio rằng :
-"Thế có người,
Muốn lên trong
tối ai thời cản ngăn, 50
Hay họ không thể
đi chăng ?"
Sordello tay vạch
đất lên một đường.
-"Thấy chăng,
không thể vượt lên.
Một đường
không thể khi đêm tối rồi.
Không gì ngăn
lên cao thôi,
Ngoại trừ bóng
tối đêm rơi tối mò.
Chẳng có ai muốn
dật dờ,
Tất nhiên có
thể lần mò thấp hơn.
Lang thang quanh quẩn
bãi cồn,
Khi ngày còn vẫn
chưa lên chân trời. " 60
Thầy tôi kinh
ngạc tiếp lời :
-"Dẫn chúng tôi
đến cái nơi chốn này.
Có thể thong
thả nghỉ ngơi.
Chúng ta chẳng
cách nơi thời không xa.
Tôi nhìn sườn
núi hỏm ra,
Như các thung lũng
thông qua nơi này.
Âm hồn bảo :
-"Ta đi đây.
Đến nơi sườn
núi tạo đầy hõm hang,
Nơi đó chờ
ngày mới lên."
Giữa sườn và
có một đường mòn nghiêng. 70
Dần đến sườn,
khe một dòng.
Nơi khe hạ thấp
đến phân nữa triền.
Vàng và bạc
chiếu sáng trưng,
Gỗ cây bóng
bẩy màu xanh sáng ngời,
Như bích ngọc
bị vỡ đôi.
Trong thung lũng
cỏ hoa tươi xanh rờn.
Khoe màu rực
rỡ sắc hương,
Hoa đua sắc thắm
bên đường núi xanh.
Thiên nhiên cảnh
đẹp như tranh,
Mà còn ngào
ngọt mùi hương thơm lừng. 80
Hợp thành một
vẻ hương chung,
Vì trên thảm
cỏ trăm nghìn hoa hương.
"Kinh Đức Mẹ
" hát vang lừng,
Chẳng ai thấy
được ngoài thung lũng này.
-"Trước khi trời
lặn nơi đây."
Người Mantouan
dẫn đường đi nói rằng :
"Đừng bảo tôi
đến âm hồn,
Bờ cao này các
người nhìn rỗ hơn.
Cử chỉ, nét
mặt từng hồn,
Hơn khi họ đón
trong thung lũng này. 90
Kẻ ngồi cao nhất
rõ đây,
Quá lơ là những
việc chi phải làm,
Không mở miệng
hát hoà đồng,
Ngài Hoàng đế
Rodolphe*, lẽ là
Cứu nước Ý,
ngài bỏ qua,
Muộn màng bao
kẻ nước nhà tang thương.
Ngài khác, mắt
khích lệ hơn,
Là vua xứ sở
cội nguồn dòng sông.
Molta, Albia biển
thông
Vua Ottacchero lúc
nôi nằm lên ngôi. * 100
Đã khá hơn con
Vincislao rồi,*
Rậm râu lười
nhác, ăn chơi mặc lòng.
Chàng mũi nhỏ
đang thì thầm,*
Nói chuyện với
kẻ dáng trông hiền từ.
Nhục xứ hoa huệ,
chết lãng du,*
Nhìn kìa thắy
hắn hình như đấm mình.
Và kẻ ắp má
muộn phiền,
Ôm cằm tay gối
như đang thở dài.*
Cha, cha vợ nước
Pháp họa tai,*
Đời thấp kém,
tủi thân ôi cả đời. 110
Lương tâm cắn
rứt không thôi.
Còn người vạm
vỡ hình hài hát to,
Hát với anh kia
mũi cao,
Quanh lưng quấn
với thắt đai cầu kỳ.
Sau lưng chàng
tuổi trẻ ngồi,
Giữ ngôi vua mãi
một thời bình yên.
Ngai vàng dù được
lưu truyền,
Nhưng kẻ thừa
kế chẳng làm vẻ vang.
Iacomo và Federigo
quốc vương,
Chẳng ai có một
công trình nào nên. 120
Đức liêm khiết
chẳng lưu truyền,
Cháu con chẳng
giữ được lòng cha ông.
Dù muốn phải
cầu thật lòng,
Anh Mũi To cũng
hợp đồng hát lên.
Pierre cũng hát
với chàng,
Xứ Pougila, xứ
Provence ưu phiền.*
Cây từ hạt giống
mới lên,
Constanza kiêu hãnh
hơn về chồng,*
Chồng Béatrice
và Marghenta kém hơn,*
Hãy nhìn vua sống
bình thường đơn sơ, 130
Vua Henri nước
Anh đơn sơ,*
Số phận tốt
đẹp cơ đồ nảy sinh.
Người đang ngồi
thấp nhất hàng,
Guillame Hầu tước
đang trông lên trời.*
Alessandria chinh
chiến cho ai,*
Monferrat và Canaverse
hai nơi lệ tràn. 136
CHÚ THÍCH :
6. Ottavian : Octavien
(Ốc Ta Vương): Đế vương César Otavien Auguste.
Bạn thân Virgilio.
30. Ba thánh đức:
Đức tin, Hy vọng và Nhân từ (ĐN.IV)
94. Hoàng đế
Rodolfo (Rodolphe. Rô Đông) nước Đức và La Mã
cha vua Albert, cai trị từ năm 1273 đến 1291.
100. Octocaro (Octokar,
Ốc Tô Ca): vua Bohême từ 1253 đến 1278 kẻ thù vua Rodolphe
chết tại Vienne trong trận chiến chống Đức.
101 Vinceslao (Wenceslas,
Vương Sinh Lạc) nối ngôi cha Ottokar năm 1278, kiêm cả vua
Balan từ 1300, lấy vợ là Guta con gái Rodolfo d ́Asburgo,
luôn đối nghịch với anh vợ là Aberto trong việc tranh
ngôi vua Ba Lan (Dante lên án nhân vật này trong TĐ XIX,24)
103. Mũi Nhỏ:
Philippe III biệt danh Hardi Philippe Ngỗ ngáo. ủng hộ
mưu đồ phe Anjou về Sicila. Nhưng hạm đội bị đánh tan
bởi Đô đốc Ruggero di Lauria, ông chết năm 1305 trong lúc
chạy trốn và mang tiếng xấu về việc này. Hắn
làm ô nhục hoa huệ là biểu tượng nước Pháp.
108. Kẻ thở dài:
là Erico I vua xứ Navarre có biệt danh là Ông Béo.
111. Tai họa của
nước Pháp. Philippe IV le Bel có bố đẻ là Philippe III
và bố vợ là Henri. Dante đã kích nhân vật này nhiều
lần, và khinh bỉ nên không cần nêu tên.
114. Người vạm
vỡ là Pierre III d ́ Aragon vua xứ Sicilia năm 1282. Dante nói
về ông này nhiều lần và đánh giá cao.
Anh Mũi To là
Charles d ́ Anjou.
119. Iacomo.(Ích
Cô Mô) Giacomo II, vua Sicilia từ 1286.
Federigo vua Sicilia
từ 1296.
126. Puglia và Proenza
(Bu Di A, Bồ Văn, xứ Provence nay thuộc Pháp) dưới sự
cai trị tồi cũa Carlo II Lo Soppo. Dante muốn nói sự suy
thoái từ cha đến con
128. Constanza:(Công
Tăng Gia) con gái Manfredi và vợ goá của Charles I d
́Anjou.
129. Beatrice và
Margherita.(Bích Chi, Mạc Ge Ri Ta) Béatrice de Provence và Marguerita
de Bourgogne là hai người vợ của Charles I d́ Anjou.
131. Henri III (Hân
Ri) tức Arrigo d́ Inghilterra vua Anh từ 1216 đến 1272 tính
giản dị còn mầm mống tốt đẹp từ vua cha Edooardo I
từ 1272 đến 1307.
136. Hầu tước
Guiglielmo VII (Qui Ly An Mô) vua xứ Monferrato và Cavanese vùng
Piemonte ở Bắc Ý, thủ lĩnh Ghibellini chống lại phe Guelfi
và thành phố Alessandria.
TĨNH
THỔ
THI
CA KHÚC VIII
|
Trong
thung lũng Tiền Tỉnh Thổc Cầu kinh buổi chiều. Hai thiên
thần bảo vệ thung lũng đến nơi. Ba vì sao. Con rắn
bỏ chạy. Dante trò chuyện với Nino Visconti và Corad Malaspina.
|
Đến giờ khát
vọng đã qua,
Người đi ra biển
xót xa tâm hồn.
Là ngày tạm
biệt bạn hiền,
Đau lòng cho kẻ
hành hương lần đầu.
Từ xa vọng tiếng
chuông chiều,
Khóc than ánh
nắng cô liêu ngày tàn.
Tôi không còn
cảm nghe nhìn,
Khi trông thấy
một âm hồn đứng lên.
Tay ra dấu người
chú tâm,
Chắp hay tay lại
đưa lên khấn nguyền. 10
Mắt hướng về
phía phương Đông,
Như nói với
Chúa : "Không còn lo âu",
"Trước khi nắng
tắt", hát câu,*
Với lòng sùng
kính, nhạc sầu dịu êm.
Khiến tôi như
thoát bản thân,
Các linh hồn
khác dịu dàng trang nghiêm.
Hát theo đến
hết bài kinh.
Mắt đăm đăm
các hành tinh trên trời.
Xin bạn nhìn sự
thật thôi,
Vì màn che khuất
nay thời mỏng manh. 20
Khiến ta nhìn
thấy dễ dàng,
Thật là cao quý
quân đoàn tôi trông.
Mắt im lặng
nhìn xa xăm,
Khiêm nhường
tái mặt như đang đợi chờ.
Tôi thấy hiện
xuống từ trời,
Hai thiên thần
đến sáng ngời kiếm mang,
Không mũi nhọn,
chẳng lưỡi gươm,
Áo thiên thần
tựa lá non xanh màu.
Đôi cánh cũng
xanh như nhau,
Lay động phất
phới phía sau gió lồng. 30
Trên chúng tôi
một thiên thần,
Một thiên thần
khác đáp dòng phía bên.
Ở giữa là
đám linh hồn,
Tôi nhìn được
mái tóc thần vàng hoe.
Nhìn tới mặt,
ánh chói lòa,
Như cảm giác
việc cơ hồ quá tay.
-"Hai Thần từ
Mẹ Marie,
Bảo vệ thung
lũng." Sordello rằng:
"Vì con rắn sắp
hiện thân.
Tôi không biết
rắn đến bằng đường nao ?" 40
Tôi nhìn quanh
run sợ sao,
Toàn thân lạnh
giá, sát vào Thầy tôi.
Sordello rằng :
-"Ta xuống thôi,
Giữa hồn linh
đó cùng vui chuyện cùng.
Họ sẽ mừng
khi thấy anh."
Tôi vừa ba bước,
đã chừng thấy ngay.
Một người dưới
cứ nhìn tôi,
Chăm chăm như thể
nhận người thân quen.
Lúc này trời
mới tối nhem,
Nhưng không đến
nỗi không còn nhận nhau. 50
Những điều
chờ đợi phút nào,
Ông tiến lên
trước, tôi vào cùng ông.
Nino thẩm phán
hiền lành,*
Vui ông không bị
rơi tầng ngục sâu.
Một lời chào
chẳng tiếc câu,
Ông rằng : -"Qua
biển cả nào xa xôi,
Từ bao lâu đến
với tôi."
Tôi rằng : -"Chỉ
sáng nay thôi, nơi này.
Tôi tới, tôi
còn sống đây,
Đi được như
vậy, mắn may một đời." 60
Thoạt nghe câu
trả lời tôi,
Sordello bổng bước
lùi phía sau.
Như người sững
sốt tại sao,
Kẻ nhìn Virgilio,
kẻ quay vào người kia.
Đang ngồi, kêu
:-"Dậy Currado,*
Lại đây xem Chúa
ban ân huệ người."
Quay hướng tôi
:-"Đặc ân duy nhất cho,
Chúa ban anh, với
nguyên do, lần đầu.
Ngài giữ kín,
ta không thấu đâu.
Khi nào vượt
biển sóng cao về nào, 70
Nói Giovanna hãy
nguyện cầu.*
Cho tôi vô tội,
trên cao thấu lời.
Mẹ nó không còn
yêu tôi,
Khi nàng khăn trắng
bỏ rồi không mang.*
Nàng còn hối
tiếc vô cùng,
Qua nàng, người
hiểu dễ dàng tâm tư.
Lửa tình cháy
được bao lâu,
Nếu thiếu ánh
mắt, tay nào vuốt thương.
"Con rắn lục
Milano" phô trương.*
Không cho nàng
một linh đình tang ma. 80
Như "con gà trống
Gallura,*"
Ông ta nói thế
tỏ ra nhiệt tình.
Thể hiện đúng
đắn chân thành,
Trái tim độ
lượng nấu nung trong người.
Mắt tôi khao khát
nhìn trời,
Trên không tinh
tú như thời chậm xoay,
Như bánh xe gần
trục quay.
Thầy rằng :
-"Con hỡi, nhìn gì trên cao ?"
Tôi rằng : -"Ba
ngọn đuốc sao,
Đã làm cho cực
này vào sáng soi:" 90
Thầy rằng :
-"Bốn sao sáng trời,
Con thấy buổi
sáng nay nơi dưới rồi.
Sao mới mọc thế
chỗ thôi.
Sordello nói:- "Mong
người chú tâm,
Trông kìa, địch
thủ các anh"
Chỉ tay về phía
hắn trông, cùng nhìn.
Từ thung lũng
không bờ đường,
Một con rắn,
có thể rằng chính xưa,
Xui ăn quả đắng
Eva.
Tởm kinh giữa
đám cỏ hoa, rắn trườn, 100
Thỉnh thoảng đầu
lại quay lưng,
Liếm cho trơn
trợt dễ lườn được hơn.
Tôi không thấy,
không thể rằng,
Nhà trời cất
cánh chim bằng ra sao ?
Con này con khác
bay cao,
Nghe như chiếc
cánh xé cào không gian.
Rắn chạy, xuất
hiện thiên thần,
Trở lại vị
trí cao vùng bằng bay.
Âm hồn được
gọi đến nơi,
Gần vị thẩm
phán, suốt thời tấn công. 110
Nhìn tôi không
phút nào ngừng.
-"Mong cho ngọn
đuốc sáng lừng trên cao
Có đủ sáp như
ý nào,
Để chúng ta
thể lên cao xanh tầng."
Anh thêm: -"Nếu
tin thật hơn,
Magra thung lũng
hay vùng chung quanh,*
Nói tôi, xưa Lãnh
chúa vùng,
Currado Malaspina
ấy rằng tên tôi.*
Chẳng phải cụ,
tôi cháu ông thôi,
Yêu gia đình,
một tình người trắng trong." 120
Tôi rằng : -"Ồ
! chưa đến thăm,
Xứ Ngài biết
khắp cả vùng Âu Châu.
Xứ này nổi
tiếng đã lâu,
Vinh danh dòng họ,
công hầu vẻ vang.
Ca tụng Lãnh chúa,
quê hương,
Ai cũng biết
đến, không cần đến thăm.
Xin thề, mong dù
xa xăm,
Vinh quang dòng
dõi Ngài không giảm nào.
Gia tài và bảo
kiếm treo,
Phong tư bản chất
xứng theo đặc quyền. 130
Dù thủ lãnh
khác ươn hèn,
Riêng họ vẫn
tiến, xa đường xấu xa.
Ông : -"Đi trời
chưa lặn mà,
Bảy lần chưa
phủ giường mà Montone,*
Che phủ cưỡi
trên bốn chân,
Mong sự nhã nhặn
mãi trong tâm người.
Khắc sâu tâm
khảm người đời,
Chiếc đinh vững
chắc hơn lời bàn xuông,
Cuộc xét xử
không bị ngừng." 139
CHÚ THÍCH:
13. Bài hát. "Te
lucis ante" bằng tiếng La Tinh, nghĩ̃a là: "Trước khi nắng
tắt " được cho là của Thánh Ambroise, câu mở đầu
bản kinh buổi chiều, nội dung cầu nguyện an lành trong
đêm tối.
39. Con rắn: tượng
trưng cho con quỷ, bị đuổi mỗi ngày bởi các thiên thần.
54. Nino Visconti
hay là Ugolino di Giovanni Visconti, cháu của Bá tước Ugolino.(ĐN,XXXIII),
ông thuộc phái Guelfi, lãnh chúa Gallura ở Sardegna, rồi
Pisa từ 1285 đến 1293, trong thời gian này ông thường
qua Firenze, gặp gỡ và quen biết Dante.
73. Giovanna của
tôi. Cách gọi âu yếm người con gái duy nhất của Nino
Visconti và vợ là Beatrice d ́ Este lãnh chúa Milan. Hai bà
góa đều choàng khăn trắng.
75. Mẹ của nó:
Nino Visconti gọi vợ. Sau khi Nino chết, Béatrice tái giá
với Giangalezzo Visconti lãnh chúa Milan, hôn lễ được tổ
chức trọng thể. Beatrice thành goá phụ lần thứ hai
và chết năm 1334.
81. Gia huy dòng
họ Visconti ở Pisa và ở Gallura là một con gà trống,
còn gia huy của dòng họ Visconti ở Milano là một con rắn
lục đuôi đang quấn một em bé.
89. Ba ngọn đuốc:
Tượng trưng quyền lực của Chúa. Bốn ngôi sao mà nhà
thơ thấy ở Tĩnh thổ tượng trưng cho quyền lực các
Hồng Y giáo chủ.
102. Con rắn tượng
trưng cho quỷ Satan.
111-120. Âm hồn
được gọi: Currado Malaspina, cháu của cụ Currado già (Crrrado
il Vechio) con trai Federico I, Hầu tước của Villafranca ở
Val di Magra.
135.Lời thơ này
ẩn dụ: Cái giường chỉ khoảng không trung trên trời
của chùm sao Bạch dương (Montone, Bélier)
Dante
ngủ và nằm mộng. Thức dậy bên cửa Tĩnh thổ. Thiên
thần mở cửa. Đêm chủ nhật và sáng thứ hai Phục
Sinh.
|
Thứ thiếp cổ
đại Titon,*
Hiện ra trắng
xoá hiên phòng phương Đông.
Vòng tay bạn đời
thiết thân,
Vầng trán nàng
rực ngọc hồng sáng tươi.
Xếp hình quái
vật lạnh người,*
Tắn công người
với cái đuôi thật dài.
Đêm chổ chúng
tôi nghỉ ngơi,
Đã lên hai bước
đến nơi lần vào.
Rồi hạ cánh
bước thứ ba,
Thân còn mang nặng
gánh nhà Adam * 10
Buồn ngủ tôi
trên cỏ nằm.
Chúng tôi tỉnh
dậy cả năm nơi này,
Gần sáng khi
chim én bay,
Bắt đầu ríu
rít ca bài buồn tênh.
Như nhắc bất
hạnh đầu tiên,*
Trí tuệ trong
cuộc du dương nơi này.
Thân thoát xác,
chẳng nghỉ suy,
Hầu như thần
diệu những gì nghĩ trông.
Trong mơ như đã
được nhìn,
Cánh bằng trời
rộng với lông ánh vàng. 20
Đang xòe cánh
đáp sẵn sàng,
Tưởng rằng
nơi ấy có đông bạn bè.
Bởi Ganymede xa
lìa,*
Khi vời lên cõi
phụng thờ thần linh.
Tôi nghĩ : "Có
thể đi săn,
Theo thói quen có
lẽ chăng săn mồi.
Tha mồi trong móng
vuốt dài,
Rồi dường như
nó lại quay cánh bằng,
Đáp xuống như
sấm sét ầm,
Cắp tôi lên tận
cõi không lò trời. 30
Ở đó như cháy
cả hai,
Thiêu trong ngọn
lửa, mơ thôi hãi hùng."
Khiến tôi choàng
dậy giật mình,
Như Achille tỉnh
giấc nồng cơn mê.*
Nhìn quanh đưa
mắt bốn bề,
Chẳng còn được
hiểu mình về nơi đâu.
Mẹ từ Chiron
nơi Skyros.*
Bồng chàng trong
giấc ngủ vùi trong tay.
Quân Hy Lạp cướp
sau này,*
Riêng tôi một
giấc mơ say ngủ vùi. 40
Mặt tôi thành
tái xanh thôi,
Như người xúc
động lạnh người sợ kinh.
Dù Thầy động
viên bên mình.
Mặt trời lên
đã sáng trưng hai giờ.
Tôi nhìn ra biển
xa mờ,
Thầy rằng :
-"Chẳng sợ chi chờ nơi đây,
Hãy bình tâm
nơi an lành này,
Không nên nén
chặt, mở bày con tim.
Đây Tỉnh Thổ
con đến thăm,
Hãy trông thành
đá bao quanh đảo nào, 50
Nơi khối đá
thủng, lối vào,
Lúc nảy trong
lúc nắng đào rạng đông,
Con đang giấc
ngủ say nồng,
Giữa trăm hoa
điểm trang thung lũng này.
Một nương tử
đến: -"Tôi Lucie."
Hãy để tôi
dẫn người say giấc nồng.
Chỉ đường lối
dễ đi thông. "
Sordello ở lại
với hồn thanh cao.
Nàng mang đi trong
nắng đào.
Nàng lên ta cũng
bước theo với nàng. 60
Nàng đặt xuống
mắt mơ màng,
Mắt xinh đẹp
khiến cổng đường mở toang.
Nàng đi, giấc
ngủ cũng tan,"
Nỗi hoài nghi
được trấn an nỗi lòng.
Sợ hãi đổi
thành niềm tin,
Khi sự thật
đã nhận chân được rồi.
Tôi thay đổi.
Thầy hướng dẫn bảo tôi :
-"Không còn sợ
hãi, đi thôi, lên đường."
Tôi theo sau, đến
bức tường,
Bạn ơi có thấy
tôi từng đề cao, 70
"Ca khúc tôi",
chớ ngạc nhiên nào,
Nếu nghệ thuật
với tầm cao khúc này.
Chúng tôi tiến
lại tường vây,
Cạnh nơi tảng
đá như bày vỡ ra.
Bức tường lỗ
hổng xuyên qua.
Tôi thấy cánh
cửa với ba bậc thềm,
Để lên, màu
sắc đua chen,
Một người gác
cổng ngồi im lặng lờ.
Đến chừng tôi
mở mắt to,
Tôi thấy người
đó đứng chờ bậc cao. 80
Tôi khó chịu,
mặt sáng sao,
Người cầm tay
một gươm đao tuốt trần.
Chiếu tia sáng
rực vô ngần,
Nhiều lần cố
gắng vẫn không thể nhìn.
Hắn rằng :-
"Người muốn chi chăng ?
Đến đây và
có ai mang dẫn đường ?
Cẩn thận có
thể hại mình."
Thầy rằng :
-"Có một nương nương trên trời,
Am hiểu nơi báo
chúng tôi,
Hãy đi về phía
vào nơi cổng này." 90
Người gác cổng
nhã nhặn lời :
-" Cầu người
dắt dẫn đến nơi cõi lành,
Vậy hãy tiến
đến bậc thềm."
Chúng tôi đi đến
bậc thềm đầu tiên.
Bằng cẩm thạch
trắng bóng trơn, *
Đến mức tôi
thấy như nhìn soi gương.
Bậc thứ hai
đen tím than,
Bằng đá thô
đẽo dưới chân xù xì.
Lồi lõm ngang
dọc lối đi.
Bậc thứ ba tảng
đá chi to kềnh, 100
Như rực lửa
các đường vân,
Giống như máu
chảy trong thân mạch người.
Thiên thần Chúa
ngưỡng cửa ngồi.
Hai chân trên bậc
để nơi cửa thềm.
Như một pho tượng
kim cương,
Tôi lên các bậc
với tâm kính thành.
Theo Thầy hướng
dẫn bảo rằng :
-"Cầu xin mở
khoá với lòng kính cung."
Tôi quỳ dưới
chân kính sùng:
-"Cầu xin thương
xót mở giùm cổng thiêng." 110
Trước hết đấm
ngực ba lần,
Gươm vạch
bảy chữ P vần trán tôi.*
Và bảo khi đã
vào trong,
Nhớ rữa sạch
vết thương lành này cho.
Đất khô hay màu
tàn tro,
Giống như màu
áo quần tơ cùng màu.
Lấy trong áo,
khóa hai chìa,
Cái bằng vàng,
cái bạc ra tay cầm.
Dùng cái bạc
rồi cái vàng,
Mở khoá thành
thạo, khiến lòng tôi yên. 120
Người bảo :
"Cả hai cùng dùng,
Không quay được
ổ khoá trong nơi này.
Sẽ không mở
được cửa đây,
Chìa này thật
quý, nhưng chìa khác hơn.
Đạo đức kinh
nghiệm rất cần,
Vì nó tháo gỡ
các vòng nút dây.
Tôi nhận từ
Thánh Pierre này,
Thánh mở đóng
tước tiên đây vì rằng;
Do người tội
lỗi khấn nguyền,
Dưới chân. Rồi
đẩy cửa thiêng mà rằng : 130
"Đi vào chớ
nhìn sau lưng,
Báo trước, nhìn
Thần sẽ đuổi chẳng vô."
Đứng trước
trụ cửa thiêng to,
Quay đi theo bản
lề đồ hai bên.
Tiếng sắt kêu
lên rít dòn,
Hang Tarpéia cũng
chẳng hơn thế này.*
Mà chắc không
bằng nơi đây,
Metellus tốt bụng
mất ngay kho vàng.
Tôi quay nhìn tiếng
sấm dòn,
Vang như tiếng
hát bài kinh : "Ca Trời".* 140
Hoà tiếng khóa,
tiếng êm vơi.
Phải điều nghe
được cho tôi ý này.
Giống điều
người cảm nhận đây,
Tiếng hát vang
với tiếng cây phong cầm.
Lời nghe lúc
được lúc không. 145
CHÚ THÍCH:
1. Thứ thiếp
của Cổ đại Titone: tức Aurore nàng Bình Minh. Yêu
Titone bày trò bị bắt cóc mình để có cơ hội kết
hôn với Titone. Nữ thần cầu xin Zeus cho Titone được
trưởng sinh bất tử, nhưng quên điểm bất lão, nên
cuối cùng phải sống với một ông già lụ khụ.
6. Quái vật lạnh
người, ý nói đến chòm sao Bò cạp.
10. Gánh nặng
Adam " sức nặng thân thể.
15. Chim én và
những bất hạnh. Progne và Filomela là hai chị em. Chồng
Progne là Tereo dùng bạo lực cưỡng hiếp em vợ và cắt
lưỡi nàng để tránh bị tố cáo, nhưng Filomela đã
gửi cho chị mình bức tranh tố cáo bí mật đó. Để
trả thù Progne dọn cho Tereo ăn thịt con trai. Về sau chuyện
bại lộ. Tereo âm mưu giết cả hai chị em, nhưng Progne đã
hoá thành chim họa mi và Filomela thành chim én.
24. Ganymède (Ga
Ny Mét) đẹp trai, con vua Troie, đang cùng bạn bè đi sân
thì bị Zeus bắt đưa lên Thiên Đình làm người
hầu rượu cho các thần linh.
36. Thétis(Thê
Túc) mẹ Achille (An Sinh) không muốn con trai mình tham gia trận
chiến thành Troie, vì tiên tri con mình sẽ tử trận, liền
thân hành đến Tessaglia nơi bà nhờ Chiron(Chi Rông) nuôi
hộ con mình, đưa đến đảo Skyros(Ki Rốt) khi chàng đang
ngủ. Mẹ Achille tôi con trong nước sông Styx nên chàng mình
đồng da sắt bất tử, không gươm đao đâm chém được,
nhưng bà quên tôi gót chân. Vì tay nắm nên gót chân chàng
là nhược điểm tử vong. Chiron là thần đầu người
mình ngựa dạy Achille chạy nhanh không ai bằng. Khi lớn
lên bà con cho Achliie giả gái sống với một công chúa.
Achille có đứa con 8 tuổi khi chàng ra chiến trận. Để
bắt buộc Achille lộ diện, Ulysse đã dùng mưu đem vàng
ngọc nữ trang và vũ khí đến bán. Cô gái giả Achille
chỉ thích mua vũ khí nên bị nhận diện và phải theo
Ulysse cùng quân Mirmidons ra đánh trận thành Troie.
57. Lucie.(Luy Chi)
Nữ Thần bảo trợ của Dante (ĐN. II)
96. Màu sắc bậc
cửa. Có ý nghĩa ẩn dụ. Bậc thứ nhất đá
màu trắng, tượng trưng cho việc quên trách nhiệm và
nghĩa vụ đóng góp. Bậc thứ hai màu đen là màu xấu
hổ, dẫn đến sự thú tội. Bậc thứ ba nhiệt tình
cảm hối và cải hóa.
105. Kim cương tượng
trưng cho sự bất biến và cứng rắn.
114. Bảy chữ
P. Chữ đầu của từ Peccato có nghĩa là tội lỗi.
Tĩnh Thỗ có 7 tầng, lần lược 7 chữ P sẽ được
xoá.
117. Màu tro: Ý
nói khiêm nhường và giản dị
129. Hai chìa khoá
này đầu tiên Chúa Jésus(Cristo) đã trao cho thánh Pierre
(Pétro) để mở cửa nước Trời, do Chúa ban Cái thứ
nhất quý hơn vì bằng vàng. Cái thứ hai đòi hỏi nhiều
kinh nghiệm và đạo đức công tâm mở các thắt nút
tội lỗi chính mình.
138. Lucain kể
chuyện, hhi César tiến vào Roma làm chủ kho báu công cộng
này. được cất giữ trong hang đá Tarpéia do Cecilio Metello
canh giữ, Metello chống lại nhưng bị César dùng vũ lực
chiếm đoạt kho báu. Cánh cửa kho báu rít lên dữ dội.
Cửa kho báu giống như cửa Tỉnh Thổ, chống lại nhưng
cuối cùng cũng mở cho kho tàng.
145. Lời nghe lúc
được lúc không : Đoạn này gợi đến đến nhà rửa
tội Latran ở Roma, được chế tác bằng hợp kim 7 chất
kim loại từ thời La Mã cổ đại, mỗi khi mở cánh
cửa phát ra một âm thanh kỳ lạ, gây ngạc nhiên cho mọi
người, thậm chí có âm gần tiếng người.
|
|