ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XXX
|
Địa
ngục thứ VIII. Ngục thứ 10.
Kẻ trá hình
làm người khác ; điên dại và chạy cắn xé các âm
hồn : Gianni Schicchi, làm giả chúc thư, Myrrha loạn
luân với cha.
Kẻ làm giả tiền
: bị cơn khát hành hạ. Thầy Adam.
Kẻ nói dối
: Vợ Putiphar. Cải nhau giữa những hồn nói dối.
Tò mò của Dante,
nhận định của Virgile.
|
Thời gian nổi
giận Junon*
Vì Sémélé
chống lại dòng Thébain.*
Như nổ ra hơn
một lần,
Vua Athamas trở
thành người điên.*
Nhìn Hoàng hậu
ẳm hai con.
Thét lên : Bắt
lấy, căng liền lưới giăng.
Sư tử cái và
hai con.
Rồi giơ móng
vuốt bất nhân vồ liền,
Một con Léarque
gọi tên.
Giết chết và
ném vào trên đá chồng. 10
Hoàng hậu trầm
mình cùng con,
Thần Số Mệnh
sụp đổ lòng lòng kiêu căng.
Dân Troie tự kiêu
dám làm,*
Thì cả vương
quốc tan cùng Quốc vương.
Hécube cầm tù
khổ buồn.*
Khi thấy con gái
Polyxonne chết rồi.
Con trai Polydore
dạt trôi,
Trên bờ biển
cả lòng người khổ đau,
Trong điên sủa
tựa chó ngao,
Thần trí hổn
loạn tâm bào nát tan. 20
Thành Thèbes,
thành Troie cơn điên,
Bao điều ác
độc vượt tầm ác xa.
Hành hạ vật,
thân người ta,
Tôi thấy hai kẻ
hồn ma trần truồng.
Xám, như lợn
chạy cắn điên,
Như vừa được
thoát ra bên ngoài chuồng.
Nhảy cắn Capochio
nhọn răng,
Một móc nơi
cổ mạnh, hàm rút ra,
Ngã xuống sát
bụng anh ta,
Aretin nói
lời đà run tay. 30
Con ma xó ấy
Gianni Schicchi.*
Trong cơn điên
nó cắn ngay mọi người.
Tôi rằng : Đừng
cắn anh thôi,
Vào lưng, anh hãy
trả lời giùm tôi.
Hắn là ai trước
sống trên đời.
Anh rằng : Hồn
tự cổ thời xa xăm.
Myrrha đồi bại
loạn luân,*
Làm tình nhân
của cha, người sinh ra,
Đi đến phạm
tội với cha.
Đến cha nó cải
trang là người dưng. 40
Còn kẻ chạy
bên kia đường,
Để chiếm con
đẹp nhất đàn ngựa thi.
Dám giả mạo
Buoso Donati.
Bằng cách hợp
pháp giả di chúc truyền.
Khi hai hồn điên
băng ngang,
Tôi đã quan sát
kỹ càng chăm chăm.
Quay nhìn hình
hài âm hồn,
Một kẻ trông
tựa như con đồi mồi,
Hai chân cụt đến
háng thôi,
Ở nơi cơ thể
chia người hai chân. 50
Phù thủng nặng,
biến sưng phồng,
Đã làm thay đổi
thân hình, tứ chi.
Mặt cùng với
bụng phẳng lì,
Đôi môi há hốc,
mồm thì rộng tênh.
Miệng khô khát,
thân gầy còm,
Một môi phía
mũi, phía cằm mỗi bên.
-Hỡi người
chẳng có tội hình,
Thế giới đau
khố, nếu không hiểu gì !
Hãy nhìn, nhìn
chúng tôi đây,
Tình cảnh khốn
khổ của thầy Adam,* 60
Thừa thải sống,
muốn được liền,
Nơi đây từng
gịọt nước lòng cầu xin.
Không dòng suối,
nhớ đồi xanh,
Từ Casentino chảy
xuống dòng Arno.*
Suối tươi mát,
ẩm chẳng khô.
Những hình ảnh
đó cơ hồ trước tôi.
Bóng hình càng
khao khát thôi,
Khát khao tưởng
nhớ, nên thời khát thêm.
Điều đau khổ
héo tâm can,
Công lý khắt
nghiệt đang hành hạ tôi. 70
Động cơ phạm
tội, chốn nơi,
Khiến tôi than
thở bao lời thở than.
Nơi Romena tôi làm
giả kim,*
Thành Baptiste đóng
triện miền làm nên.*
Thân tội hỏa
thiêu trên giàn,
Ở đây còn thấy
một đoàn tội nhân.
Guido, Alessandreo
cùng em,
Branda lầu nước,
tôi thèm thiết tha,
Một trong bọn
đã từng qua,
Âm hồn thèm
khát la cà chung quanh. 80
Ích gì chăng,
thân co run,
Mong còn cựa
quậy thân mình được sao.
Dù trăm năm được
tấc nào,
Thì tôi cũng
thể lê theo trên đường.
Trong đám ti tiện
mong tìm,
Dù địa ngục
mười hai nghìn, vòng quanh,
Và bề ngang tới
nửa ngàn,
Bởi vì chúng
nó gia đình buồn thương.
Chúng xui đúc
đồng Floring,
Ba ca ra kim loại
làm nên đồng tiền.* 90
Tôi rằng : - Ai
kẻ đau thương,
Bốc hơi như tựa
tay tràn giá đông,
Nằm sát bên tay
phải anh.
- Tôi đã thấy
họ khi rơi trong chốn này.
Trong hốc đá
chẳng động đậy chi,
Không tin họ động
đến khi vĩnh hằng.
Gian xảo vu Joseph
tội làm,*
Kìa Simon dối,
kế phá thành ngựa Troie.*
Sốt ác tính,
thối rửa mùi,
Một trong hai đứa
chẳng thôi bất bình. 100
Hắc thần tra
tấn tội nhân.
Cú đấm vào
bụng căng phồng khiếp kinh.
Kêu như cái trống
vang ầm,
Thầy Adam bị
nện trên mặt mày.
Cánh tay chẳng
kém mạnh tay.
Và rằng : Quá
nặng chân tay ta rồi,
Chẳng cử động,
nhưng còn thôi,
Cánh tay còn hãy
quen nơi việc làm.
Hắn rằng: Khi
mi đi lên,
Giàn thiêu mi chẳng
nhanh hơn thế nào. 110
Khi đúc tiền,
mi nhanh sao,
Anh phù thủng
nói : Ấy điều đúng thôi.
Mi làm chứng
chẳng thực lời,
Thành Troie nếu
hỏi, có ai thực lòng ?
Simon: - Tiền giả
mi làm,
Còn ta chỉ một
tội lầm đã mang.
Tội mi hơn cả
quỷ thần.
- Con ngựa, phản
bội mi còn nhớ chăng ?
Đáp lời, hồn
bụng to phình.
- Kệ mi, ai cũng
hiểu thông điều này. 120
Mặc cơn khát
lưỡi lất lây.
Người Hy Lạp
nói : Nước đầy thối hôi,
Làm cho bụng che
mắt người.
Kẻ đúc tiền
giả : Mặc mi thói thường.
Bệnh mi xé rách
cả mồm,
Nếu ta khát,
nước miếng còn thấm câu.
Còn mi sốt rét,
đau đầu,
Tắm gương Narcise
mong cầu soi chung.*
Chẳng lời mời
mọc nhọc công.
Lắng nghe tất
cả lời bàn, tôi im. 130
Thầy rằng : Con
hãy coi chừng,
Thì giờ quá
ít, ta còn dẫn con.
Khi nghe Thầy giọng
dỗi hờn.
Tôi nhìn Thầy
với nỗi lòng hổ ngươi.
Đến nay vẫn
thấy bồi hồi.
Như người nằm
mộng, mơ đời không may.
Khi đang mê, ước
mơ say,
Cái điều mơ
ước chưa tày đến ta.
Ta đã thế, nói
gì ta,
Muốn lời xin
lỗi, thực thà đã xin. 140
Xin lỗi rồi
tưởng chưa từng,
Tấm lòng hối
tiếc ước mong chưa làm,
Thầy rằng : Chớ
có đa mang,
Mong con cỡi bỏ
được cơn ưu phiền.
Hãy nhớ, ta luôn
bên con,
Nếu còn xãy
đến việc trong tình cờ,
Đến nghe những
kẻ bất hoà.
Thích nghe, vì
cõi lòng ta thấp hèn. 148
CHÚ THÍCH
1 Junon ( Duy Nông,
Héra. Hạ Cơ)) vợ Thần Jupiter (Zeus) nổi giận vì Jupiter
ngoại tình với Sémélé (Sê Mê Lê), con gái Cadmod, vua
đầu tiên của Thèbes (Thép) sinh ra Bacchus Thần Rượu
nho, phải giao con cho hoàng hậu Ino, con gái vua Athamas.
4. Athamas (A
Tha Mạc): Junon trả thù Sémélé, biến vua Athanas thành
điên dại.
13. Pâris (Bá Lê)
kiêu căng nhờ thắt lưng Thần Vệ Nữ quyến rũ Hélène
vợ vua Ménélas mang theo của cải về thành Troie và dân
Troie không nghe lời các quan chủ hoà, nhất định
chống lại mọi thương thuyết trao trả lại Hélène nguyên
nhân gây nên cuộc chiến, kết cuộc thành Troie bị hạ
cả vương quốc tan tành, vua Priam chết thành bị
đốt phá.
15. Hécube (Huê
Cúc) vợ vua Priam. Bị liên quân Hy Lạp cầm tù. Junon trả
thù vì con trai là Pâris là con Thần Vệ Nữ, con
gái Polyxonne (Bồ Ly Sương) bị thiêu sống trên giàn hỏa
tế Achille. Con trai Polydore (Bồ Ly Đô) chết trôi trên biển.
3I. Gianni Schicchi.(Gia
An Ni Chí Chi) một người phái Calvalcanti ở Firenze. làm
giả di chúc Buoso Donati, trong di chúc ắy để con ngựa đẹp
nhất đàn, tài sản người quá cố cho hắn.
38. Myrrha (Mỹ Hà),
con gái Cinyre vua đảo Chypre loạn luân với cha, giả làm
Adonis (Ovide)
60. Thầy
Adam (A Dong), thợ cả Adam d ́ Anglia, có thể gốc người
Anh làm giả tiền florin vàng của Ferenze theo lời xúi dục
của công tước Guidi de Romena, bị thiêu sống năm 1281.
64. Casentino (Ca
Sen Ti Nô) thung lũng thượng nguồn sông Arno.
72. Romena.(Ro Me
Na) Thành lâu đài của công tước Guido, nơi Alessandro
và Aghilolfo bị kết án làm giả kim.
73. Đóng triện
bởi Baptiste. (Báp Tít) Một mặt của đồng Florin
có hình nhà thờ Thánh Jean Baptiste.
78. Lầu nước
Branda. (Băng Đa)Tháp nước ở Sienne có tên này, có
thể trùng tên với tháp nước ở Romena.
90. Carat (Ca Ra)
: hạt cây caroubier ở Hy Lạp, các hạt đều có một trọng
lượng bằng nhau 200 mg(0.2g) đường kính 6,5 mm người Hy
Lạp dùng nó làm đơn vị đo vàng, bạc, đá quý từ
thời Cổ Đại.
96. Vu oan: Vợ
Putiphar quyến rủ Joseph không được bà ta vu oan cho ông
và ông bị giam cầm.(Thánh Kinh Genèse chương XXXIX)
97. Simon (Si Mông):
lừa dối quân lính thành Troie tán dương về con ngựa
gỗ khổng lồ thiêng liêng để lại, sau khi quân Hy Lạp
giả vờ rút đi, để dân Troie phá một mảng tường,
đẩy ngựa gỗ vào thành. Trong ngựa gỗ có quân Hy
Lạp ẩn nấp. Ban đêm phá cổng thành cho đại quân Hy
Lạp trở lại vào đánh và hạ được thành Troie, sau
mười năm chiến tranh không phân thắng bại.
128. Tấm gương
Narcisse, (Nặc Xích) nguồn suối trong nơi Narcisse soi gương,
sau thành tên hoa củ màu vàng hay trắng, nở vào
mùa xuân Âu Châu..
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XXXI
|
Cái
giếng người khổng lồ. Nemrod – Ephialte – Biarcé - Antée
mang Virgile
và Dante xuống đáy giếng.
|
Lúc đầu lưỡi
đã cắn tôi,
Làm tôi đỏ hết
cả hai má này.
Xong rồi lại
đắp thuốc ngay.
Cũng như ngọn
giáo thần kỳ Achille.*
Của cha chàng
truyền cho con,
Khởi đầu bất
hạnh sau thành điều may.
Thảm sầu thung
lũng, lưng quay,
Men theo đường
xuống hố này vòng quanh.
Chúng tôi đi chẳng
nói năng,
Ở đó chỉ thấy
đêm hơn là ngày. 10
Tầm nhìn chẳng
thấy xa dài,
Bổng tù và
thổi rền tai vang lừng.
Tiếng tù át
tiếng sấm rền,
Tôi quay tầm mắt
tìm vang tù và,
Hướng về nơi
tiếng vọng ra.
Dù bao đau đớn
trận đà vỡ tan,*
Carlos Margno mất
cả binh đoàn,*
Orlando chẳng rúc
bằng gớm sao.*
Quay đầu về
phía hướng nao,
Tôi nhìn như thấy
tháp cao chập chùng. 20
Hỏi Thầy :
Thảnh phố nào chăng ?*
Thầy rằng : Chẳng
phải, con nhìn quá xa,
Xuyên qua bóng
tối quái ma,
Trí óc tưởng
tượng làm ta sai lầm,
Đến nơi sẽ
thấy rõ ràng,
Giác quan lầm
lẫn do tầm cách xa,
Nhưng hãy cố
bước nhanh qua.
Dịu dàng thân
ái, Thầy đà cầm tay.
Trước khi gần
đến nơi này,
Để con thấy
chuyện lạ kỳ bớt lo. 30
Chẳng tháp, mà
người khổng lồ,
Họ đứng trong
hố dưới bờ vòng quanh.
Bị che từ rốn
đến chân,
Rồi con sẽ thấy
khi tàn mù sương,
Mắt dần nhìn
rõ ràng hơn,
Những gì hơi
nước trong không khí mờ.
Xuyên qua màn tối
mù che,
Chúng tôi đứng
lại bên bờ gần hơn.
Lầm lẫn bớt,
sợ hãi tăng,
Chúng tôi nhìn
thấy trường thành tường bao. 40
Lâu đài Montereggion
tháp cao,*
Cũng như vậy
các đỉnh nao hố vòng.
Sừng sững như
tháp, nửa thân.
Khổng lồ khủng
kiếp như thần Giove.
Gây sấm sét
vẫn hăm he,
Và tôi nhìn rõ
trông kia một người.
Một phần ngực,
bụng, đôi vai,
Dọc sườn buông
xuống cùng hai tay thòng.
Hóa công làm
đúng, tất nhiên,
Khi thôi không tạo
những sinh vật này, 50
Tướt bỏ Thần
Chiến những tay sai,(Mars)
Nếu như tạo
hoá không hoài tiếc công,
Sinh ra voi với
cá ông,
Người quan sát
giỏi xét rằng đúng thay,
Nếu năng lực,
lý trí này,
Ác tâm bạo lực
hại thay có cùng,
Con người đối
phó được chăng ?
Khổng lồ đồ
sộ với khuôn mặt dài,
Như quả thông
đồng đen Saint Pierre Roma.*
Các xương khác
cũng đều là lớn hơn. 60
Thành hố che
khuất thắt lưng,
Nhưng vẫn còn
thấy được phần ở trên.
Ba người Frison
khoe khoang,*
Ai có thể vói
được lên tóc này,
Tôi thấy ba mươi
gang tay,*
Từ miệng hố
đến điểm khuy áo dài.
"Raphèl mal amècche
zaalni" *.
Vang lên từ cái
miệng này gớm ghê.
Tiếng chẳng hợp
lời thánh ca,
Thầy hướng
đạo bảo : Tù và thổi lên, 70
Hỡi hồn ngớ
ngẫn nhẹ tênh.
Dục vọng giận
dữ đang dâng cuốn người,
Tìm ở cổ có
sợi dây,
Trói buộc người
hỡi hồn ngây dại khờ.
Nó kìa dây trước
ngực to.
Bảo tôi: Hắn
kết án cho tội mình.
Nemrod ý tưởng
điên khùng,*
Không muốn thế
giới dùng chung tiếng nào.
Để nó, nói
vô ích sao,
Ngôn ngữ của
nó với bao nhiêu người. 80
Chẳng ai hiểu
nổi ý lời.
Chúng tôi đi tiếp
đường đi của mình.
Theo trái cách
một đường tên,
Hiện ra một
khổng lồ còn dữ to.
Ai là chủ trói
hắn ta,
Tôi chẳng sao biết,
ai mà trói đây,
Tay trái trước,
sau một tay,
Hai tay trói buộc
một dây xích vòng,
Từ cổ đến
chân năm vòng,
Cái phần thân
thể còn nhìn thấy trên. 90
Kẻ kiêu căng muốn
thử lòng,
Dùng sức mạnh
chống lại Thần tối cao.
Thầy rằng:
Phần thưởng xứng sao.
Tên Ephialte khả
năng nào chứng minh.
Khổng lồ làm
sợ thần linh,
Nó không cử
động tay cùng vung lên,
Tôi rằng : Con
muốn được chăng ?
Được nhìn tận
mắt để còn hiểu cho,
Khổng lồ Briarée
lớn to.
Thầy rằng : Sẽ
thấy Antéo nơi này.* 100
Nói được, không
xiềng xa đây.
Chính anh ta sẽ
đưa Thầy và con.
Vòng Địa ngục
thấy xa trông,
Hắn cũng bị
trói chẳng hơn kẻ này,
Mặt hắn không
dữ hung thay !
Chưa bao giờ thấy
đất lay ầm ầm.
Chuyển lay ngọn
tháp mạnh hơn,
Như Ephialte vặn
sống lưng xương sườn.*
Chưa bao giờ tôi
sợ chết hơn,
Chỉ riêng nỗi
sợ đủ làm chết tôi. 110
Nếu không thấy
xích trói thôi.
Chúng tôi lại
tiếp đi nơi con đường.
Đến Antéo đứng
lộ sườn,
Tới mười hai
sãi nếu không kể đầu.
Hỡi người may
mắn lũng sâu,
Nơi Scipion chiến
công đầu vinh quang.*
Hannibal tháo chạy
binh đoàn,
Một ngàn sư
tử, chiến công vật quà.
Chiến công cao
cả, tham gia,
Cùng anh em đó,
người ta tin rằng : 120
Người chiến
thắng cả nhân quần.
Chớ xem thường
nó, hãy mang xuống hồ,
Đầm Cocyte đóng
băng khô,*
Chẳng Tityre, chẳng
Typhée chờ đưa ta.
Người này khát
vọng mong chờ,
Cúi đầu chớ
có ngẫng cao mõm mồm.
Anh đưa người
đến vinh quang,
Anh vẫn còn sống
và còn dài lâu.
Nếu Hồng ân
chẳng gọi mau.
Nghe Thầy nói
thế trước sau tức thì, 130
Chìa hai tay lên
nhấc Thầy.
Tay Hercule đó
xưa ngày đấu tranh.
Virgile khi
thấy lên dần,
Bảo tôi : Con hãy
đến gần hắn ta.
Thầy và tôi
chung bên là,
Như Garisenda tháp
đà nghiêng nghiêng.*
Khi từ phía dưới
nhìn lên,
Một làn mây
trắng bên thềm bay qua.
Antéo cũng thế,
tôi chờ,
Anh ta cúi xuống
đây là phút giây, 140
Nơi đường khác
muốn đến đây,
Nhẹ nhàng anh
đặt chúng tôi nơi mà.
Vực nuốt Lucifer
và Judas,
Anh không cúi xuống
nghiêng đà ở lâu,
Mà đứng thẳng
lại như cột tàu. 145
CHÚ THÍCH
4. Achille.(An Sinh)
Anh hùng cuộc chiến thành Troie, bách chiến bách thắng,
mình đồng da sắt vì sinh ra được mẹ là nữ thần
Thétis luyện tôi trong nước sông Styx Ăm phủ trừ gót
chân bà nắm trong tay, trở thành nhược điểm tử vong.
Achille bị Pâris bắn trúng gót chân và chết.
Ngọn giáo Achille
của cha là Pélée trao tặng có phép lạ chữa lành các
vết thương.
12. Tiếng tù
và của người khổng lồ Nemrod thậm chí còn mạnh
hơn tiếng tù và kêu cứu của Orlando (Roland).
16.. Trận
Roncevaux(Roncisvalle) thuộc vùng Navarre Tây Ban Nha. hậu quân
của vua Carlos Magno do hiệp sĩ Orlando (Roland) chỉ huy bị
rơi vào ổ phục kích và bị tiêu diệt Orlando tử trận.
La Chanson de Roland bản hùng ca về hiệp sĩ Orlando ra đời
đầu thế kỷ XII là bản anh hùng ca đầu tiên nổi tiếng
nước Pháp đã biến Orlando thành hình tượng hiệp
sĩ bất tử.
17. Carlos Margno
tức vua Charlemagne nước Pháp, 12 binh đoàn thiện chiến
các lãnh chúa nước Pháp bị tan vỡ.
18. Orlando (Ố́c
Lăng Đô) tức Roland thủ lãnh quân Pháp chống lại quân
Á Rập.
41. Monterrigioni:
( Mông tê rê gi ông ni) Làng bao quanh bởi tường tháp
gần Sienne 14 km, trong thung lũng Elsa. có 14 tháp cao bao quanh,
một số tháp đổ nát, vẫn còn tồn tại đến ngày
nay.
44. Jupiter tiếng
Pháp, Giove tiếng Ý, Zeus Hy Lạp. Các Khổng Lồ bị Jupiter
đánh sấm sét chết trong thung lũng Phalégra. (Địa Ngục
XIV, 58)
59. Quả thông bằng
đồng đen ngày nay còn thấy ở Vatican .
63. Ba Frisons, dân
ở Frise nước Hoà Lan, thế kỷ thứ XIV được xem là
người to lớn nhất nhân loại.
65. Ba mươi gang
tay: hơn 7 mét. Nemrod được Dante tả cao 27, 28 mét.
67. Raphael mal amècche
zabì almi : Câu thơ nguyên tác không thể hiểu được,
phát xuất từ các ngữ âm Hébreux Do Thái và
Á Rập. trong thơ Dante để tả một hổn độn ngôn ngữ.
77. Nemrod (Nem
Rốt): hậu duệ của Cham, Vua Babylone một thiện xạ
giỏi. Theo truyền thuyết ông ta là kiến trúc sư của
tháp Babel trong Thánh Kinh.
94. Éphialte hay
Fialte : (Âu Phi Anh) Con của Nepture và Ifimedia là khổng lồ
hung dữ nhất chống Jupiter.
99. Briarée (Bri
A Rê) : Khổng lồ hung bạo và quỷ quyệt nhất trong các
khổng lồ. Con của Urano và Thần Đất Gaïa. Có 50 đầu,
100 tay mang 50 thanh gươm và 50 thuẩn, khạc ra lửa. Trong
tác phẩm mình Virgilio cũng dùng truyền thuyết này.
100. Antéo (An Tê
Ô): Con của Nepture và Thần Trái Đất, là khổng lồ
duy nhất không chống lại Jupiter. Ở trong hang động sông
Bagrada gần Zana, nơi Scipion Phi Châu chiến thắng Hanibal .
Antéo sống bằng thịt sư tử. Thần thoại kể rằng
Antéo bách chiến bách thắng không thể bị đánh bại,
vì mỗi lần chạm đất là được mẹ Thần Đất hồi
phục sức mạnh. Hercule biết được nâmg hắn lên khỏi
mặt đất . Hắn bị nghẹt thở trong cánh tay Hercule.
123. Cocyte con sông
địa ngục bị đóng băng tạo thành vòng ngục thứ IX.
ngục cuối cùng của Địa Ngục..
124. Chẳng Tytyre
(Ti Tia) chẳng Typhée (Ty Phê): Hai Khổng lồ. Tityre bị bắn
bởi Thần Apollon, Typhée bị Jupiter đánh sấm sét.
136. Garisenda (Ga
ri sen đa) Tháp nghiêng danh tiếng ở Bologne xây năm 1110,
hiện nay cao 47 m thời Dante cao hơn ngày nay. Tháp bị hư
hỏng một lần vào nửa cuối thế kỷ XIV. Ngày nay Tháp
được gia cố bằng xi măng cốt sắt để giữ độ nghiêng.
Không tiếp tục lún và sụp đổ.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XXXII
|
Tầng
Địa Ngục thứ IX. Kẻ phản bội giam trong băng đá.
Vòng thứ nhất
Caine: Phạm tội với cha mẹ Bá tước Mangona và những
kẻ khác.
Vòng thứ hai
Antenova: Kẻ phản bội tổ quốc và đảng phái :
Bocca degli Abbati. Ganellone và Tebaldello.
|
Nếu thơ tôi khô
khốc dữ dằn,
Cũng phù hợp
với hố thăm thẳm sầu.
Đá chồng bao
Địa ngục sâu.
Viết bao tinh túy
trong đầu của tôi,
Đầy đủ hơn,
chẳng đủ lời,
Mặc dù thế
vẫn không nguôi tỏ bày.
Chẳng là việc
thiếu nghĩ suy,
Đi miêu tả vũ
trụ này ngục giam.
Chẳng "ba má"
tiếng đầu tiên.*
Hỡi Thi Thần
gợi hứng cùng thơ tôi, 10
Giúp Amphion dựng
thành Thèbe thôi.*
Để ngôn từ
chẳng xa lời thật chân.
Hỡi lũ xấu
xa tồi tàn,
Tả chăng bao nỗi
khó khăn nơi này.
Kiếp dê cừu
vẫn hơn thay !
Chúng tôi dưới
thấp, hố đầy tối tăm.
Thấp hơn khổng
lồ dưới chân,
Mắt nhìn về
phía vách chồng dựng cao.
Bổng tiếng :
" Coi chừng khi qua nào,
Thì xin chớ dẫm
chân mau trên đầu. 20
Nơi đây anh em
khổ đau."
Tôi quay tìm tiếng
nơi đâu, trước mình.
Ngay dưới chân,
hồ đóng băng,
Trong suốt tựa
thủy tinh hơn nước dòng.
Danuble nước Áo
mùa đông,*
Sông Tanais dưới
giá băng bầu trời.*
Phủ lên một
lớp băng dầy,
Núi Tambernicchi
nơi này đổ băng.*
Hay Pietrapapa sụp
băng,*
Cũng không rạn
nức lớp băng mặt hồ. 30
Như con ếch kêu
mõm nhô,
Mũi thò mặt
nước như giấc mơ lúa vàng,
Người nông dân
trên cánh đồng,
Âm hồn đau khổ
sống miền giá băng.
Niềm xấu hổ,
mặt tái xanh,
Răng cầm cặp
lạnh như rung cánh cò.
Mỗi người cúi
mặt buồn xo,
Cái mồm rét
cóng đã phô nỗi niềm.
Mắt rét run tái
tê tim,
Nhìn quanh bao cảnh
đau tìm dưới chân. 40
Tôi trông thấy
hai âm hồn,
Ôm ghì hai mái
tóc mềm lẫn nhau.
Tôi rằng : Ôm
chặt làm sao !
Ông là ai ? Họ
cùng mau quay đầu.
Ngẩng lên nhìn
vẻ thương đau.
Đầm đìa lệ
nhỏ, xuyến xao ròng ròng.
Chảy xuống môi,
nước mắt đông,
Lại gào, lại
khóc ôm chầm mãi nhau. 50
Như hai tấm gỗ
ép vào,
Như hai dê đực
húc mau tranh hùng.*
Trong cơn điên
húc điên khùng.
Có âm hồn khác
rụng cùng hai tai.
Giá băng, cúi
mặt hỏi tôi :
Sao nhìn như tựa
gương soi chằm chằm.
Nếu người muốn
biết ai chăng ?
Ta từ thung lũng
xuôi dòng Bisenzo.*
Lãnh địa xưa
cha Alberto,*
Sinh từ một
mẹ, dù cho có tìm. 60
Khắp Caïne, chẳng
ai giống hình.*
Chẳng ai đông
cứng nhau thành sơn keo.
Kẻ kia phải vua
Arthur,*
Bị đâm lủng
ngực vì về nhát gươm.
Focaccia che khuất
hơn,*
Cái đầu che
khiến chẳng nhìn thấy chi.
Hắn tên Sassol
Mascheroni*
Dân Toscan biết
kẻ này là ai.
Bây giờ để
khỏi dong dài,
Camicio de Pazzi tiếng
danh đây tôi là.* 70
Đợi Carlin giảm
tội ta.*
Tội còn nhìn
thấy mặt qua nghìn người.
Tím vì lạnh
run rẩy thôi.
Mãi còn như thế
nước thời đóng băng.
Chúng tôi đi gần
trung tâm,
Đi về phía trọng
lực đang nén dồn.
Tôi run, vĩnh cữu
giá băng,
Ngẫu nhiên hay
đấng Vĩnh Hằng định nên.
Đi qua đầu, biết
sao hơn,
Chân tôi bỗng
vấp một khuôn mặt người. 80
Âm hồn khóc:
Sao xéo dày.
Hay người lại
đến nơi đây trả thù.
Trận Montepart
thảm bại thế ư ?*
Tôi rằng : Thầy
nán lại chờ con đây.
Con muốn giải
oan hồn này.*
Rồi con sẽ bước
theo Thầy muốn mong.
Thầy dừng, tôi
nói hắn rằng :
Với kẻ dữ
dội giọng lăng nhục mình.
Người là ai,
quát mắng chăng ?
Hồn rằng: Ai
kẻ qua miền Antenora.* 90
Đá mạnh vào
má thế à ?
Đá như người
sống, người đà chết chăng ?
Tôi còn sống.
Tôi lời rằng :
Nỗi danh, chắc
việc người hằng khát khao.
Muốn thơ ta chép
tên vào.
Hắn rằng : Ngược
với những điều ta mong.
Người đi đi,
chớ phiền lòng.
Mua chuộc có
nghĩa gì trong việc này.
Tôi liền tóm
gáy hắn ngay.
Và rằng : Mi hãy
xưng ngay tên gì ? 100
Ta rứt chẳng
còn tóc chi.
Hắn rằng : Sao
muốn ta đây sói đầu.
Ta chẳng nói tên
họ đâu,
Dù ngàn lần
nện xuống đầu của ta.
Tay tôi vài sợi
tóc hoa,
Và tôi còn nhổ
thêm ra mấy chòm.
Cúi gầm hắn
sủa chó gầm,
Một hồn khác
quát : Này thằng Bocca,
Nghiến răng chưa
đủ sao mà?
Sao mày còn sủa,
quỷ ma chọc mày. 110
Tôi rằng : Mi nói
làm gì ?
Đê hèn, phản
bội hổ ngươi tủi hèn.
Ta mang lên nói
thực tin.
Hắn rằng: Cứ
nói điều trông nơi này.
Nếu người ra
khỏi chốn đây.
Đừng lặng thinh
với kẻ này mỏng môi.
Tiền bạc Pháp
hắn khóc thôi. *
Ngài lãnh chúa
đó chỉ người thấy đây.
Tội phạm giam
nơi mát mẻ này.
Nếu ai có hỏi
: Còn ai nữa là. 120
Bên cạnh Đức
Ông Beccheria.*
Bị dân Firenze
cắt cổ hồn ma đây còn.
Gianni de ́ Soldanier
xa hơn,*
Với Ganellone và
cùng Tebaldello.*
Mở thành Faenza
khi người ngủ mê.*
Chúng tôi lại
bước rời xa hồn này.
Thấy hai kẻ đông
lạnh một hố đầy,*
Đầu người
này, đối mũi mày người kia.
Giống ăn bánh
khi đói meo,
Răng người dưới
lại cắn vào người trên. 130
Nơi bộ óc nối
gáy liền,
Tydéo chẳng khác
trong cơn dữ dằn.*
Gặp thái dương
Ménalippo giống cùng.*
Ăn cả bộ óc
rồi ăn cả mình.
Hỡi người,
tôi hỏi hận lòng,
Ăn như thú vật
hận chăng nỗi gì ?
Hãy nói ta lý
do chi ?
Nếu người
hận, lý lẽ gì thù nhau.
Người là ai,
tội hắn thế nào ?
Minh oan, tôi sẽ
nói sao cõi trần. 140
Nếu ngôn từ
chẳng cạn dòng !
CHÚ THÍCH
9. Ba mẹ :
tiếng đầu tiên ngôn ngữ trẻ con khi tập nói.
10. Thi Thần :
Muses: Chín Thần nữ truyền hứng chín bộ môn thi
ca, lịch sử... Tương truyền Amphion gảy đàn lyre cầu
Thi Thần khi dựng thành Thèbes, các viên đá tự đặt
vào tường thành.
25. Danuble (Đa Nuỵ́p):
dòng sông đẹp chảy qua nước Áo. Hung được
nhiều thi sĩ nhạc sĩ ca tụng.
26. Tanaïs (Ta Ne)
: Sông Scythie ngày nay là Croce.
28. Tambernicchi tiếng
Pháp Tambernic (Tâm Bẹc Ních Chi). có lẽ là đỉnh núi
Alpes Apouanes.
29. Pietrapana (Pi
E Tra Pa Na) : ngày nay gọi Pania delle Croce.
50. Alexandre và
Napoléon degli Alberti (An Lộc Sơn và Nã Phá Luân Đen Ghi
An Bẹt Ty) lãnh chúa thung lũng Sieve và Bisenzio người thứ
nhất phe Guelfe, người thứ hai phe Gibelin. Hai người cùng
giết nhau vì quyền lợi năm 1286., thậm chí xuống địa
ngục họ vẫn thù địch nhau.
59. Caïne (Căng)
: vùng thứ nhất Cocyte nơi trừng phạt những người
phản lại cha mẹ. Tên ngục Caïne, dựa vào chuyện anh em
con Adam và Eve thù nghịch giết nhau đầu tiên trong Kinh
Thánh.
61. Mordred (Mọt
Dréc): con loạn luân vua Arthur trong chuyện Lancelot du Lac hắn
dùng gươm giết cha đâm một nhát xuyên lồng ngực để
chiếm ngôi.
63. Foccacia: (Phốc
Ca Ci A)danh hiệu của Vanni dei Cancellieri, đảng Guelfe phe Trắng
quý tộc ở Pistoia đã phản bội và bị giết chết
bởi một người họ hàng đảng Guelfe phe Đen.
65. Sassol Mascheroni:(Sạt
Xôn Mát Chơ Rô Ni) người Firenze đã phản bội, giết
bị người cháu còn nhỏ. Hắn bị xử tội chặt
đầu.
68. Camicion dei Pazzi(Ca
Mi Si On Dei Pát Si) tức Albertto Camicione de ́ Pazzi thuộc
phái Ghibelli, dòng họ Pazzi ở Valdarno, đã giết chết
một người bà con là Ubertino de ́ Pazzi.
71. Carlin (Cát
Linh) tức Carlino de ́ Pazzi thuộc đảng Guelfe phe Trắng. một
nhân vật phản bội chính trị, đã giao lâu đài Piatravigne
của phe Trắng cho phe Đen và được trở lại thành phố
Firenze năm 1302, chính vì vậy Camicion cho là tội của Carlin
nặng hơn.
83. Trả thù trận
Montaperti (Mông Ta Bạt Ty): Ngày 2 tháng 9 năm 1260. Firenze thảm
bại nặng nề trong cuộc giao tranh với Ghibellini của Sienna.
Bocca deghi Abbati là kẻ phản bội trong trận này.
85. Điều nghi
vấn giải oan : Dante đã được nghe nói về hoạt động
phản bội này.
90. Antenora (An Tê
Nô Ra): Khu thứ hai của vùng ngục Cocito nơi giam giữ và
hành tội những kẻ phản bội tổ quốc hay đảng của
mình.. Antenora tên khu vực lấy tên người dân Troie đã
phản bội thành phố của mình, giúp cho Ulysse và Diomède
ăn trộm được tượng thần Athéna.
112. 117. Bocca degli
Abbati (Bốc Ca) tố cáo kẻ đã làm lộ tên hắn. Đó
là Buoseo de Duera còn gọi Dovara, lãnh chúa Verona.
Năm 1263, cầm
đầu đội quân Ghibellini của Lombardia để ngăn đường
tiến quân của quân Pháp do Charles d ́ Anjou Đệ Nhất chỉ
huy, anh ta nhận vàng bạc đút lót để quân Pháp đi qua.
121. Beccheria (Béc
Che Ri A): Tesauro dei Beccheria. phái Ghibilli ở Pavia. Tu viện
trưởng Vallombrosa, Khâm mạng của Giáo hoàng Alessandreo IV
ở Toscana, bị tố cáo là thông đồng với Ghibellini,
bị trục xuất ra khỏi Firenze và bị phái Guelfi xử
chặt đầu năm 1258.
123. Ganni dé Soldanier
(Găng N)i: quý tộc Firenze thuộc phái Ghibellini năm 1266 âm
mưu phản lại đảng mình để chạy sang hàng ngũ Guelfe.
124. Ganellone tức
Gano di Maganza (Ga Nê Long) đã phản bội dẫn đến việc
Orlando (Roland) bị phục kích và tử trận trên đèo Roncisvalle.
Tabaldello:(Ta Ban
Đen Lô) Tebadello Zabrasi nửa đêm mở của thành
Faenza (Pha En Da) giao nộp cho phái Guelfi Bologne.
127. Đoạn này
tả cảnh Bá tước Ugolino gặm đầu Giám mục Ruggierie.
132 Tidéo (Tydée)
Vua Caledonia. Một trong bảy vua bao vây thành Thèbes. Làm
tử thương Thébain Manalippo, sai đồng đội mang đầu đến
rồi gậm đầu Menalippo.