ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XIII
|
Vòng Địa Ngục
thứ bảy, Những người bạo hành với chính mình. Kẻ
tự tử, biến thành cây than thở. Kẻ phung phí bị xé
nát bởi bầy chó. Rừng những người tự tử. Pier
del Vigne. Số phận những kẻ tự tử sau cái chết và
sau Phán Xét Cuối Cùng. Người phung phí xuất hiện,
số phận Firenze. |
Nesso
sang bên kia sông,
Thì
chúng tôi đã vào trong khu rừng.
Lối
mòn, dấu vết chưa từng,
Lá
không xanh chỉ màu buồn xám tro.
Vẹo
xù xì, cành quanh co.
Trái
cây không có gai thô mọc đầy.
Thú
rừng xa lánh đồng cây,
Giữa
Céline với nơi này Corneto.*
Thật
là hung dữ bạo thô,
Harpie
ác điểu tổ vò nơi đây.* (10)
Đuổi
dân Troie thành Strophades chạy dài,*
Lời
tiên tri một tương lai thảm buồn,
Cổ
mặt người, có cánh chim,
Vuốt
cong, bụng lớn, thân lông lá đầy,
Rỉ
rên cây cành lạ kỳ,
Thầy
tôi khẽ bảo: Trước khi sâu vào.
Ngục
thứ hai, con nhớ nào,
Bắt
đầu ở đó, con vào tới khi,
Bãi
cát rùng rợn dị kỳ.
Con
nhìn cho kỹ, thấy gì nữa hơn. (20)
Lời
ta có xóa lòng tin.
Khắp
nơi nghe tiếng người than khóc sầu,
Tuyệt
nhiên, chẳng bóng người đâu.
Ngạc
nhiên sửng sốt, chân mau lại dừng.
Đoán
chừng Thầy nghĩ tôi tin,
Tiếng
kêu vọng tự giữa lùm cành cây.
Của
kẻ đang núp đâu đây,
Thầy
rằng : Con thử bẻ ngay một cành.
Của
bất cứ một cây lùm,
Thì
bao thắc mắc, sẽ làm rõ ngay. (30)
Ra
phía trước, tôi đưa tay,
Nắm
cây ngâu khẽ bẻ đi một cành.
Cây
kêu : Tại sao hành hung ?
Chỗ
cành cây gãy túa dòng máu đen.
Cây
: Sao xé ta tan tành,
Sao
người không chút lòng thương xót gì !
Chúng
ta xưa người, nay cây,
Bàn
tay người, lẽ phải đầy khoan dung.
Dù
ta rắn rết tấm lòng.
Như
cành tươi đã cháy lên một phần, (40)
Phần
kia rên rỉ nghiến răng,
Thoát
ra tiếng nói từ làn gió bay.
Từ
cành gãy phát tiếng này,
Tiếng
nói dòng máu, khiến tôi buông cành.
Buông
rơi kinh hãi đứng im.
Nếu
từ đầu nó đã tin, chẳng là,
Hỡi
hồn thương tích xót xa.
Thầy
rằng : Nó đọc thơ mà chẳng tin.*
Với
người tay nó đã không,
Sự
khó tin ấy, khiến lòng ta đau. (50)
Hành
vi, nặng hồn ta sao !
Người
là ai ? Xin được biết cho, nếu rằng.
Để
sửa sai ký ức trần.
Về
trên dương thế, nó còn kể nên.
Cây
: Lời thuyết phục dịu dàng,
Khiến
tôi không thể lặng câm, chớ phiền.
Nếu
tôi tô điểm thêm riêng,
Tôi
là người giữ khoá tim hai chìa,*
Tim
Fédéric, đẹp lòng vua,
Xiết
chặt, mở khoá, tay đưa nhịp nhàng.
(60)
Bí
mật giữ kín mọi đàng.
Tận
trung với nỗi vinh quang trung thần,
Quên
ngủ, quên cả sức mình,
Ca
kỹ dâm nữ mắt không rời nhà,*
Mắt
trân tráo điện César,*
Chết
chung tật xấu phân chia cung đình.
Chống
tôi, nhen nhúm linh hồn,
Đến
vua Auguste cháy dần con tim.*
Từ
vui sướng, hóa đau buồn,
Tột
cùng phẩn uất tâm hồn của tôi. (70)
Trốn
khinh thường, cái chết thôi,
Chống
mình chính trực, tôi thời bất công.
Với
cây gốc rễ lạ lùng,
Tôi
thề chẳng phụ lòng tin bao giờ.
Vinh
quang xứng đáng Chúa, tôi.
Một
trong hai người có về nơi dương trần,
Bảo
vệ ký ức tôi giùm,
Đang
bị đè bẹp dưới đòn ghét ganh.
Chờ
một giây, hắn đã ngừng,
Nhà
thơ bảo : Chớ phí phung thì giờ. (80)
Con
muốn biết hỏi thêm dò,
Tôi
rằng : Thầy hỏi giúp cho một điều.
Nghĩ
con chưa biết bao nhiêu,
Vì
con không thể thương yêu xót tình.
Thầy
rằng : Đáp ứng hết lòng,
Thật
lòng với những điều ông khẩn cầu.
Nói
thêm nữa, hồn cầm tù,
Vì
sao hồn lại nhập vào thân cây.
Hãy
nói thêm, cho biết đây,
Bao
giờ hồn thoát thân cây được nào ? (90)
Bấy
giờ, cây thở dài to,
Gió
đổi thành tiếng, thổi vô thành lời.
Xin
vắn tắt một lời thôi,
Khi
hồn hung dữ xa rời xác thân,
Tự
mình mong muốn lìa trần,
Minos
quăng xuống bảy tầng vực sâu.*
Xuống
rừng này, lựa chọn đâu !
Rủi
may tùy sự, chẳng sao chọn trồng.
Ở
đó, mầm hạt mọc lên,
Đâm
chồi và mọc cây hoang dại rừng. (100)
Harpie
đến mổ lá ăn,
Làm
cây đau đớn, cửa lòng đớn đau.
Muốn
trở lại hình hài nào,
Chẳng
còn gì để nhập vào thế gian.
Thân
tự vất đi, thật bất công,
Nơi
đây lây lất chẳng còn là thân.
Treo
lững lơ trong rừng buồn,
Mỗi
cây rung cái hồn oan hung tàn.
Lắng
nghe lời nói cây than,
Nghĩ
rằng còn sẽ nói thêm nhiều điều. (110)
Ầm
ầm tiếng động bổng đâu,
Tưởng
chừng như tiếng bước sâu phía mình.
Con
lợn rừng, đoàn thợ săn,
Ầm
ầm thú vật, cây cành gãy rơi.
Hai
người bên trái sườn đồi,
Trần
truồng tơi tả, chạy dài trốn nhanh.
Gãy
rừng núi bao cây cành.
Một
người : Cứu lấy, cứu giùm, chết thôi!
Người
khác thấy chạy chậm rồi,
Thét
: Lano hỡi nhanh gì đôi chân ! (120)
Ở
Topo nơi chiến tranh,
Và
hình như thấy sức mình kiệt hơi.
Lao
thành khối vào bụi cây,
Phía
sau chứng kiến khắp nơi khu rừng.
Bầy
chó đen, đói khát hung.
Thể
như tuột xích, nhảy chồm vượt bay.
Chúng
ngậm người núp bụi cây,
Xé
tan từng mảnh chân tay kinh hoàng.
Tha
tứ chi đi thảm thương,
Vị
Thầy hướng đạo dẫn đường nắm tôi. (130)
Đến
bụi cây khóc than lời,
Những
vết thương máu tuôn rơi ròng ròng.
Hỡi
Icapope Saint André người rằng,
Ích
gì anh lại ẩn mình nơi tôi.
Tôi
lỗi gì anh với đời.
Thầy
tôi dừng lại trước nơi bụi lùm:
Anh
là ai, xum xuê cành,
Máu
trào ra những lời buồn đớn đau.
Cây
rằng: Hồn đến đây nào,
Dã
man chứng kiến nỗi đau thương này. (140)
Đã
vặt tôi bao lá cây,
Xin
nhặt dùm góp gom đây gốc dùm.
Tôi
là dân của đô thành,
Vì
Baptiste đuổi chủ nhân đầu nhà,
Điêu
linh nên nỗi tình ta.
Cầu
Arno vượt qua sông hãy còn.*
Tháng
năm dấu tích chưa mòn,
Bao
công dân đến đô thành dựng xây,
Từ
tro tàn Attila đây,
Dựng
xây vô ích làm chi cửa nhà (150)
Còn
tôi treo cổ trong nhà.
8,
Celina : một dòng sông nhỏ ở Toscane. Corneto nay là Tarquina.
Harpie.
Ác điểu trong thần thoại, mình chim thân đàn bà,. Virgile
có kể trong Énéide. Homère cũng có nhắc đến trong
Odyssée.
11.
Chuyện kể trong Énéide của Virgile, đuổi Énée
tùy tùng tại quần đảo Strophades.
48.
Trong thơ tôi: Thơ Énéide của Virgile quyển III Énée
đến Thrace cắt mốt cành cẩy nhựa Myrte, để cho
chảy, một tiếng nói thoát lên từ cây, ấy là hồn
Polydore con vua Priam, bạn thân Énée bị vua Thrace giết chôn
nơi đây.
58.
Tôi là người : Pier dell Vigne Thượng Thư vua Fédéric II.
Nhà luật học và thi sĩ nổi tiếng. Bị kết án phản
bội, bị tù mù loà, ông tự tử. Ông vô tội trong bản
án này, nổi tiếng với tài ăn nói Dante viết theo giọng
văn hùng biện của ông. Ông trước Dante 50 năm như thế
ông ở Địạ Ngục chỉ mới 50 năm.
64.
Dâm nữ ca kỷ, hay gái mãi dâm, nghĩa bóng Thánh Kinh chỉ
dân thành Babylonne Ở đây chỉ thành phố Envie.
65.
César là chức của Fédéric II, Hoàng Đế La Mã nhưng
thường dùng để chỉ Quốc Trưởng Đế Quốc
La Mã.
96.
Minos; Phán Quan phán xét dưới Địa Ngục.
120-121.
Lano le Sienne, nổi tiếng là ngươi hoang phí bậc nhất.
Chết trong trận Toppo năm 1247, Dân Sienne thua trận khi
chống với Aretins. Boccace lại kể ông tìm cách chết
để tránh sự nghèo khó.
133.
Iacopo de Saint André, nổi tiếng về sự điên rồ, Vua
Ezzolino IV giết năm 1239. Người ta kể rằng một
ngày, trong tiệc chiêu đãi khách, ông đốt nhà mình.
139.
Một người dân Firenze vô danh.
143.
Mars là Thần Hoàng của thành phố Firenze lúc thành phố
lập nên bởi La Mã, Khi Firenze đổi sang đạo Thiên Chúa,
lập nơi đây nhà thờ La Baptistère, bức tượng
bị dỡi đi đến bờ Arno, sau đó bị vất xuống sông
lúc Atila phá thành phố. Thân mình được tìm thấy
đặt ở cầu Vecchio, thời Dante vẫn còn, và bị
mang đi bởi trận lụt năm 1333.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XIV
|
Tầng
Địa Ngục thứ bảy, Ngục thứ ba. Kẻ hung bạo chống
Chúa. Nằm dưới cát dưới trận mưa lửa. Sa mạc cát
dưới mưa lửa. Capanco. Dòng sông máu. Nguồn gốc các
cây Địa Ngục. Ông già đảo Crète.
|
Xúc
động vì tình đồng hương,
Tôi
nhặt những lá rơi quanh gom cùng.
Trả
lại cây, giờ đã im.
Rồi
đi cho tới nơi miền phân chia.
Vòng
ngục hai với vòng ba,
Tôi
trông thấy cảnh khác đà khiếp kinh.
Để
sáng tỏ việc lạ lùng,
Chúng
tôi đi đến một vùng đất nao,
Chẳng
mọc nổi được cây nào,
Cánh
rừng đau đớn quanh bao hoa vòng, (10)
Bao
một hố buồn giữa rừng,
Chúng
tôi dừng lại sát chân bên bờ.
Đất
là lớp cát cằn khô,
Quân
Caton đã bước vô xéo quằn.*
Sự
trừng phạt Chúa đáng kinh,
Gây
điều sợ hãi những dòng đọc đây.
Trước
mặt tôi cảnh phơi bày.
Tôi
trông từng đám hồn đi trần truồng.
Tất
cả khóc lóc thảm thương,
Hình
như trừng phạt lạ thường khác nhau. (20)
Kẻ
nằm dài mặt đất sầu,
Còn
những kẻ khác ngồi thu thân mình.
Số
khác đi lại không ngừng,
Đông
nhất là bọn đi quanh vòng tròn.
Kẻ
la liệt đau ít hơn,
Không
ngừng than vãn, lưỡi mồm kêu than.
Nhưng
chậm chạp trên cát vàng,
Mưa
lửa rơi những lửa bông to phồng.
Như
tuyết núi Alpes gió ngừng.*
Alexandre
đến, nóng bưng khắp vùng.* (30)
Ở
Ấn Độ rơi xuống đoàn quân,
Lửa
còn bốc cháy xuống trên đất màu.
Quyết
dập tắt lửa cháy mau,
Ra
lệnh quân tách riêng nhau dễ làm.
Cứ
thế lửa xuống không ngừng,
Như
bùi nhùi bén cát bùng cháy thôi.
Dưới
đá lửa, đau gấp đôi,
Tay
như khiêu vũ chơi vơi không ngừng.
Bàn
tay khốn khổ vẫy vùng,
Gạt
khỏi thân, vết cháy hồng vừa lan. (40)
Thưa
Thầy, người thắng. Tôi rằng:
Qua
bao trở ngại, trừ đàn quỷ hung.
Ùa
ra chống ta cổng thành,
Kìa
! ai người lớn cao không ngại gì,
Mắt
gườm lửa cháy khinh khi,
Chắc
mưa giông chẳng rối chi anh này.
Cái
người đó nhận ra ngay,
Khi
tôi đang hỏi Thầy về lão ta.
Thét:
Ta sống sao, chết vậy à ?
Dù
Jupiter có nhọc qua lò rèn.* (50)
Nỗi
cơn sấm sét dậy vang,
Đả
thương ta những ngày tàn thế gian.
Sét
Thần bao kẻ đời tàn.
Mongibel
đó lò rèn tối đen*.
Vulcain
cứu ta, cứu ta chăng !*
Phlégée
trận chiến tay thần gây ra.*
Dốc
toàn lực đánh vào ta,
Chẳng
làm gì được, chẳng qua trả thù.
Thầy
dẫn đường to tiếng lời :
Mạnh
như thế chẳng bao giờ ta nghe. (60)
Ôi
Capanéo, thói ngạo kiêu,
Hình
phạt chẳng giảm, có điều nặng hơn.
Chẳng
đầy đọa hơn cuồng điên,
Xứng
đáng cái tính hung hăng của người.
Dịu
dàng quay lại phía tôi :
Người
này là một, bảy người, các vua
Thành
Thẻbes, hình như anh ta,
Coi
khinh đánh giá thấp bao chư thần.
Như
ta nói với anh rằng :
Như
đồ trang sức sánh tầm con tim. (70)
Theo
ta con lưu ý luôn,
Chớ
đẫm vào cát còn lên lửa hồng.
Hãy
đi sát về mé rừng.
Chúng
tôi im lặng, đi chừng tới nơi.
Một
con suối nhỏ rừng ngoài,
Một
màu nước đỏ, khiến tôi rùng mình.
Như
suối từ hồ Bulicaine,*
Để
chia cho những phạm nhân nơi này,
Suối
chảy xuống bãi cát dài,
Lòng
suối nước chảy và hai bên bờ. (80)
Thảy
đều lát đá bên lề.
Nhờ
thế tôi biết đây là lối đi.
Ta
chỉ con một điều này,
Chúng
ta sẽ vượt từ đây cửa vào.
Lối
vào không cản ai nào,
Những
điều con thấy không sao lạ lùng.
Đáng
chú ý con suối tuôn,
Nó
làm ngọn lửa đi cùng tắt đi.
Nghe
Thầy nói, tôi cầu người :
Xin
Thầy giảng giải con lời rộng hơn. (90)
Những
hiểu biết gợi lòng ham.
Thầy
rằng có xứ điêu tàn ngoài khơi.
Gọi
tên đảo Crète mọi người.*
Nhân
dân lương thiện, phúc vì nhà vua.
Một
quả núi tốt tươi xưa,
Đồng
cây, suối nước hiền hoà xanh tươi.
Nay
không còn, hoang vu rồi,
Xưa
Rhéa chọn cái nôi nơi này.*
Cho
con mình, động kín thay,
Mỗi
khi con khóc tiếng thời bay xa .* (100)
Đứng
thẳng tượng núi lão già,
Ngược
với Damiette như là quay lưng.*
Nhìn
Roma như tấm gương,
Cái
đầu bằng khối vàng ròng luyện tinh.
Hai
cánh tay, ngực bạc nguyên,
Từ
đó đến hết toàn thân bằng đồng.
Phần
dưới bằng sắt luyện ròng,
Nhưng
chân phải, với đất nung ghép vào.
Chân
này vững hơn chân kia,
Mỗi
phần trừ khúc vàng chưa nức, và (110)
Từ
vết nức, nước mắt ra,
Tụ
lại xuyên núi thành là động hang.
Qua
sõi đá, thung lũng rừng,
Achéron,
Styx, Phlégéton tạo thành.*
Chảy
xuống thấp, khe hẹp dần,
Đi
xuống tới điểm người không thể vào.
Đầm
Cocyte, đầm thế nào ?*
Con
còn sẽ thấy được sau với Thầy.
Thưa
Thầy, nếu con suối nay,
Chảy
đến từ thế giới này chúng ta. (120)
Bờ
này sao chỉ hiện ra.
Thầy
rằng: Địa Ngục dưới ta hình tròn,
Dầu
hành trình dài của con,
Nhưng
luôn mé trái, hướng nhìn đáy sâu.
Con
chưa đi hết vòng đầu,
Do
đó xuất hiện những điều lạ trông.
Không
có gì đáng ngạc nhiên,
Con
còn muốn hỏi Thầy rằng nơi nao ?
Phlégéton
và Léthé, Thầy chưa..
Sông
kia Thầy bảo nước mưa tuôn đầy. (130)
Câu
hỏi con, Thầy thích ngay.
Thầy
rằng: Sùng sục nước sôi đỏ ngầu.
Điều
hỏi, đã giải đáp câu,
Léthé
con thấy ngoài cầu vực sâu.
Các
âm hồn đến tắm lau,
Sau
khi tội lỗi đã mau chuộc đền.
Rồi
Thầy : Đến lúc đi liền,
Xa
rừng con hãy quay nhìn phía sau,
Bờ
không cháy, đường đi nào,
Trên
những bờ ấy, lửa cao tắt rồi. (140)
15.
Chân Caton : Caton d ́ Utique dẫn quân băng qua sa mạc Libye.
31.
Như Alexandre Le Grand: Dante đọc từ sách De Météoris
d ́ Albert le Grand.
46.
Người cao lớn. Catanée một trong bảy vua các tiểu quốc
Hy Lạp phối họp đánh Thẻbes. Trong Thibaide de Stace, nổi
tiếng là người kiêu ngạo bị Thần Zeus (Jupiter) dùng
sấm sét đánh chết.
56.
Mongibel : Núi lửa Etna nơi ThầnVulcain (Hépaistos) lập
lò rèn.
58.
Trận Phlégrée trong thung lũng Phlégée ở Thessalie nơi
có huyền thoại cuộc đánh nhau giữa Zeus và các Khổng
Lồ.
77.
Dòng sông máu: Chảy ngang khu rừng những người tự tử,
đồng bằng cháy bỏng, chảy xuống vòng tầng ngục thứ
8.
79.
Bulticame: Suối nước nóng gần Viterne, nơi đây gái
mãi dâm có quyền tắm trong hồ công cộng.
30.
Làn hơi bốc từ con suối làn tắt lửa, cho phép Virgile
và Dante băng qua.
100-102.
Rhéa Thần Đất Mẹ vợ của Saturne Thần Thời Gian,
muốn cứu con là Jupiter (Zeus). Theo thần thoại Hy Lạp,
Thần Rhéa sinh ra Héra, Zeus, Hadès và Posséidon. Saturne(Cronos)
nuốt con, mỗi khi Rhéa sinh ra, do đó nuôi dấu con ở
núi Ida và cho Cronos nuốt đá.. Zeus sống sót cứu các
em, lấy Héra làm vợ và cai trị cõi Thần, Người.
Posséidon cai trị biển cả và Hadès cõi âm phủ. Cõi
thần người sinh sau làm anh cả khác cõi người, Nơi
đó các tu sĩ Corybantes đệm tiếng hát của họ bằng
nhạc cụ âm thanh như tiếng khóc trẻ thơ. Trong thơ Homère
núi Ida nằm ở vùng Tiễu Á, Dante lại cho nằm trên
đảo Crète.(đảo Kiết)
103.
Ông già to lớn đảo Crète lấy từ một đoạn Thánh
Kinh trong giấc mơ
Nabuchodonosor,
tượng trưng cho nhân loại trong tham nhũng ngày một tăng.
104.
Damiette ở đồng bằng sông Nil, Ai Cặp. Dante muốn
nói tới nguồn gốc văn minh phương đông của nhân loại,
khác với thời Trung Cổ, nhân loại hướng về Roma, Trung
tâm của Đế Quốc La Mã và Giáo Hội Thiên Chúa.
106.
Đầu bằng vàng khối : Dante muốn nói đến các thời
đại, Thời hoàng kim,Thời ngân kim, Thời đồ đồng
và thời đồ sắt.
111.
Chân đất nung. Dante biểu tượng muốn nói đến
các Giáo Hoàng tham nhũng. gắn vào chân sắt, làm Đế
Quốc La Mã mất cả uy tín và quyền lực.
113
, Nước mắt chảy thành sông tạo thành sông Địa Ngục.
Ông già là trung tâm điểm của Thời Gian, nằm giữa ba
châu lục, quay lưng phương Đông, nhìn về Roma.
119.
Cocyte: Hồ đóng băng giữa Địa Ngục.
136.
Léthé, theo truyền thuyết ngày xưa là sông làm quên
lãng, linh hồn tắm vào sông quên hết quá khứ. Theo Dante
là con sông nơi Địa Đàng trần gian.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XV
|
Tầng Địa Ngục
thứ bảy, Ngục thứ ba. Những kẻ bạo hành với Thiên
Nhiên (Sodomites) Họ chạy dưới mưa lửa. Dante gặp vị thầy
cũ Brunetto Latini. Firenze và số phận Dante. Vài tu
sĩ nổi tiếng. |
Bấy
giờ bờ vững chắc đi,
Có
hơi suối bốc phủ vây sương mờ,
Bảo
vệ lửa cháy suối bờ,
Như
Flamands giữa Wissaut và Bruges.*
Sợ
sóng dữ phá hoại đê,
Đã
xây tường vững ngăn lề biển xanh
Như
Padouan nơi Brenta dọc sông,
Bảo
vệ thành phố và chung lâu đài,
Trước
cơn nóng xuống Carinthie,
Các
bờ suối cũng cách này dựng nên.
10
Chỉ
khác kiến trúc, người làm,*
Không
xây cao quá, không nhìn to hơn.
Chúng
tôi đi xa khu rừng,
Đến
nỗi không còn, thấy nữa nơi đâu,
Dù
là ngoãnh lại đằng sau,
Chúng
tôi đã gặp đường bao âm hồn.
Đang
dọc bờ suối quay trông,
Mỗi
người trong bọn đều nhìn chúng tôi,
Như
buổi tối gặp trăng soi,
Mắt
chăm chăm đến chúng tôi, nhíu mày. (20)
Như
nhìn mũi kim thợ may,
Mỗi
người có vẻ như tày biết quen.
Một
người nhận ra tôi liền,
Nắm
tôi tà áo, kêu lên : Tuyệt vời !
Khi
ông đưa tay, còn tôi,
Nhìn
chăm chăm bộ mặt người cháy da.
Chẳng
kịp dấu diếm nữa là..
Trí
nhớ tôi kịp nhận ra tức thì.
Tôi
đưa tay về mặt người,
Thầy
Brunetto hỡi, Thầy nơi cõi này.* (30)
Ôi
con ta, chớ phiền lòng,
Thầy
Brunetto Latino lại dừng bước chân.*
Một
chút với con, mặc hồn.
Tôi
rằng vui sướng lòng con, nếu rằng :
Con
ngồi cạnh Thầy cho gần,
Con
làm, nếu ý người thân dẫn đường.
Ôi
con ơi, nếu trong đoàn,
Người
dừng một chút phải đền trăm năm.
Không
tránh khỏi lửa thiêu hành,
Con
cứ đi tiếp, ta lần theo chân. (40)
Tôi
không dám rẽ khác đường,
Để
đi bên cạnh được cùng với ông.
Đầu
cúi, trọng người kính tôn,
Ông
rằng : May mắn hay hơn số phần.
Con
tới trước ngày cuối cùng,
Ai
là người dẫn dắt đường cho con.
Từ
trên trần giới thanh bình.
Tôi
rằng : Con lạc đường thung lũng này.
Trước
khi tuổi chín chắn đây.
Chỉ
mới buổi sáng, con quay lưng nhìn. (50)
Vị
này xuất hiện dẫn đường,
Dẫn
con theo những lối mòn xuống đây.
Ông
rằng : Sao chiếu mệnh này,
Rồi
con đến bến bờ ngày vinh quang.
Ta
đoán đời con đẹp hơn,
Nếu
ta không chết sớm hơn còn nhìn.
Thấy
Trời phù hộ cho con,
Giúp
con tận lực công danh vẹn thành.
Nhưng
dân ác độc vô ơn,
Từ
Fiessole đã đi tràn xuống đây.* (60)
Chiếm
giữ rừng núi còn đây,
Họ
kẻ thù của thẳng ngay con làm.
Cũng
hợp lý !, bên cây lê chua chát hoang,
Cây
vả ngào ngọt không còn trái hoa.
Người
xưa gọi họ mù loà,
Là
bọn kiêu ngạo, kiết keo ganh tài.
Những
tật xấu, chớ lây ai,
Số
mệnh còn sẽ dành thởi vinh quang.
Hai
phe khao khát có con,*
Nhưng
e ngọn cỏ, mỏ còn quá xa. (70)
Dù
bọn súc sinh Fiesolanes làm ổ nhà,
Cùng
nhau cấu xé, chẳng mò đến cây.
Nếu
cây mọc chuồng phân này,
Ở
đó sống lại, hạt đầy giống thiêng.
Người
La Mã trụ lại riêng,
Ngay
khi cái ổ gian manh thành hình.
Tôi
rằng : Cầu khẩn thuận thành.
Thơ
Thầy còn mãi trong lòng nhân gian.
Không
xa cuộc sống nhân quần,
Khắc
sâu tâm khảm con hằng kính thương. (80)
Hình
ảnh cha chú lòng con,
Các
Thầy đã dạy con trong cuộc đời,
Giờ
qua giờ, trở nên người.
Bao
điều thích thú suốt đời của con.
Thơ
con đời đọc rõ ràng,
Những
điều con viết, sáng trong lời Thầy.
Con
nhớ tất cả điều này,
Nương
tử sẽ đọc, khi tôi đến nàng.*
Với
Thầy bày tỏ dĩ nhiên,
Chẳng
chút hối hận, bình an trong lòng. (90)
Số
phận nàng muốn con mong,
Những
tiên tri đó, chẳng còn lạ tai.
Số
mệnh bánh xe quần xoay,
Cũng
như nàng muốn, xẻng cày nông phu.
Vị
Thầy quay lại phía sau,
Hướng
sang bên phải, một câu mắt nhìn.
Chăm
chú nghe, hiểu rõ rành.
Tôi
đi trò chuyện cùng chung với Thầy.
Brunetto
hỏi Thầy: Ai đây ?
Bạn
người danh tiếng, bậc thầy vĩ nhân. (100)
Thầy
rằng : Cần biết vài tên,
Còn
nhiều người nữa chẳng cần nói ra.
Ít
giờ để kể tên là,
Chỉ
biết tất cả họ qua tu hành.
Học
vấn cao, có tiếng tăm.
Ở
trên trần thế, ô danh tội cùng.
Priscien
khốn khổ đi trong đoàn.*
Franceso
d ́ Accorso con còn sẽ trông.*
Loài
sâu mọt con muốn nhìn,
"Tôi
tớ cúa các tôi tớ" cũng cùng có đây,* (110)
Chuyển
từ Arno đến Bacchiglione này.*
Thần
kinh căng thẳng, tàn phai biến dần.
Muốn
nói không thể tiếp chân,
Xa
xa đã thấy cũng không nói dài.
Một
làn khói mới bốc hơi,
Đám
khác đi tới sợ rơi lạc đường.
Gửi
con "Kho báo" tâm tình,*
Trong
đó ta sống, không mong hơn gì.
Ông
quay đầu, tôi tưởng đây,
Nơi
Véron đó chạy thi trên đồng. * (120)
Một
người sẽ đoạt vải xanh,
Ông
là người thắng, chẳng làm người thua.
122
4.
Flamands: nước Bỉ. Bruges được gọi là Venise phía
Băc, có nhiều kinh đào đẹp. Ngày nay thường tổ chức
Hội Nghị Thi Ca Thế Giới tại đây.
11.
Chúa Trời làm nên.
30.32
Brunetto Latini (1230-1294) Một người Firenze xuất sắc, chưởng
khế, đại sứ phe Guelfes bên cạnh vua Castille. Lưu vong tại
Pháp sau khi Guelfe bị bại ở Montaperti. Trở về Firenze
ông là người truyền bá văn hoá thế tục, tác giả
Le Trésor một Bách Khoa Tự Điển bằng thơ tiếng Pháp.
61.63
Theo truyền thuyết Firenze hình thành bởi người La Mã
và dân Fiesolans. Sự bất đồng tại Firenze là do hai nguồn
gốc này.
69.
Hai phe khao khát có con : Ban đầu phe Trắng, sau đó
phe Đen muốn
làm
hại.
89.
Nương tử : Béatrice.
107.
Priscien: Nhà Văn phạm học nổi tiếng thế kỷ thứ
VI.
108.
Francesco d ́Accrrso. Luật gia Firenxe, Giáo sư Đại Học
Bologne trong nửa sau thế kỷ XIII.
110.
"Tôi tớ của các tôi tớ " : Cách thức Đức Giáo
Hoàng nói : Hàng Giáo phẩm là tôi tớ các tôi tớ.
Andrea
de Mozzi Giám Mục Firenxe năm 1287.
117.
Le Trésor
120.121.
Ngày chủ nhật đầu tiên mùa chay, Carême, các thanh
niên thành phố Vérone thi chạy bộ người thắng
cuộc đoạt tấm vải xanh.
|