ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC X
|
Tầng
Địa Ngục thứ sáu. Những người dị giáo trong các
nấm mồ lửa đỏ.
Dante
gặp kẻ thù chính trị phe mình, Farinata, Cavalcante thủ lãnh
phe Ghiberlini. Gặp cha người bạn thân Guydo.
|
Bây
giờ bí mật đường vào,
Giữa
tường thành những khổ đau cực hình.
Thầy
đi, tôi sát gót chân :
Hỡi
Thầy đức độ cao ngần gương soi.
Về
miền vô đạo theo người.
Con
còn muốn biết, lòng thời khát khao.
Hồn
ma trong mộ ra sao ?
Nắp
hòm đã mở, thể nào nhìn xem ?
Nắp
bật dậy chẳng ai canh.
Thầy
rằng : Sẽ đóng, mộ không còn gì.
(10)
Từ
Josaphat chúng về đây,*
Xác
thân đã bỏ lại nơi dương trần.
Với
Epicure cùng môn sinh,*
Nghĩa
trang của họ nằm cùng một bên.
Họ
chết cả xác lẫn hồn.
Và
còn câu hỏi con còn đặt ra,
Trả
lời tức khắc đây là :
Con
còn dấu diếm với ta những điều.
Thưa
rằng: Con chẳng dấu điều.
Chẳng
qua vì sợ quá nhiều lời thôi. (20)
Từ
lâu Thầy dạy con lời,
Người
Toscan dám đến thành nơi lửa hồng,
Với
lời đúng đắn nói năng,
Thầy
ơi, xin hãy tạm dừng chân đây.
Lời
thanh cao trong sáng này,
Thuở
Thầy sinh đất nước đầy cao sang.
Với
người tôi có khắc nghiêm ?
Một
lời đột ngột lạ lùng vang lên. (30)
Từ
một mồ, tôi đang gần,
Khiến
tôi kinh sợ, sát gần Thầy tôi.
Thầy
rằng : Sao lại quay đi ?
Farinata
đó, nhìn kìa , đứng lên.*
Thấy
từ đầu đến thắt lưng.
Mắt
tôi chú ý hướng nhìn xem sao.
Hắn
ưởng ngực, trán ngẫng cao,
Xem
thường địa ngục ra sao chẳng màng.
Thầy
người dũng cảm kiên cường,
Đẩy
tôi phía hắn giữa bên mộ phần. (40)
Bảo
rằng : Cẩn thận nói năng.
Và
tôi đến hắn gần bên tức thì.
Hồn
nhìn tôi, vẻ khinh khi,
Hỏi
nơi sinh gốc gác gì mẹ cha ?
Còn
tôi chìu ý hắn ta,
Thổ
lộ tất cả, chẳng là dấu chi.
Hồn
nghe xong chợt nhíu mi,
Chống
ta kịch liệt, bọn này hại ta.
Chống
họ hàng, phe đảng ta,
Thế
nên ta đã đuổi ra hai lần. (50)
Tôi
rằng : Bị đuổi hai lần,
Hai
lần họ khắp bốn phương trở về,
Thuật
này, ông học nhiêu khê.
Đúng
thì lúc đó mồ kề gần bên,
Nhô
lên một hồn đến cằm,
Nhỏm
bằng đầu gối, tôi thầm đoán ra.
Đảo
con mắt, nhìn quanh xa.
Như
xem muốn biết ai qua đây cùng.
Khi
điều nghi ngại tiêu tan,
Khóc
rằng : Siêu việt, tài tình thật thay ! (60)
Người
xuống ngục tối tăm này,
Con
ta đâu, chẳng xuống đây cùng người ?
Tôi
rằng : Chẳng xuống mình tôi,
Người
đằng kia đó, dẫn tôi nơi này.
Guido
không tin nơi đây,*
Trước
đây, tính nó chẳng chi bận lòng.
Tôi
đoán khi biết tên ông,
Thế
nên chu đáo, suốt thông trả lời.
Nhưng
hồn phắt dậy : Thế nào !
“Trước
đây" mi nói, nó sao, có còn ? (70)
Mắt
trông thấy nắng dịu dàng.*
Và
hồn nhìn thấy tôi còn nguôi ngoai,
Cần
thời gian câu trả lời,
Hồn
đà ngã xuống, biến nơi chốn nào.
Nhưng
hồn kia dáng lớn cao,
Vẫn
đứng yên chẳng chút nào đổi thay,
Lưng
thẳng, chẳng động mảy may,
Tiếp
tục câu chuyện hỏi ngay lúc đằu:
Nếu
phe ta chẳng học gì nào,
Như
lời người nói, hơn đau nhục hình.
(80)
Dù
sáng hơn năm mươi lần,
Hằng
Nga thần nữ sáng ngần nơi đây.*
Người
sẽ hiểu khó khăn này,
Mong
người thấy nắng dịu soi cõi trần.
Nói
ta : đời quá ác nhân,
Từng
điều luật chống họ hàng nhà ta.
Tôi
rằng : Cuồng sát ác ma,
Đã
làm nhuộn đỏ Arbia một dòng.*
Vang
lời cầu nguyện thánh đường, (90)
Lắc
đầu rồi thở dài hồn nói thêm:
Chẳng
ta có mặt trong hôm,
Chẳng
là vô cớ phải tham dự vào,
Nhưng
đúng, chỉ mình ta sao ?
Phá
Firenze mọi người đều chủ trương.
Mình
ta bảo vệ kỷ cương,
Cầu
mong con cháu bình an sau này.
Tôi
cầu gỡ thắt nút này,
Phán
xét rối rắm nghĩ suy trong lòng.
(100)
Ta
không lầm, người đoán rành,
Tương
lai mọi việc sẽ còn xãy ra,
Nhưng
hiện tại còn khác xa.
Hồn
rằng : Con mắt ta đà kém tinh,
Chỉ
nhận được từ xa xăm.
Thượng
Đế ban ánh sáng lành thế gian,
Trí
tuệ bất lực điều gần,
Cả
hiện tại nữa cũng nhìn chẳng ai.
Chúng
tôi mù tịt cuộc đời,
Vậy
người có thể biết thôi hiểu rằng :
(110)
Chúng
tôi tri giác tiêu tan,
Tương
lai đóng cửa, cài then lại rồi.
Lỗi
lầm hối hận thêm thôi.
Tôi
rằng : Nhờ báo hồn người vừa tan,
Con
trai vẫn sống trên trần.
Nếu
tôi có nói ngập ngừng vì đâu,
Vì
thắc mắc vướng trong đầu,
Vừa
rồi người giải đáp câu trả lời.
Tiếng
Thầy nhắc hỏi thêm thôi,
Rõ
tên những kẻ chung nơi với hồn. (120)
Hồn
rằng : Hồn khác hơn nghìn,
Fédéric
Đệ nhị cũng cùng ở đây,
Hồng
Y, hồn khác kể chi,
Nói
xong hồn biến mất đi. Tôi về.
Với
vị Thầy cổ đại thơ,
Nghĩ
lời lẽ kè vu vơ địch thù.
Bóng
Thầy lay động hỏi câu:
Vì
sao con lại lo âu rối lòng.
Và
tôi trả lời, Thầy rằng :
Con
hãy nhớ lấy sự tình con nghe. (130)
Vị
Thầy hiền triết dặn dò ,
Giơ
tay thầy bảo nhớ cho điều này.
Khi
trước ánh mắt hiền từ,*
Của
đôi mắt sáng đen soi tâm tình.
Hỏi
mọi điều, tiên tri tường,
Nói
rồi rẽ trái, đổi đường hướng đi,
Vào
trung tâm, rời tường vây,
Vòng
lòng thung lũng đường đi lối mòn,
Xông
mùi hôi thối nặc nồng.
11.
Josaphat gần Jésusalem, nước Do Thái, theo truyền khẩu
là nơi phán xét cuối cùng theo Thánh Kinh.
13
Epicure : Theo thời Trung Cổ, triết học Epicure phủ nhận
sự tồn tại của linh hồn.
34.
Farinata: Manente di Jacopo degli Uberti biệt hiệu Farinata.
Thủ lãnh phe Gibelins ở Firenze từ năm 1239, bị đuổi
bởi phe Guelfes năm 1241, trở về lại năm 1251, bị đánh
bại năm 1258, lại trở về năm 1260, ông chết năm 1264.
53.
65. Cavalcante Cavalcanti, người theo triết học épicurien cha
Guido Cavalcanti nhà thơ tác giả Dolce Stil Nuoco, bạn thân nhất
của Dante.
Guido
quan niệm chỉ có lý trí, không tin có địa ngục.
71.
Trả lời ở câu 110-112.
80.
Thần Nữ Mặt Trăng. Hécate, Diane.
86
. Máu đỏ dòng Arbia. Trận đánh Montaperti năm 1260. Sông
Arbia ở gần Sienne.
119
Fédéric II được bầu làm Hoàng Đế năm 1212 mất năm
1250 theo phái épicurien.
120
Hồng Y Ottaviano deghi Ubaldini, năm 1265 xuất thân từ
một gia đình quý phái gibelin.được xem như một người
thành lập một phái dị giáo.
133.
Đôi mắt sáng hiền từ : Béatrice.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XI
|
Tầng
Địa Ngục thứ sáu. Người Dị giáo. Mùi hôi thối của
Địa Ngục.
Dừng
chân trước mộ Giáo Hoàng Anastase. Virgile giải thích cho
Dante. Lệnh Địa Ngục theo Aristote.
|
Từ
bờ đá dựng vách cao,
Xếp
bằng đá tảng, nối nhau vòng tròn.
Bao
điều nhìn đáng sợ hơn,
Trước
cảnh khủng kiếp kinh hoàng là đây.
Vực
thẳm bốc dậy mùi hôi,
Chúng
tôi đứng núp sao nơi mộ phần.
Ngôi
mộ lớn, chữ ghi dòng
Giam
giữ Anastase Giáo Hoàng nơi đây.*
Photin
lái chệch đường ngay,*
Hãy
dừng chân một chút này hãy đi. (10)
Cho
quen mùi thối dưới này.
Cũng
nên thận trọng, nơi đây nặc nồng.
Thầy
bảo thêm tôi thưa rằng :
Ta
tranh thủ khỏi phí phung thì giờ.
Thầy
rằng : Ta đã nghĩ rồi,
Đằng
sau tảng đá, con kìa nhìn ra,
Ba
tầng ngục nhỏ trông xa,*
Nhỏ
dần hẹp, khác con qua các tầng.
Hồn
tội lỗi chật như nêm.
Để
con hiểu được điều còn thấy trông.
(20)
Ta
sẽ nói sao tội hình.
Phạm
cái trọng tội trời xanh ghét đày.
Tội
bất công cuối cùng đây,
Bạo
lực xúc phạm lòng đầy gian manh.
Con
người gian lận của riêng,
Thế
nên Thượng Đế thêm càng ghét căm.
Ném
ngục sâu, tội gia tăng,
Vòng
thứ nhất chứa tội nhân bạo hành.
Ba
vòng ngục xây dựng thành,
Bạo
lực xúc phạm Thánh Thần Ba Ngôi. (30)
Thượng
Đế, bản thân, đồng loài.
Xúc
phạm của cải, hình hài thế gian.
Con
hiểu, suy luận giản đơn,
Người
gây chết chóc, trọng thương kẻ nào.
Phạm
người, tài sản tiêu hao,
Phá
hoại, cướp của cần lao, đốt nhà.
Hung
đồ sát thương người ta,
Côn
đồ, trộm cướp đều qua cực hình.
Vòng
ngục thứ nhất chia phân,
Những
người xúc phạm bản thân của mình. (40)
Phạm
tài sản, vòng hai phân,
Kẻ
niềm hối hận phạm trong sai lầm.
Những
người tự tử vì mình,
Chơi
trò cờ bạc phí phung vung tiền.
Rồi
khóc than, tự an lòng.
Những
người phạm tội dữ hung Chúa Trời.
Bằng
phủ nhận, nguyền rủa lời,
Thiên
nhiên khinh miệt, phúc trời như không,.
Chính
vậy hẹp nhất các vòng,
Dấu
ấn in hằn Sodome, Cahors.* (50)
Tim
khinh miệt Chúa Trời cho,
Gian
lận thương tổn rối vò lương tâm.
Gây
ra chính kẻ tin mình,
Hay
đối với kẻ mình không tin gì.
Thói
này chỉ cắt đứt khi,
Tình
thương liên đới lòng trời sinh ra.
Vòng
hai tù ngục gần ta,
Bọn
đạo đức giả, phù thủy, hùa nịnh nhân,
Dối
trá, buôn bán thánh thần,
Ma
cô, cờ bạc, rác rưỡi chung mọi loài.
(60)
Thói
tật làm lãng quên thôi,
Tình
yêu nguyên tính, tình người tiếp thân.
Tạo
lòng tin tưởng tình gần,
Đó
là vòng hẹp nhất trong kinh thành.
Giữa
Dité là trung tâm,
Mà
bọn phản bội vĩnh hằng vùi chôn.
Ôi
tôn sư ! Tôi thốt lên,
Lập
luận cặn kẻ sáng trong giải bày.
Các
vực thẳm bọn tù đày.
Ai
là người kẻ trong lầy thối hôi.
(70)
Gió
mưa hành hạ hồn người,
Và
còn chịu đựng bao lời gắt gay.
Tại
sao thụ hình nơi này,
Đô
thành lửa cháy nếu Trời giận căm.
Nếu
không ghét, sao cực hình,"
“Tại
sao đầu óc con lầm lạc nay,
Khác
xa tính cách thường ngày,
Hay
là mục đích nghĩ suy thế nào ?
Con
không còn nhớ lời sao,
Sách
Đạo Đức giảng câu cao sâu rằng :* (80)
Ba
điều Thượng Đế ghét căm :
Buông
tuồng, hiểm độc, nói năng điên cuồng.
Và
hình như thói buông tuồng,
Ít
phạm, Thượng Đế có phần giảm khinh,
Nếu
con ôn lại lời rằn,
Điểm
xem trí nhớ, họ rằng là ai ?
Chịu
cực hình ở thành ngoài,
Và
con sẽ hiểu những loài ác nhân.
Bị
tách riêng, vẫn trị trừng,
Tuy
là Thượng Đế ít căm giận gì.
(90)
Cầu
ánh sáng soi lòng đi,
Hài
lòng khi được giải nghi ngờ lòng.
Nghi
ngờ, hiểu biết ngang bằng.
Xin
Thầy giảng giải lại giùm chút thôi.
Thầy
rằng: Nghề vay nặng lời,
Vì
sao xúc phạm lòng trời từ nhân.
Triết
học nghiên cứu giải tìm,
Giảng
rõ không phải một lần mà thôi. (100)
Thiên
nhiên có trước con người,
Trí
thần thánh, nghệ thuật nơi con người.
Xem
kỷ sách Vật Lý thôi,*
Thì
con sẽ thấy từ nơi trang đầu.
Nghệ
thuật chẳng một mình đâu,
Theo
tự nhiên chẳng khác nào Thầy, con.
Nghệ
thuật cháu của Cao Xanh,
Thiên
nhiên, nghệ thuật hai thành nhớ không ?
Từ
chương Sáng Thế đầu dòng,
Loài
người kiếm sống nhọc nhằn tiến lên.
(110)
Kẻ
vay nặng theo khác đường,
Khinh
miệt nghệ thuật, thiên nhiên chẳng màng.
Niềm
hy vọng nơi khác trang.
Bây
giờ con hãy lên đường theo ta.
Chòm
Ngư Tinh lấp lánh xa,*
Gió
hướng Tây Bắc trải ra Đại Hùng,*
Xa
xa vách đá thấp dần. (117)
8-9
Giáo Hoàng Anastase II từ 496 đến 498. sống trong thời
phân hoá giữa Giáo Hội Phương Đông và Giáo Hội Phương
Tây, bị xem là thiên vị vì nghe lời Photin, một người
tu trần tục (thầy Sáu) gửi từ Roma bởi André
de Thessalonique.
17.
Ba vòng ngục nhỏ : 7, 8 .9.
50.
Sodome: thành phố tội lỗi dâm ô trong Thánh Kinh. Cahors
: thành phố thời Trung Cổ nổi tiếng cho vay lãi nặng.
80.
Sách Đạo Đức Học của Aristote . Dante học tập nhiều
nơi sách này.
103.
Sách Vật Lý của Aristote.
115
Chòm sao Ngư Tinh hiện ra chân trời ba giờ trước khi mặt
trời mọc.
116.
Đại Hùng Tinh. Khi gíó Tây Bắc thổi hiện ra Đại Hùng
Tinh.. Các chòm sao không thể thấy ở Địa Ngục, nhưng
Dante thấy bởi một nhãn lực huyền bí không giải thích
được.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC X
|
Địa
Ngục tầng thứ bảy. Kẻ bạo hành bị tan trong dòng sông
máu sôi bỏng. Con Ngưu Nhân. Nguồn gốc sụp lở của Địa
Ngục. Con sông lớn Phlégeron và các nhân mã, Gặp gỡ
nhân mã Chiron.
|
Đường
đi xuống dọc đôi bờ,
Dốc
ngược dựng, quái vật to canh chừng.
Sang
hướng khác mắt quay nhìn,
Tai
nạn đất lở xuống vùng Adige.*
Sườn
núi Trente dốc dựng vì,
Núi
thiếu điểm tựa hay vì đất rung.
Từ
đỉnh núi đá ầm ầm,
Ập
xuống cánh đồng, đất đá lăn rơi.
Tạo
nên dốc vực cao vời,
Con
đường dốc dẫn đến nơi vực ngàn.
(10)
Trên
đường núi đá sụp ngang,
Mối
hận đảo Crète lạc đường lối đi. *
Từ
tượng bò được hoài thai.*
Thấy
chúng tôi đến, răng nhai nghiến mình.
Kích
động bởi lòng giận căm,
Thầy
thông thái hét : Phải chi mi lầm.
Người
này với vua Athène,*
Đã
làm mày chết nơi vùng trần gian.
Hãy
cút ̣đi, đồ súc sinh,
Người
này không sợi dây giăng chị mày.* (20)
Đến
xem hình phạt chúng bây.
Như
con bò mộng phút giây cuối cùng,
Đứt
tung sợi dây buộc ràng,
Không
đi được nhảy tung lên điên cuồng.
Tôi
trông Nhân Ngưu lồng lên.
Thầy
quát : Vào lổ hổng luồng chạy ra.
Nó
phát khùng, chớ bỏ qua.
Chúng
tôi đi xuống, vượt qua kinh hoàng.
Đất
đá lao xao dưới chân,
Dưới
vùng sức nặng bước lên bất thường.
(30)
Thấy
tôi âu lo, Thầy rằng :
Chắc
con nghỉ đến đất băng, quái cuồng.
Mà
ta vừa mới vượt yên,
Ta
còn muốn nói cho con là rằng :
Trước
ta xuống ngục vĩnh hằng,
Thì
vùng đất đá chưa từng sụp đâu.
Nếu
không lầm thì không lâu,
Trước
khi Ngài xuống ngục sâu vòng đầu.*
Đập
bỏ Dité luật cũ xưa,
Món
mồi lớn của ngục sâu muôn trùng.
(40)
Động
dữ dội ta ngỡ rằng,*
Vũ
trụ xúc động trở thành hồng hoang.*
Thế
giới hổn loạn đôi lần,*
Chính
là lúc đó, đá lăn nơi này.
Sụp
từ xa, đổ ở đây,
Con
ơi nhìn thấy ở ngay nơị này.
Đã
gần sông máu đang sôi,
Nơi
đây luộc kẻ hại người trần gian.
Tham
lam, mù quáng, điên cuồng,
Kích
động kiếp ngắn ngủi trong cuộc đời.
(50)
Khốn
cùng, chìm vĩnh viễn thôi,
Con
trông vực lớn hình thời vòng cung.
Chiếm
nơi rộng một cánh đồng.
Đúng
như Thầy hướng dẫn đường nói tôi :
Giữa
dòng sông vách ngút trời,
Quỷ
sứ nửa ngựa nửa người nối chân.
Lăm
le cung như thợ săn,
Thấy
chúng tôi đến, chúng liền dừng chân.
Ba
đứa tách ra khỏi hàng,
Cung
tên chuẩn bị sẳn sàng giương lên.
(60)
Mi
cực hình gì ? Một tên gầm,
Hỡi
hai tên tự dốc thành xuống đây.
Không
ta bắn, trả lời ngay.
Thầy
rằng : Tôi trả lời khi xuống gần.
Chúng
ta nói với Chiron,
Còn
mi sao lại nổi khùng vũ phu ?
Quay
lại tôi : Đó Nessus*
Chết
vì Déjanire anh thư diễm kiều.
Vì
cái chết, mong trả thù
Kẻ
đứng ở giữa suy tư cúi mình.
(70)
Chiron
anh cả nuôi Achille,*
Pholus
là đứa dữ hung điên cuồng.*
Chúng
đi hàng nghìn, hàng nghìn.
Dùng
tên bắn những linh hồn ngoi lên.
Khi
sông máu tội chưa đền.
Chúng
tôi gần đến quái hình tinh ranh.
Chiron
dùng đuôi mũi tên,
Gạt
râu trên mép, hai bên má cằm.
Lộ
ra cái miệng rộng thình,
Rỉ
tai đồng bọn : Thấy không kẻ này ?
(80)
Đi
sau động đậy chân tay,
Vậy
là không phải hồn bay chết rồi.
Đến
bên cạnh, Thầy dẫn đường tôi,
Cạnh
con quái vật ngựa người một thân.
Anh
ta còn sống. Thầy rằng:
Nên
tôi dẫn đến thăm thung lũng sầu.
Đến
vì cần, chẳng vui đâu !
Cho
tôi sứ mệnh Ngài giao việc này.
Vị
bỏ Thánh ca hoan lạc lời,
Anh
chẳng kẻ cướp, còn tôi dẫn đường.
(90)
Bậc
Đức hạnh sai thi hành,
Đường
qua quá nỗi gian truân hiểm nghèo,
Hãy
cho người dẫn lối theo,
Nơi
nào là chỗ suối đèo cạn qua.
Dùng
lưng chỡ dùm bạn ta,
Không
đi trên nước, không là hồn âm.
Chiron
quay bên phải rằng :
Bảo
Nessus dẫn theo chân này và,
Gặp
toán canh bảo tránh ra,
Chúng
tôi cất bước, cùng qua tùy tùng, (100)
Dọc
bờ sông máu sôi tung,
Tiếng
vang kiêu cứu, sôi trong luộc hồng.
Nhiều
kẻ ngập mắt tôi trông,
Quỷ
nhân mã bảo : Tội hình bạo vương,
Đã
cướp của, máu dân thường.
Chúng
than khóc những bất nhân chúng làm.
Kìa
Alexandre và Denys hung hăng,*
Sicile
đau khổ đắm chìm bao năm.
Đứa
trên trán bộ tóc đen,
Azzolino
và còn đứa hung (110)
Chính
Opizzo d ́ Asti tận cùng,
Đứa
con riêng của vợ giết trên dương trần.
Quay
sang, thi sĩ người rằng :
Đây
là người dẫn, tùy tùng là ta.
Nhân
mã dừng một quảng xa,
Trước
đám đông muốn thoát ra tội đồ.
Ngập
tới cổ, dòng máu sôi,
Hắn
chỉ đến một hồn ngồi góc riêng:
Kẻ
trước bàn thờ Chúa thiêng
Tamise
còn chảy, trái tim đâm vào.*
Tôi
thấy nhiều kẻ nhô đầu,
Nhô
nửa thân khỏi suối ngầu đỏ ao. (120)
Tôi
nhận ra nhiều người nào,
Dòng
sông máu lại lên cao cạn dần.
Chỉ
còn lấp xấp bàn chân,
Đó
nơi vực thẳm tôi cùng vượt đây.
Con
nhân mã : Thấy mé này,
Dòng
sông máu đỏ sục sôi cạn dần.
Thì
người nên hiểu đây rằng,
Mé
kia sông sẽ dần dần sâu trông.
Cho
đến khi tiếp nối dòng,
Với
nơi mà sự bạo tàn rỉ rên. (130)
Nơi
xử công lý thánh thần,
Attila
gặp tai ương cõi trần.*
Pyrrhus
Sextus rời vĩnh hằng,*
Nước
mắt tuôn chảy mãi dòng lửa sôi.
Ranieri
de Corneto và Ranieri Pazzo*
Đã
gây chinh chiến trên bao nẽo đường,
Nói
xong quay lại vượt dòng. 137
4.
Nơi đất lở có thể là nơi gần Rovereto giữa
Trente và Vérone.
12
Nỗi hận đảo Crète(đảo Kiết) Minautore nhân ngưu là
con Phasiphaé và con bò mộng bị nhốt trong trận đồ.
13.
Tượng bò giả bằng gỗ tạc bởi Dédale. Trong đó Pasiphaé
giao hoan cùng con bò mộng sinh ra Nhân Ngưu.
17.
Vua Athène : Thésée.
20.
Ariane chị cùa Minautore cho sợi dây giăng, giúp Thésée
thoát khỏi trận đồ.
38.39
Jésus xuống Địa Ngục đập bỏ sự Chính trung các Luật
cũ.
41.
Khi Chúa Jésus xuống Địa Ngục động đất dữ dội.
42.43
Muốn nói đến thuyễt Empédocle. Dante hiểu biết
qua Siêu Hình Học của Aristote. Vũ trụ giữ thăng bằng
giữa các yếu tố nếu lòng yêu thương bị hủy hoại
vũ trụ trở về thuở hồng hoang hổn độn.
47
Dòng sông máu Phlégéton.
65.
Chiron nhân mã chính trực nhất, thầy dạy của Achille
(An Sinh) và các anh hùng Hy Lạp Cổ Đại.
67.
Nessus : Nhân mã Nessus bắt cóc công chúa Déjanire,
vợ của Hercule, bị trả thù bởi chiếc áo tẩm thuốc
độc, với lời khuyên của Déjanire, nó mặc vào mình
và chết.
72.
Phobus; một trong những nhân mã hung dữ bắt cóc các phụ
nữ người Lapithes
107.
Alexandre le Grande An Lộc Sơn Đại Đế, hay có thế Alexandre
de Phères ở Thessalie Hy Lạp.
Denys
le féroce Denys bạo chúa ở Sicile.
110.
Azzolino. Azzolino III da Romano bạo chúa ở Marches phái
gibelin, tàn sát phần lớn dân chúng Padouans.
111.
Opizzo II d ́ Este Lãnh Chúa Ferrare và Marche d́ Acône, chết
năm 1203.
11́8.
Guy de Montfort, Phó Giám Mục Toscane thời Charle Ier d
́ Anjou, bị ám sát năm 1272 trong lúc làm lễ ở Viterbe
bởi Henri con vua Richard d ́ Angleterre nước Anh.
133
Pyrrhus có thể là Pyrrhus con Achlle hơn là vua Epire.
Sextus
con Pompée Dante được biết bởi Lucain, nổi tiếng là
một cướp biển hung bạo.
135.
Ranieri de Corneto, tên cướp nổi tiếng ở Marreme đương
thời với Dante.
Rinieri
Pazzo : Tên cướp nổi tiếng ở Valdarno, gia đình Pazzi.
|