ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XVI
|
Tầng
thứ bảy, Địa Ngục thứ ba. Những kẻ bạo hành với
thiên nhiên.
Bàn
chuyện với ba âm hồn Firenze. Sự xuống dốc của thành
phố. Sợi dây của Dante và đi đến Géryon.
|
Tôi
đà đến chỗ nghe trông,
Tiếng
động dòng nước rơi vòng tiếp theo.
Nghe
như tiếng ong rì rào,
Chợt
ba cái bóng tách sau đám người.
Chúng
chạy, đám đông qua thôi,
Đọa
đầy tàn khốc, mưa rơi không ngừng.
Ba
người nhìn tôi gọi rằng :
Đợi
tôi, anh kẻ áo quần khác trông,
Như
là người của cõi trần,
Tôi
nhìn thân họ vết thương tràn đầy. (10)
Mới
cũ vết thẹo lửa bay,
Mỗi
khi nhớ đến lòng này đau thêm.
Vị
Thầy thông thái, tôi dừng.
Hãy
thở một chút. Thầy nhìn nơi tôi:
Với
họ nên ân cần lời,
Nếu
đây không lửa cháy người tự nhiên.
Thì
ta sẽ bảo nhanh lên,
Cho
con, chớ chẳng phải vì cùng họ đâu.
Thấy
tôi dừng, họ tiếp nhau,
Điệp
khúc than vãn thương đau, đến gần, (20)
Cả
ba quay lại vòng tròn,
Như
người đô vật mình trần, dầu xoa.
Chộp
nhau thủ thế tranh đua,
Trước
khi giao đấu trận và bị thương.
Mắt
nhìn tôi, bước vòng tròn,
Cổ
ngẫn cao, bước chân nhìn về tôi.
Nên
cổ ngược với chân đi,
"Khốn
cùng bao cảnh khổ nơi cát lầy,
Nếu
anh khinh lời khẩn cầu này,
Và
khuôn mặt cháy đen đầy vết thương. (30)
Danh
chúng tôi anh nghiêng mình,
Xuống
đây an bình, anh hỡi, là ai ?
-Đến
Địa Ngục, người trần đời.
Người
này ông thấy, tôi thời theo ông.
-Da
trần trụi, thân trụi trần,
Cao
sang dòng dõi hơn lòng anh tin.
Cháu
bà Gualdrada đức hạnh giống dòng.*
Guido
Guerra tiếng danh kỳ tài,*
Kỳ
tích trí tuệ, thanh gươm dài,
Người
kia theo gót dẫm nơi cát mềm.* (40)
Tegghiaio
Aldobrandi mãi còn .*
Thế
gian khen ngợi vang lừng lời ca.
Còn
tôi thánh giá khảo tra.
Jacopo
Rusticucci cùng là đồng thân,*
Chẳng
ngờ bao nỗi tang thương,
Mụ
vợ ác độc mưu đường hại tôi.
Nếu
tôi tránh được lửa rơi,
Tôi
đà lao giữa đám người này đi.
Thầy
thông thái cho phép thôi,
Nhưng
tôi sẽ bị đốt thui cả người, (50)
Sợ
hãi thắng ý đẹp lời,
Tôi
còn chỉ muốn ôm người trong tay.
Tôi
không khinh, xót thương thay,
Số
phận người xót xa đầy trong tôi.
Sâu
trong lòng, nhớ chẳng phai,
Từ
khi lời của chúa tôi nơi này,
Ban
vài lời tôi hiểu ngay,
Nhân
vật như quý vị, nơi đây gặp người.
Tôi
cùng quê quý vị thôi,
Từ
lâu nghe nói lòng thời kính thương. (60)
Sự
nghiệp tên tuổi vinh quang,
Tôi
rời trái đắng cay, mong quả lành.
Thầy
dẫn chính trực hứa rằng :
Trước
tiên phải xuống tận vùng ngục đen.
Bóng
rằng : Cầu mong hồn anh,
Sống
lâu tỏa sáng tiếng danh lâu bền.
Anh
hãy kể chuyện phố thành,
Phẩm
giá thanh lịch có còn như xưa ?
Hay
giờ tan biến phôi pha,
Vì
Gughelmo Borsière vẫn la cà thở than,* (70)
Từ
mấy nay ông trong đoàn,
Chúng
tôi thắc mắc không ngừng chuyện ông.
Dân
nhập cư mới, lợi tức lên,
Kiêu
ngạo vô độ, nẩy sinh tính tình.
Nhớ
Firenze xưa, người khóc buồn.
Ngữa
mặt tôi hét, ngẫn vầng trán cao.
Xem
như câu trả lời nào,
Cả
ba quay mặt nhìn nhau đồng tình.
Để
làm người khác vui lòng,
Với
anh chẳng mấy khó khăn. Họ rằng: (80)
Anh
sung sướng, nói thẳng lòng.
Nếu
anh thoát địa ngục vùng thương đau.
Trở
về nơi đẹp muôn sao.
"Đến
đây". Anh nói với bao nhiêu người.
Cho
người sống nhớ chúng tôi,
Lẫn
quẩn luân hồi, bỏ chạy nơi xa.
Lẹ
làng như cánh chim qua,
"A
Men" vĩnh biệt cũng chưa một lời.
Cả
ba biến mất đi rồi.
Đúng
khi Thầy bảo dục tôi lên đường. (90)
Tôi
theo người, vài bước gần,
Tiếng
nghe nước đồ, ầm ầm trên cao.
Chúng
tôi chẳng rõ lời nhau,
Con
sông kia vẫn đi theo một dòng.
Từ
núi Viso về trời hồng.*
Trên
sườn trái của cánh đồng Apennin*
Acquacheta
đoạn thượng nguồn,*
Trước
khi đồ xuống cánh đồng phù sa.
Đến
Forli tên chẳng là.*
Tu
viện Thánh Benedetto đà phía trên. * (100)
Từ
núi Alpe đổ thác nguồn,*
Hàng
nghìn con thác đua tuôn trắng trời.
Dưới
một vách đá thẳng vời,
Tôi
nghe dòng nước sẫm rơi mịt mù.
Réo
vang vọng tiếng thiên thu,
Chỉ
một lát đã nghe ù, tai vang.
Quanh
lưng một sợi dây thừng,*
Với
nó có lúc bên lưng sẽ dùng.
Bắt
con báo, lốm đốm lông,
Nghe
Thầy hướng đạo tôi liền cởi ra.
(110)
Rút
khỏi lưng sợi dây qua,
Cuốn
sợi dây lại và đưa cho người.
Thầy
quay bên phải gần thôi,
Cách
xa bờ nắm dây nơi một đầu,
Quăng
sợi dây xuống vực sâu.
Chắc
rằng điều lạ lùng nào xãy ra.,
Tôi
nghĩ thế chờ xãy ra,
Mà
Thầy tôi cũng trên đà nhìn theo.
Người
trông thận trọng biết bao,
Cạnh
người mọi cử động nào không qua. (120)
Cũng
đều thấu tâm tư ta.
Lát
nữa, Thầy nói : Đến đà từ cao.
Cái
ta chờ, người nghĩ nào.
Tức
thì sẽ hiện ra theo ý người.
Trước
sự thật, mặt dối thôi,
Người
đời giữ miệng kín lời thế nên.
Không
lỗi, vẫn xấu hổ thêm.
Nhưng
tôi không thể lặng im mặc lòng.
Xin
thề trên những thi chương,
Bạn
ơi, mong được yêu thương lâu dài., (130)
Tôi
trông không gian đen thui,
Bởi
chúng tôi thấy người nơi lạ lùng.
Thật
lạ kỳ, tim sắt băng.
Họ
như chuyển động khi cùng ngoi lên.
Sau
khi lặn gỡ gì thêm,
Vướng
vào dưới đá, dấu trên biển ngàn.
Rồi
vươn mình cao thu chân.
37.
Guaidrada: (Quan Đà La) Con gái đức hạnh của Belliciob de
́ Ravignani, vợ Guido le Vieux, Trong huyền thoại
Florence bà là một khuôn mẫu đức hạnh gia đình và
phong tục.
38,
Guido Guerra:(Công Đô Quế La) Người danh tiếng nhất , lãnh
tụ đảng Guelfe, bút danh Guerra.
41.
Tegghiaio Adlobrandi (Tiết Chi Ai Ô An Đô Băng
Đi): gia đình Adimari, chết năm 1266 thuyết phuc mọi
người trong trận chiến chống lại Sienne, dẫn đến
cuộc bại trận Montaperti.
44.
Jacopo Rusticucci, (Gia Cô Bô Cúc Ti cut Chi) dân thành
Firenze giàu có và tích cực trong nửa đâu thế kỷ XIII.
70.
Guelielmo Borsière,( Du Li Âu Mô Bột Xe) Một nhân
vật quan trọng trong triều đình, chuyên thu xếp những
cuộc hôn nhân, mất khoảng năm 1300.
97.
Acquacheta (Ất Kha Sơ Ta) nay là Mantoue.
106.
Sợi dây lưng. Có thể Dante thuộc dòng Thánh Franc̣ois,
sợi dây tượng trưng cho đạo đức như trung chính,
thành thật. Đối lập với con báo lông lốm đốm tương
trưng cho sự hoang phí, hay gian dối.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XVII
|
Tầng
Địa Ngục thứ bảy, Ngục thứ ba. Kẻ bạo hành chống
lại nghệ thuật.
Người
cho vay lãi nặng ngồi dưới mưa lửa, huy hiệu gia đình
trên túi treo nơi cổ. Quái vật Géryon. Dante một mình
nhìn người cho vay. Virgilo và Dante cởi lưng quái
vật xuống vực sâu.
|
Đến
đây quái vật nhọn đuôi,
Đập
nát vũ khí, tường cản vượt rời núi non.*
Làm
rung động cả thế gian,
Quay
lưng Thầy hướng dẫn đường nói tôi :
Ra
hiệu tôi qua mé ngoài,
Bên
bờ đá tảng chúng tôiu tiếp đường,
Dáng
hình kỳ dị lạ thường,
Ngóc
cao đầu thật kinh hoàng toàn thân.
Đuôi
chẳng dài tới bờ trong,
Đôi
mắt trước vị chính trung nhân từ.
(10)
Dáng
ngoài có vẻ ôn nhu,
Toàn
thân là một hình thù giao long.
Từ
bờ nách đến hai chân
Trên
lưng trên ngực và hai bên sườn,
Thân
mình đầy những vẩy tròn.
Như
người Hồ, Thổ làm nên sắc màu.*
Kết
màu sắc rực rỡ thêu,
Arachné
chẳng giăng tơ nhện thành.*
Như
con thuyền sắp buông dầm,
Nửa
thân dưới nước, nửa thân trên bờ.
(20)
Như
động con chồn Đức to,
Rái
Cá làm tổ đợi chờ tranh nhau,
Con
thú gướm ghiếc làm sao,
Trên
bờ đá tảng, quanh bao cát vàng.
Đuôi
lay động trong không gian,
Ngẩng
cao đầu miệng phù mang nọc đầy.
Nọc
độc bò cạp hiểm nguy,
Bây
giờ Thầy nói : Hãy đi tránh mình,
Đến
quái thú nằm trên đường,
Chằng
lành gặp thú trên con đường này. (30)
Men
theo sườn phải đến nơi,
Đến
bên bờ vực chỉ mười bước thôi,
Để
tránh bãi cát lửa rơi,
Và
khi đi đến tận nơi thú này,
Tôi
nhìn bãi cát xa bay,
Dọc
bờ vực thẳm đây bao người ngồi.
Cuối
cùng con đến đích thôi.
Thấy
được tất cả từ nơi chốn này.
Thầy
rằng : Cảnh khổ phơi bày,
Ngắn
gọn, con chớ nói chi dài dòng. (40)
Lúc
nhờ quái thú giúp giùm,
Đề
cho nó chở qua vùng trên lưng,
Vượt
qua vực thẳm sâu cùng,
Đến
vòng bảy, một mình Thầy thôi.
Nơi
các người khốn khổ ngồi,
Mắt
đau đớn lộ ra ngoài tâm tư.
Đó
đây hai bàn tay như,
Muốn
tắt ngọn lửa cháy từ đất khê.
Chó
làm chi được mùa hè,
Với
chân, với mõm, chét ruồi bao quanh. (50)
Cắn
chích hay đậu bu thành,
Khi
tôi chú ý nhìn chăm một người.
Đi
xuống lửa, đớn đau hoài.
Tôi
không nhận được ai người biết quen.
Trên
cổ đều đeo túi tiền,
Sắc
màu mang dấu hiệu riêng họ nhà.
Gia
huy quen thuộc nhận ra,*
Tôi
nhìn ra được cái đà biết quen.
Màu
xanh lơ trên túi vàng,
Đầu
sư tử với dáng hình nhận ra. * (60)
Nhìn
túi khác đỏ máu sa,
Một
con ngỗng trãng màu ngà khác bơ.*
Một
kẻ khác túi trắng dờ,
Thêu
trên heo nái xanh lơ da trời.*
Mi
đến Địa Ngục làm gì ?
Mi
còn sống hãy cút đi bây giờ.
Anh
họ ta Vitaliano.*
Sẽ
đến ngồi đó bên bờ trái ta.
Dân
Firenze, Paduan ấy mà,
Vẫn
thường to nhỏ tai qua bảo rằng : (70)
Đây
vua hiệp sĩ kỵ binh.
Mang
chiếc túi với hình chim ba mồm.
Rồi
hắn le lưỡi, miệng nhăn,
Như
con bò lưỡi liếm quanh mũi mình.
Nén
chút thêm, sợ phật lòng,
Người
Thầy đã bảo sẽ không trễ giờ.
Xa
các hồn tôi trở về,
Thì
Thầy hướng đạo đã chờ bên trên,
Bên
mình quái thú to kềnh,
Thầy
rằng : Giờ hãy hùng anh, can trường. (80)
Chúng
tôi lên bằng chiếc thang,
Đi
lên đằng trước, tôi len giữa ngồi,
Sợ
đuôi nó đập trúng thôi,
Như
lần đầu bị sốt thời run lên,
Lạnh
trắng ngón tay nóng ran,
Mình
run cầm cập bóng đêm quay nhìn.
Nhớ
lời căn dặn dẫn đường,
Hổ
ngươi tôi trước một cơn kinh hoàng,
Người
hầu trấn tỉnh theo chân,
Tôi
ngồi trên một cái lưng lạ lùng. (90)
Muốn
nói lời chẳng thốt nên,
Nhưng
tôi tin : Hãy ôm choàng trong tay,
Vị
Thầy từng cứu khốn nguy,
Bao
lền hiểm hoạ, lên ngay tức thì.
Ôm
người trong tay, tôi ghì,
Con
Géron bảo: Bây giờ đi ngay.
Dù
vòng rộng dốc êm bay,
Dù
bao gánh mới thân này phải mang,
Như
chiếc tàu rời bến thuyền,
Lui
ra ngoài lại bơi liền ra xa, (100)
Khi
chân thoang thả đong đưa,
Cái
đuôi xếp lại cong vừa ngực thân,
Mình
chuyển động như chiếc kim,
Hít
hơi thở chuyền động đường đôi chân,
Tôi
càng kinh hãi sợ hơn,
2.
Đập nát vũ khí, tường cản : Tội lỗi do sự
gian lận phá hoại nhiều hơn tội lỗi do bạo động.
17.
Người Turc, người Tartare. Thổ Nhĩ Kỳ, Hồ là
những người dệt vải rất đẹp thời Dante.
18
Arachnée: một người dệt vải Lydienne dám thách
đố lại Thần Nữ Minerve (Athéné) về sự khéo tay,
bị hóa phép biến thành con nhện.
36.
Người cho vay có tội lỗi chống lại nghệ thuật, (họ
không tạo ra của cải bằng sự khéo tay) và tội thứ
ba, tội cuối cùng trong các tội chống lại Thượng
Đế.
57.
Tại Âu Châu các dòng họ lớn từng là hiệp sĩ đều
có một huy hiệu riêng, tôi đặt tên là gia huy khác với
quốc huy là huy hiệu một nước.
59,60
Màu xanh lơ sư tử vàng : Gia huy của dòng họ
Gianfigliazzi, phái guelfes firenze.
62,63
Ngỗng trắng, gia huy dòng họ Obriachi. phái gibelins thành
Firenze.
64.
Heo nái trên màu xanh lơ, gia huy dòng họ Scrovegni ở
Padoue.
68.
Vitaliano del Dente, Padouen cai trị năm 1307.
72.
Vua các hiệp sĩ kỵ mã. Giovani di Buianente dei Becchi.
Quan toà năm 1293, gia huy là ba con dê trên cánh đồng vàng.
106.
Phaeton: Con Thần Apollon một ngày đánh chiếc xe của cha
suýt đốt cháy Thiên Đình, bị Jupiter dùng sấm
sét đánh chết (Ovide)
109.
Icare con của Dédale, người xây dựng cung điện đảo Crète.
Icare bay lên trời bởi chiếc cánh của cha chế tạo ra,
Nhưng sức nóng mặt trời làm tan sáp và Icare rơi xuống
biển.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC XVIII
|
Vòng
thứ tám. Người gian lận.
Túi
thứ nhất: Bọn dụ dỗ, Bọn ma cô. Hai đám chạy
không nghỉ trong hai đường ngược nhau, bị đánh roi bởi
các con quỷ có sừng.
Túi
thứ hai : Kẻ du nịnh chìm trong đống phân. Người dụ
dỗ Jason. Kẻ du nịnh Thaïs.
|
Chốn
này Địa Ngục Túi Đau,
Đá
như sắt thẳm một màu khắp nơi.
Như
một vòng đá quanh trời,
Chính
trung tâm một rào, nơi rủa nguyền.
Mở
một giếng rộng, sâu đen,
Chốn
này nơi của lệnh trên an bài.
Một
hình tròn bên trong nơi.
Giữa
nơi cái giếng và ngoài vực cao.
Dưới
đáy mười thung lũng sâu.
Như
là hào rộng quanh bao tường thành. (10)
Hố
hào lâu đài bao quanh,
Dường
như sắp đặt tạo hình cùng chung.
Lâu
đài cổ có cầu thành.
Đến
nơi cái giếng dừng chân bên đường.
Đến
nơi như sốc xương sườn.
Géryon
đó tôi tìm nơi leo.
Thi
sĩ phía trái, tôi theo,
Bên
phải
xót cảnh hiểm nghèo mới hơn.
Đau
khổ mới, càng khổ thêm.
Túi
đầu tiên đã ngập tràn khổ thương.
(20)
Dưới
đáy người khổ trần truồng.
Từ
nơi chính giữa đến đường trước tôi.
Người
thật nhanh đi bên ngoài,
Như
người La Mã dân thời Jubilé.*
Đã
tìm cách cho mọi người,
Cuối
cùng đã được qua nơi xây cầu.*
Một
bên quay mặt nhìn nhau,
Hướng
lâu đài để đi vào Thánh Pierre.
Một
hướng khác, hướng sơn khê,*
Từ
trên nơi đó đá kè xám đen. (30)
Tôi
thấy quỷ sừng, roi song.
Đánh
man rợ kẻ chậm dần phía sau.
Chân
không nhấc nổi đi mau,
Phát
đầu chẳng đợi, cú nào tiếp ra.
Chẳng
cú thứ hai, thứ ba,
Nhưng
khi tôi bước, mắt xa chợt nhìn.
Một
người trong đó, tôi thầm,
Thấy
rồi đâu đó, như lòng trống không.
Tôi
ngừng, muốn thấy tận tường,
Vị
Thầy hiền dịu cũng ngừng với tôi.
(40)
Lùi
vài ba bước xem vời,
Cú
roi quất xuống xem ai danh gì ?
Mặt
cúi xuống khó nhìn ai,
Tôi
rằng : Người cúi mặt nơi đất nhìn.*
Tôi
vẫn không lầm dáng hình.
Venedico
Caccianomico phải chăng người này.*
-Ai
mang tới tương ớt cay ?*
Hắn
rằng tôi nói lời này trái gan.
Lời
nói thẳng làm tôi phiền,
Làm
tôi nhớ đến cõi trần xưa thôi. (50)
Ghisolobelle
lôi kéo tôi,*
Chìu
ý hầu tước kéo lôi tôi vào,
Dù
chuyện hổ thẹn nói sao !
Tiếng
Bologne chẳng phải nào mình tôi.
Nơi
đây cũng có đầy người,
Giữa
Reno với Savena thời chẳng ai.*
Bao
nhiêu người nói Sipa.*
Nếu
muốn bằng cớ cùng là chứng nhân.
Nhớ
chăng, thèm khát trong lòng.
Lúc
hắn đang nói quỷ sừng roi vung . (60)
Vung
cao : Ma cô, đi nhanh !
Ở
đây không có bán thân đàn bà.
Tôi
gặp lại Thầy dẫn đường ra,
Đi
vài quảng nữa thật xa đến dòng.
Nơi
tảng đá nhô khỏi sông,
Chúng
tôi leo đến, bước chân lẹ làng.
Quay
hướng phải, đỉnh dốc trên,*
Chúng
tôi rời khỏi vòng lên vĩnh hằng.
Chúng
tôi đến đó lặng không,
Không
còn nghe tiếng roi tung nhục hình. (70)
Bỏ
qua, Thầy nói : Hãy ngừng.
Những
gì trước mắt kẻ sinh xấu lòng.
Mà
con từng thấy từng trông,
Bởi
vì họ bước đi cùng hướng ta.
Trên
cầu cao dòng người qua,
Tôi
đà nhìn thấy hướng là khác bên.
Tiếng
roi đánh đuổi như trên,
Vị
Thầy tôi nói, tôi không hỏi lời.
Thầy
rằng : Nhìn kẻ cao người,
Dù
đau đớn vẫn không rơi lệ sầu. (80)
Hình
dung vương giả, cao sâu,
Ấy
Jason với trí mưu can trường.*
Đoạt
Colchidriens da cừu vàng,*
Hải
đảo Lemnos ông từng đi lên.*
Phụ
nữ hung bạo ác tâm,
Đã
giết tất cả đàn ông nơi nay.
Bởi
mánh khóe lời nói hay,
Lừa
Hisipyle gái thơ ngây chung tình.*
Đã
lừa trước cả cộng đồng,
Bỏ
rơi thai nghén, một mình cô đơn. (90)
Lỗi
này kết án nhục hình,
Và
Médée đã mang tâm trả thù.
Những
người lừa dối từ đâu,
Họ
đây trên khắp đời đều đến chung.
Còn
người xé nát cảnh đồng,
Chúng
ta đã thấy khi băng đường mòn.
Đê
thứ hai gặp trên đường,
Ở
trên nơi đó trục vòng đỡ che.
Tiếng
người khác, chúng tôi nghe,
Từ
trong túi khác thở lùa khói sương.
(100)
Đánh
nhau, tay với lòng bàn,
Một
mùi ẩm mốc xông lên nặc nồng.
Béo
phì chậm bước đôi chân,
Đánh
nhau bằng mắt và luôn bằng mùi.
Đáy
nhìn thấy được tận nơi,
Không
đường nào để lên nơi đỉnh vòm,
Nơi
đây đá dựng nghiêng nghiêng,
Chúng
tôi lên đó và nhìn hố hang.
Bao
nhiêu người chìm trong phân,
Trút
từ nhà xí nhân gian loài người. (110)
Tôi
nhìn dưới đáy xa vời,
Bao
đầu người đẩm ướt nơi phân tràn.
Không
biết người tu, dân thường,
Họ
nhìn tôi hét : Người toàn miếng ngon,
Nhìn
ta số phận thảm thương.
Đáp
lời : Vì đó tôi còn nhớ xưa,
Tôi
đã thấy đầu tóc đưa,
Alessio
Interminei de Lucque anh là phải không ?*
Tại
sao ham muốn quá lòng ?
Nên
phải bì bỏm ở trong bầu này. (120)
Kẻ
nịnh hót chết đuối đáy sâu,
Lưỡi
tôi chẳng thích một câu xu thời.
Lời
Thầy : Cố gắng lên thôi,
Hãy
nhìn con mắt sáng ngời nơi xa,
Đưa
đến trước mắt thấy là,
Kẻ
mình đẩm ướt nhầy nhủa đầy thân,
Bám
víu móng tay đầy phân,
Khi
nằm co, lúc duỗi thân đứng ngồi.
Kìa
Thaïs con điếm trả lời,*
Người
yêu y hỏi, y thời đáp ngay: (130)
Tôi
mang ân huệ gì cô ?
Tuyệt
vời ! Và mắt chúng tôi thoả lòng.
1.
Túi Đau: Vòng thứ 8 vòng tròn, là một vùng tròn dốc
đứng, ở giữa có cái giếng thật sâu. Chia làm mười
túi tròn, như những hào bao quanh lâu đài, Đầu kia dòng
sông có những tảng đá hình như chiếc cầu qua túi
đến gần giếng trung tâm.
24,26.
Chiếc cầu: Cầu Saint Ange (Thánh Thiên Thần) Thời Jubilé
năm thứ nhất. Dante đi đến Roma với chức vụ Đại
Sứ bên cạnh Giáo Hoàng Boniface VIII.
29.
Sơn khê, núi Giordano ngọn đồi nhỏ trước lâu đài Saint
Ange, nơi ở của gia đình Orsini.
44.
Tới điểm này Địa Ngục người bị kết án muốn
được nhắc tên trên trần đời.. Ở đáy Địa Ngục,
quy tắc đảo lộn, người tội lỗi dấu diếm danh tánh
mình.
46.
Venedico Caccianemico (1228-1302) nhân vật quyền thế phe Guelfe
ở Boulogne giữ nhiều chức vụ quan trọng khắp nước
Ý.
47.
Biểu hiệu sự phân hoá, nghĩa bóng nói đến một
khu nghèo ở ngoại ô Bologne, les Salse.
51.
Ghisolabella : Em Venedico, bán thân bởi hắn cho Obizzo
d ́Este Hầu tước Ferrare.
57
Sipa. Tiếng địa phương Boulogne. Si là vâng, đồng ý.
67.
Sau khi đi bên trái, hai thi sĩ lên cầu họ quẹo qua
phải.
82.
Jason Thần thoại Hy Lạp, đã đoạt được bộ lông
cừu vàng. Jason đã đóng thuyền ở Argos để vượt
biển đến đảo Lemnos chàng ta đã quyến rũ cô trinh
nữ Hisipylevà bỏ rơi sau khi cứu cha, bị các phụ nữ
bộ tộc giết tất cả đàn ông đã khác dấu trên
đảo. Ở Colchilde, Jason lừa bịp hứa hẹn hôn nhân với
Médée. Médée đã trả thù giết các con của Jason.
118.
Alessio Interminei: phái Guelfe Trắng thuộc gia đình quý
phái de Lucques.
129.
Thais nhân vật trong hài kịch Enuque của Terence, Dante kể
qua Ciceron.
|