ĐIẠ
NGỤC
THI
CA KHÚC IV
VÒNG
I . CÕI MINH PHỦ
CÁC
LINH HỒN KHÔNG RỬA TỘI SINH TRƯỚC CHÚA JÉSUS
|
Dante thức dậy
- Cõi Minh Phủ - Chúa xuống Địa Ngục -
Các thi sĩ thời Cổ Đại - Lâu đài các bậc sáng
suốt và hiền nhân. |
Cơn
mê chợt tỉnh ngỡ ngàng,
Chớp
gầm, sấm sét bàng hoàng giấc say.
Như
người bị sức chuyển lay,
Nghỉ
ngơi đôi mắt, tôi quay đầu nhìn.
Đứng
thẳng, cố hiểu chung quanh,
Cố
trông nơi chốn, nơi đang chốn nào ?
Đúng,
tôi đang ở ghềnh cao,
Trên
thung lũng lạ, của bao thảm sầu.
Nơi
nghe vọng tiếng thương đau,
Vực
đen mờ mịt đỉnh cao sương mù. (10)
Tôi
nhìn chăm chú vực sâu,
Chẳng
gì rõ rệt, biết đâu chốn nào ?
Bây
giờ xuống cõi mù lòa,
Thầy
tôi tái mặt bước vô hành trình.
Ta
đi trước, người theo chân.
Và
tôi nhận thấy sắc nghiêm mặt người.
Dám
đâu, thầy cũng sợ thôi,
Thầy
là chỗ dựa, chỉ lời cho con.
Thầy
rằng : Nỗi khổ âm hồn,
Đớn
đau này đã sang truyền cho ta (20)
Động
lòng, chớ hiểu lầm ra,
Đi
đi, những nẽo đường xa còn nhiều.
Thế
là Thầy bước, tôi theo,
Vào
vòng thứ nhất vực sâu thảm sầu.
Ở
đó tôi nghe biết bao,
Không
kêu vang mà những tiếng sâu thở dài.
Cả
bầu không khí bi ai,
Thoát
ra không phải ách tai cực hình.
Cực
kỳ đông đúc đám đông.
Trẻ
thơ lẫn với đàn ông, đàn bà. (30)
Thầy
rằng : Sao không hỏi ta ?
Linh
hồn con thấy, ấy là những ai ?
Muốn
con tường tận đường dài,
Họ
kìa không phải phận đời phạm nhân.
Công
không nhiều cũng có phần.
Nhưng
chưa rửa tội, đức tin con từng.
Họ
sinh trước Chúa Giáng Sinh,*
Không
biết thờ Chúa đúng cùng lễ nghi.
Ta
cũng như họ biết chi,
Biết
điều khiếm khuyết chẳng vì tội sinh. (40)
Bị
bỏ quên, hình phạt riêng,
Không
hy vọng, sống mãi trong thèm thuồng
Tôi
nghe điều ấy, xót lòng.
Hiểu
rằng không ít vĩ nhân loại này.
Chốn
Minh Phủ chưa định thay !
Thầy
ơi, xin hỏi từ nay yên lòng .
Vì
đức tin thắng sai lầm,
Thế
không ai được thoát vòng nơi đây ?
Dù
công đức người khác, hay
Phúc
ban. Thầy đã hiểu ngay tôi bàn. (50)
Thầy
rằng : Ta mới vừa sang,
Đã
thấy ra được : người hiền, vĩ nhân.
Trên
đầu chói lọi hào quang,
Ngài
sinh ra cả tổ tiên loài người.(Adam)
Abel,
con, và Noé,
Cả
Moise. luật sống trong hòa đồng.
Abraham
và David quốc vương,
Israel
với cha cùng các con,
Và
Rachel ngài yêu thương,
Và
bao người khác phước ân lên trời. (60)
Con
hiểu trước họ chẳng ai,
Chưa
từng nào có một người được ân.
Thầy
nói, tôi chẳng dừng chân,
Lúc
ấy tôi đã đi băng qua rừng.
Trong
rừng chật ních âm hồn,
Xa
xa tôi thấy trên đường tôi đi,
Một
vầng ánh sáng rạng soi,
Chiếu
lên sáng nửa bầu trời tối đen.
Tuy
rằng cách quảng xa xăm,
Nhưng
tôi có thể thấy nhìn nhận ra. (70)
Người
hiền ở nơi đây mà,
Người
tài khoa học, thơ ca danh thành.
Họ
là ai được tôn vinh,
Số
phần họ khác xa chăng người thường.
Thầy
rằng : Danh tiếng lẫy lừng,
Còn
vang vọng mãi trong lòng nhân gian,
Cho
nên Thượng Đế gia ân.
Lúc
đó tôi chợt nghe vang một lời.
Vinh
danh thi sĩ tuyệt vời,
Người
rời ta, chốn rong chơi trở về. (80)
Lời
vừa dứt tiếng im nghe,
Bốn
vĩ nhân đã đến kề, tôi trông.
Mặt
không vui cũng chẳng buồn,
Vị
thầy nhân hậu tôi liền bảo ngay :
Vị
cầm kiếm ở trong tay.
Dẫn
đầu ba vị, vị này như vương.
Ấy
là Homère Thi Vương,
Theo
sau Horace thơ luôn tự trào.
Ovide,
Lucain theo sau.
Bốn
người xứng đáng những điều vinh danh. (100)
Một
tiếng nói đã xướng vang,
Thi
tài, công sức xứng tầm tôn vinh.
Trước
tôi Tao Đàn Thi Vương.
Chúa
tể bất tử con đường thi ca.
Như
phượng hoàng bay cao xa,
Họ
đang trò chuyện nhau qua đôi lời.
Chợt
cúi đầu quay nhìn tôi,*
Và
Thầy tôi cũng mỉm cười sướng vui.
Vinh
dự lớn họ ban tôi,
Được
mang hân hạnh đứng nơi tao đàn. (110)
Làm
người thứ sáu Thi Vương,*
Chúng
tôi đi tới vinh quang tận cùng.
Muốn
nói, tốt nhất lặng thinh,
Cũng
hay nếu phải, cùng bàn nhau thôi.
Chúng
tôi đến trước lâu đài,*
Chung
quanh bảy lớp tường dài thành cao.*
Một
dòng sông xinh làm hào.
Giống
như trên đất, tôi vào qua sông.
Qua
bảy cửa, gặp hiền nhân.
Đi
qua một thảm cỏ xanh tươi màu. (120)
Họ
trang nghiêm, điềm đạm sao,
Dáng
ngoài oai vệ, đứng chào uy nghi.
Ít
nói, ngôn ngữ nhu mì,
Chúng
tôi vào cửa cánh đi mé ngoài.
Một
vùng cao thoáng sáng tươi,
Chúng
tôi nhìn thấy khắp nơi lâu đài.
Nền
cẩm thạch trước mặt soi,
Anh
hồn vĩ đại hiện nơi chốn này.
Thoạt
nhìn lòng cảm kích ngay,
Tôi
thấy Electre và này cháu con.* (130)
Hector,
Énée tôi trông,*
César
gươm kiếm; mắt nhìn sắt đe.*
Tôi
thấy Camille, Penthésilée,*
Vua
Latinus ngồi kề xa xa.*
Con
nàng Lavinia,*
Brutus
đánh đuổi giặc nhà Taquin*
Lucrète,
Julia, Martia, Cornélia*
Ngồi
một góc ấy Saladin riêng mình,*
Ngước
nhìn cao lên đỉnh trên,
Tôn
sư danh tiếng biết tên mọi thời.* (140)
Gia
đình triết học đang ngồi,
Tỏ
niềm tôn kính mọi người ngóng trông.
Ngồi
hàng nhất, hàng tôn danh,
Platon,
Socrate, tôi nhìn trước tiên,*
Trước
tất cả, và sau liền,
Démocrite
thế giới ngẫu nhiên hình thành.*
Anaxagone,
Thalès và Diogène*
Empédocle,
Héraclite, Zénon)*
Và
nhà thảo dược tiếng tăm,
Dioscovide,
tôi nhìn Orphée,* (150)
Tullius,
Linus, đạo đức là Sénèque,*
Euclide
hình học và Ptolémée.*
Hippocrate,
Avicenne và Galiée*
Averroès
phê bình tài ba.*
Ngôn
từ không diễn hết ra
Vì
thơ tôi chẳng kể ra sự dài,
Cho
nên tóm tắt một hai,
Sáu
người thi sĩ. còn hai : tôi, Thầy.
Thầy
tôi dẫn đường khác đi,
Ra
khỏi, yên tĩnh, ẩm ì không gian. (160)
Đến
nơi ánh sáng chẳng còn.
37.
Theo Thánh Kinh Chúa Jésus sau khi chết, có xuống thăm địa
ngục và sống lại lên cõi trời
111.
Dante tự cho rằng mình là người thứ sáu sau các thi
hào cổ điển Homère, Horace, Ovide, Lucain, Virgilo.(Ô Me, Ô
Rát, O Vít, Lu Căn)
115,116.
Lâu đài tượng trưng cho lý trí loài người không có
ánh sáng thượng đế, bảy lớp thành là bảy phần
triết học hay bảy ngành nghệ thuật.
130.
Electre mẹ Dardanus, người sáng lập thành Troie và
cháu chắt có Hector, Énée, tất cả người La Mã
như César là dòng dõi Dardanus.(Ê Lec, Hải Tô, Ê Nê)
133.
Camille : Nữ tướng đồng trinh, nhân vật trong truyện
của Virgilo.(Ca Mi)
Penthésilée:
Nữ hoàng Amazones bị đánh bại bởi Achille.(Băng Tê
Di Lê)
134.
Latinus vua Latium, cha của Lavinie là vợ Énée.(La Ti
Nụyt)
135.
Lavinia: Nữ tướng khởi nghĩa chống Tarquin le Superbe(La
Vi Nút, Ta Kinh)
Lucrèce
bị hiếp dâm bởi Sextus Tarquin nàng tự vẫn.(Luy Kết)
137.
Julia : Con gái César. Vợ Pompée. Martie vợ Caton. Cornélia
mẹ của Gracques, con gái Scipion.( Du Li A)
138.
Saladin, Sahl-ad-Din một người hồi giáo duy nhất trong cõi
Minh Phủ, Sultan Ai Cập từ 1174-1193 nổi tiếng là một
hoàng tử và một dũng tướng.(Sa La Din)
140
Tôn sư danh tiếng biết tên mọi thời: Aristote : Dante kính
phục là một triết gia vĩ đại.
144.
Socrate đến Platon : Dante kính phục các nhà sáng lập
Triết học đạo đức. Dante đọc qua bản dịch La tinh Timée.(So
Crat. Pla Tông)
146.
Démocrite Dante đọc qua bản dịch St Thomas.(Dé Mô Crit)
147.
Diogène. Diogène d ́Apollonie trích dẫn bởi Aristote.(Đi
Ô Gen)
Anaxagore
de Clazomène(A Nát Xa Gôn)
Thalès
de Milet: triết gia Hy Lạp, nổi tiếng trong Toán học với
định lý Thalès.(Ta Lét)
138.
Empédocle d ́ Argrigente, Dante nhắc đến lý thuyết ông trong
thi ca khúc XII 41,43.(Âm Bê Đốc)
148.
Héraclète d ́Éphèse người anh hùng có sức mạnh thời
Cổ Đại Hy Lạp.(Hùng Anh Kiệt)
Zénon
phái khắc kỷ hay Zénon d ́ Élée có thể Dante lầm là
một người.(Dê Nông)
Dioscoride
bác sĩ, nhà thảo mộc ở Cilicie. Tác giả một
công trình nghiên cứu về thảo dược.(Đi Ốc Cô Rít)
150.
Orphée : thi sĩ thần bí Hy Lạp.(Ọt Phê)
151.
Thilius Cicéron một tác giả chính được Dante yêu thích.
thời trẻ.(Thi Li Úyt)
Linus
Thi sĩ thần bí cùng với Orphée được xem là cha của
nghệ thuật thi ca. (Li Nuýt)
Dante
nghĩ tới các tác phẩm triết học đạo đức của ông.Sénèque(Sê
Nec)
152
Euriclite Nhà toán học nổi tiếng thành Alexandie mở đầu
các danh nhân khoa học,(E Ry Clic)
Prolémée
nhà thiên văn học, hình học Hy Lạp mà lý thuyết hình
học trung tâm đặt nền tảng cho thiên văn học thời trung
cổ.(Prồ Lô Mê)
153.
Hypocrate : Nhà sáng lập ngành Y Khoa, ông tổ của ngành
Y Khoa, các bác sĩ khi tốt nghiệp đều đọc lời thề
Hypocrate.(Hy Pô Crat)
Avicenne
Abu-Ali Ibn Sina : Bác sĩ và triết gia nổi tiếng người
Á Rập được Dante nhắc tới nhiều lần.(A Vi Sen)
Galilien
Bác sĩ, nhà thiên văn Hy Lạp ở Pergam. (Ga Li Liên)
144.
Acervoès Triết gia Á Rập nổi tiếng 1126-1198 bình luận
của ông về Aristote có ảnh hưởng lớn đến thời Trung
Cổ và Dante.(A Cẹt Vô Ét)
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC V
TẦNG
ĐỊA NGỤC THỨ HAI : NHỮNG NGƯỜI DÂM ĐÃNG
CÁC
LINH HỒN NGƯỜI DÂM ĐÃNG MANG ĐI BỞI BÃO TỐ
TRIỀN MIÊN
|
Minos – gió
- Virgile chỉ cho Dante vài người nổi tiếng : Sémiramis,
Didon, Tristan. Gặp Francesca đa Rimini - Dante bất tỉnh. |
Tôi
rời xuống khỏi vòng đầu,
Tầng
hai chật hẹp, nỗi đau còn nhiều.
Khóc
than vang vọng tiếng kêu,
Minos
đứng đó rống gào hồn kinh.*
Người
mới đến, khảo tội danh,
Phán
xét, xử tội theo vòng tròn xoay,
Tôi
nghe một hồn đọa đầy,*
Đến
đứng trước mặt cung khai tội tình.
Phán
quan phán xử lỗi lầm,
Xét
đầy tội trạng theo tầng ngục sâu. (10)
Vòng
roi xoay tít trên đầu,
Số
tầng địa ngục xuống sâu âm hồn.
Linh
hồn hối hả đua chen,
Kẻ
sau người trước, đợi phen tội hình.
Cung
khai phán xét quỳ chân.
Ô
! người cũng đến cõi âm cực hình ?
Thấy
tôi Minos ngạc nhiên,
Mà
quên công việc xét cung đang làm.
Vì
sao người đến, ai mang ?
Hay
là cửa mở tang hoang lạc vào ? (20)
Người
dẫn tôi : Sao lại gào ?
Du
hành định mệnh, ai nào cản ngăn ?
Nơi
ta muốn ta đến thăm,
Điều
này chớ hỏi lăng nhăng sự tình ?
Lúc
này tôi mới thấy rằng,
Cảnh
khổ nghe thấy đến gần tận nơi.
Tiếng
khóc làm xúc động tôi,
Tôi
đã đến chốn tối trời âm u.
Tiếng
gầm như bão biển gào,
Xé
giằng luồng gió xoáy chiều cuộn xoay. (30)
Cuồng
phong chẳng dứt mù bay,
Cuốn
trong thịnh nộ, ngất ngây âm hồn.
Quay
vòng, xua đập, quậy vang,
Khi
đưa đi đến trong nguồn hoang vu.*
Tiếng
gào, tiếng khóc tiếng kêu,
Mọi
lời báng bổ, tréo tru thánh thần.
Tôi
hiểu rằng đó cực hình,
Tội
đồ xác thịt dành phần nơi đây.
Dục
vọng trên lý trí này,
Như
bầy sáo đá cánh bay mịt trời.* (40)
Cuộn
theo gió lạnh đến nơi,
Trận
cuồng phong cuốn nổi trôi linh hồn.
Tung
lên, giáng xuống cuộn cuồng,
Chẳng
chi hy vọng cực hình giảm đi.
Chẳng
nghỉ ngơi, chẳng giảm suy,
Và
đàn sếu gọi tiếng bay thảm sầu.
Tiếng
dài dằng dặc canh thâu,
Tôi
nghe vang vọng trên đầu kêu than.
Họ
là ai ? Tôi hoang mang,
Thưa
Thầy sao bị gió đen cực hình ? (50)
Người
đầu tiên con biết chăng ?
Thầy
tôi cất tiếng lời rằng : Là đây,
Nữ
Hoàng nhiều bộ tộc này,
Là
người quỷ quyệt, lòng đầy gian manh.
Biến
thành luật pháp tội dâm.
Sémiramis
con hằng biết danh.*
Vợ
Ninus kế vị chồng,*
Cai
quản đất nước Lãnh vương trị vì. (60)
Kế
kẻ tự sát tình si,
Phản
bội chồng cũ, đây thì Sichée*
Cléopâtre
Nữ Hoàng dâm tà,*
Hélène
con thấy, xãy ra vì nàng,*
Mười
năm chiến trận vây thành,
Thảm
thê cuộc chiến, đây hồn Achille.*
Lẫy
lừng chiến đấu vì tình.
Tristan,
Pâris con còn thấy đây.*
Hơn
nghìn người, thầy chỉ tay,
Ái
tình muôn thuở nơi này trần gian, (70)
Lắng
nghe lời thông cổ kim,
Điểm
bao tên tuổi giai nhân, anh hùng.
Tim
tôi xao xuyến xót lòng,
Tôi
rằng vui với thi nhân tâm tình.
Cặp
nam nữ sánh bước chân,
Nhẹ
nhàng đi tới như làn gió bay.
Thầy
rằng : Người sẽ gặp đây,
Hãy
thỉnh cầu họ ngay khi đến gần.
Họ
đến, tình yêu thật chân,
Bỗng
nhiên làn gió đẩy gần phía sau. (80)
Tôi
rằng : Hai linh hồn đau,
Cùng
tôi nói chuyện chẳng nào cản ngăn,
Như
đôi chim theo tiếng lòng,
Vượt
không gian, thẳng cánh tung tìm về.
Nơi
tổ ấm, tiếng đam mê,
Thế
là tìm đến cận kề Didon*
Rời
âm khí đến tôi thăm,
Thật
là hiệu nghiệm bao lòng thân thương.
Hỡi
người nhân ái chân thành,
Thăm
chúng tôi cõi ngục hình tối tăm, (90)
Chúng
tôi nhuộm máu dương trần,
Mà
đấng Thượng Đế vĩnh hằng thương thân,
Chúng
tôi cầu Ngài phúc lành,
Rủ
lòng thương nỗi đau dằn chúng tôi.
Ngài
muốn nghe hiểu gì thôi,
Chúng
tôi biện bạch những lời tâm tư.
Khi
cơn gió lặng êm ru,
Nơi
sinh tôi ở cạnh bờ sông trong,
Nơi
sông Pô nước xuôi dòng.
Hòa
cùng các nhánh vào lòng biển xanh. (100)
Ái
tình nhanh chiếm tâm lành,
Vào
lòng những kẻ thanh xuân đẹp người.
Đã
làm xúc động hồn tôi,
Yêu
thương tất cả, muốn đời được yêu.
Mãnh
liệt quyến rũ biết bao,
Thấy
chàng tôi chẳng phút nào muốn xa.
Yêu
nhau dù chết cũng là,
Nơi
Caine bị giết đợi qua chốn này,
Điều
tôi nghe được nơi đây,
Nghe
câu chuyện kể đọa đầy đớn đau. (110)
Tôi
nghe cúi mặt, cúi đầu,
Nhà
thơ khẽ hỏi tôi sao : Nghĩ gì ?
Tôi
rằng : Thương xót, than ôi !
Dịu
dàng biết mấy những lời đam mê.
Nỗi
lòng chung cuộc tái tê.
Tôi
quay phía họ tỉ tê lời rằng :
Franceca
tử vì tình,
Khiến
ta sầu khổ khóc mình đớn đau,
Nói
cùng tôi nỗi khổ nào,
Điều
gì chia mối tình cao thượng này. (120)
Cùng
nhau hiểu nỗi tình đây.
Nàng
rằng : Không nỗi đau gì khổ hơn,
Nhớ
ngày hạnh phúc vuông tròn.
Khổ
đau, học giả người thương biết rành.
Nếu
ngài muốn tỏ nguồn cơn,
Tình
yêu chung thủy, cội nguồn ái ân.
Khóc
thương nhỏ lệ tôi rằng :
Một
ngày tôi mở đọc trang chuyện tình,
Lancelot,
lòng cảm thông.
Chỉ
hai ta biết, bao ngần ấy thôi. (130)
Nhiều
lần ngấn lệ đọc lời,
Mặt
tôi tê tái, tình người thương sao !
Một
lòng xúc cảm biết bao,
Nụ
cười khát vọng lòng nào yêu thương.
Nụ
hôn cao quý người tình,
Thế
là từ đó tôi không xa chàng.
Môi
hôn sung sướng rẫy run,
Galehaut
sách ấy ai từng viết ra.
Tôi
không dám đọc nữa là.
Người
nghe người kể lời xa nỗi lòng, (140)
Người
thương khóc, người tâm tình,
Lòng
tôi quặn thắt như mình đi qua.
Ngã
lăn như một thây ma.
4.
Minos (Mi Nốt) trong Thần thoại Hy Lạp là vua đảo Crète,
nổi tiếng chính trực công minh, Homère đặt vào cõi
Thần Hadès địa ngục để phán xét các âm hồn. Dante
lấy lại từ Virgile biến thành quỷ sứ.
7.
Hồn đọa đầy : sinh ra để chịu đau khổ.
34.
Dante bị chói lòa bởi ngây ngất khi qua mỗi tầng
địa ngục.
40
Tại Roma mỗi buổi chiều mùa hạ thường có bầy sáo
đá hằng triệu con bay như đám mây cuồng cuốn khi tung
lên, khi giáng xuống lạ lùng.
60
. Sultan Lãnh vương người cai trị một vương
quốc vùng Á Rập Le Caire Ai Cập.
62.
Sichée:(Si Sê) Didon(Đi Đông) Nữ Hoàng Carthage, Virgile kể
lại nàng tự vẫn khi bị Énée bỏ rơi, bị phản bội
tình yêu. Tình yêu nàng từng tự nguyện trung thành với
người chồng quá cố Sichée.
63.
Cléopâtre,(Clê Ô Pát) Nữ Hoàng Ai Cập, người tình
của César sau đó người tình của Antoine, biểu tượng
sự cực kỳ xa hoa lộng lẫy.
64.
Hélène(Hạ Lan) người phụ nữ đẹp nhất trần gian
vợ vua Ménélas. Pâris vì trao quả táo cho Vénus khi tranh
ai là người đẹp nhất với Thần Héra và Thần Athéné,
Pâris được thưởng công được người đẹp nhất trần
gian. Thần Vệ Nữ cho Pâris mượn thắt lưng để quyến
rũ Hélène, nhưng Hélène là vợ vua Ménelas, em vua Agamemnon,
nên các vua Hy Lạp hợp nhau lại đánh thành Troie, là nguyên
nhân cuộc chiến thành Troie trong mười năm.
65,66
Achille (An Sinh) người anh hùng cuộc chiến thành Troie,
mình đồng da sắt, bách chiến bách thắng, vì tình yêu
cho Polyxène, bị rơi vào bẩy bị Pâris bắn trúng gót
chân tử nạn.
68.
Tristan(Trít Tân) theo truyện thơ khuyết danh Tristan và
Iseult vùng Normandie nước Pháp kể mối tình hiệp sĩ
Tristan cao thượng yêu công chúa Iseult.
74.
Francesca da Rimini (Făng Sét Ca Đa Ri Mi Ni) con gái Guido da Polenta,
vợ Giovanni da Malatesta năm 1275, yêu em chồng Paolo da
Malatesta; Giovanni bắt gặp và giết chết cả hai.
107.
La Caïne (La Ken) vòng đầu trong các vòng tầng cuối Địa
Ngục : Le Cocyte nơi giam giữ người phạm tội phản bội
bất hiếu với cha mẹ.
128.
Lancelot (Lăng ce Lô)truyệ́n La Table Ronde kể mối tình với
Genièvre vợ vua Arthur.
137.
Galehaut, (Gan Le Hô)người thân cận hoàng hậu Genievre,
chứng kiến lời thề trung thành vợ vị vua quá cố,
trong các văn bản được biết, Galehaut thúc đẩy Genièvre
yêu Lancelot, Nhưng theo Dante dựa trên một văn bản không
được biết : chính Lancelot yêu Genièvre.
ĐỊA
NGỤC
THI
CA KHÚC VI : NGƯỜI THAM ĂN
|
Tầng
ngục thứ ba. Người tham ăn nằm trong bùn trận mưa đen
lạnh giá.
Quái
vật Cerbère - Ciacco 'Con Lợn" Tiên đoán trước
những bất đồng thành Firenzes. Sự sống lại những
người bị kết án
|
Sau
cơn ngất xỉu tỉnh hồn,
Xót
cho hai kẻ thân thương cõi nào.
Lòng
tôi tràn ngập buồn đau,
Chung
quanh khắp chốn, trước sau tôi nhìn.
Nơi
đã qua và nơi trông,
Những
cực hình mới lạ lùng khổ đau.
Tầng
ba Địa Ngục tôi vào,
Thấu
xương buốt lạnh, mưa gào chẳng ngưng.
Mưa
tuyết, mưa đá, mưa đen.
Trút
từ cao xuống không trung mịt mờ. (10)
Đất
bằng nồng nặc thối dơ,
Cerbère
quái vật vuốt vồ ác hung.*
Ba
mồm mở tựa chó săn,
Hướng
về những kẻ chìm trong nước bùn.
Mắt
đỏ ngầu, râu tủa đen,
Tay
đầy vuốt nhọn to kềnh bụng căng.
Cấu
da, xé xác âm hồn,
Tiếng
mưa càng khiến gào lên rống gầm.
Xoay
sườn ngang chống quay lăn,
Liên
hồi uốn éo xoay mình cụm co. (30)
Thấy
chúng tôi, con sâu to,
Ba
mõm há hốc răng nhô nhọn nhìn.
Ai
mà chẳng sợ kinh hồn,
Vị
Thầy hướng đạo xoe tròn bàn tay,
Bốc
lên một nấm đất đầy,
Ném
mồm quái thú đang quay khát cuồng.
Như
con chó sủa tham ăn,
Dính
răng môi đất quên liền câm ngay.
Hăm
hở ngắu nghiến răng nhai,
Thế
là ba mõm miệt mài hàm răng. (40)
Quái
Cerbère tiếng rống gầm,
Các
linh hồn chỉ mong thầm điếc tai.
Đi
giữa âm hồn lạc loài,
Mưa
rơi nặng hạt, chân hoài bước đi.
Còn
kiêu căng thân xác gì ?
Nằm
lăn mặt đất, đầy người khắp nơi.
Bỗng
nhiên bật dậy một người,
Ngay
khi thấy chúng tôi thời đi qua,
Kìa
anh Địa Ngục ai đưa,
Hắn
rẳng : Anh có nhớ xưa những gì ? (50)
Anh
sinh ra tôi ra đi,
Tôi
rằng : Nỗi khổ lưu đầy của anh,
Xoá
nhòa ký ức tâm hồn,
Thấy
anh cảm giác chưa từng quen chi.
Hãy
nói tôi, anh là ai ?
Mà
rơi sầu thảm vào nơi cực hình ?
Kẻ
nặng hơn cũng bất bình,
Hắn
rằng : Đây chốn đô thành dục tham.
Như
túi căng sắp nổ tung,
Kiềm
ta nơi đó chẳng còn thảnh thơi. (60)
Đời
gọi ta Ciaco*
Tội
ta khẩu nghiệp, miệng môi tội hình.
Sức
mòn, mưa lạnh, người nhìn.
Tội
đây không phải một mình ta đâu.
Ở
đây tội phạm như nhau,
Hình
phạt cũng thế, lời nào nói hơn.
Tôi
rằng: Ciaco, nỗi buồn,
Lòng
ta nghe nặng muốn tuôn lệ sầu.
Biết
gì, hãy nói ra sao .
Vì
đâu thành phố phân nhau chia lìa ? * (70)
Ai
đúng đắn, ai mù loà,
Vì
đâu họ lại bất hoà thế chăng ?
Hồn
rằng : Đấu đá lâu dần.
Dẫn
đến đổ máu phe còn hung hăng.
Đuổi
phe kia, khủng kiếp tấn công,
Nhưng
rồi sau đó vào vòng nguy nan.
Ba
ngày sau phe khác lên,
Là
nhờ quyền lực, dấu tên một người.
Một
thời phe thắng ngẩng trời,
Dìm
phe kia xuống tận nơi xích xiềng. (80)
Với
bao đau khổ tang thương,
Chính
trung hai lẽ, người thường chẳng theo.
Kiêu
căng, tham vọng, kiết keo,
Là
ba ngọn lửa cháy thiêu mọi người.
Hồn
dừng lời, nước mắt rơi,
Tôi
rằng : Mong ước được người nói thêm.
Tin
tức khác tôi mong tìm,
Farinata
và Tegghiaio, dũng khí tim hai người.*
Arrigo,
Mosca và Jacopo Rusticucci,*
Và
những người khác, tốt thay việc làm.
(90)
Họ
đâu giúp tôi biết tin,
Và
tôi tha thiết hỏi thăm linh hồn :
Mật
cõi trời, thuốc độc ngục đen ?
Đáp
rằng: Hồn ở ngục âm tối cùng.
Bao
nhiêu tội lỗi giam chung,
Nếu
đi xuống nữa sẽ còn thấy trông.
Khi
về êm dịu cõi trần,
Xin
người nhắc nhở, ai còn nhớ ta.
Đã
d̀ài, chẳng nói thêm ra,
Mắt
nhìn thẳng bỗng như là đâu đâu. (100)
Nhìn
tôi lần cuối, cúi đầu,
Ngã
lăn vật xuống cõi sâu âm hồn.
Thầy
rằng : Hắn chẳng đứng lên,
Đến
khi nghe tiếng kèn vang thiên thần.
Đến
đây quyền lực siêu phàm,
Mọi
người và nấm mộ riêng u buồn,
Nhận
hình hài, bộ mặt riêng,
Để
nghe lời phán thiêng liêng vĩnh hằng.
Chúng
tôi qua nơi kinh hoàng,
Bước
chân chầm chậm, mưa giăng, âm hồn. (110)
Đổi
trao hậu vận nguồn cơn,
Tôi
rằng : Thầy hỡi, cực hình này đây,
Sẽ
giảm sau khi xét truy,
Hay
nguyên đau đớn, nỗi này khổ thêm.
Thầy
rằng : Trở lại căn nguyên,
Dạy
rằng hoàn thiện, hay thêm vẹn toàn,
Nhận
điều hay, nỗi khổ hơn,
Âm
hồn khốn khổ này còn mong chi,
Đạt
đến hoàn thiện được gì !
Cái
chúng chờ đợi, ngày thì tệ hơn. (120)
Quanh
vòng Địa Ngục đã tròn,
Chuyện
trò nhiều nỗi, chẳng còn nhớ thêm,
Chúng
tôi đi xuống sâu hơn,
Gặp
Pluton kẻ thù còn lớn hơn. *
2.
Thân thuộc : bà con gần.
13.
Cerbère: (Xi Be) Quái vật trong thần thoại cổ điển Hy
Lạp. Ba đầu chó phủ đầy rắn, đuôi rắn. Virgile
và Ovide tả là quái vật canh cửa Averne. Dante dùng
lại làm quái vật canh tầng ngục thứ ba.
38.
Ciacco: "Con heo", danh hiệu một người thành phố Firenze,
tham ăn, đáng khinh.
70.
Dante nói đến chuyện chính trị thành Firenze, chia làm
hai phái: Phái Ghibelli tìm sự ủng hộ Hoàng Đế
nước Đức để thống nhất nước Ý. Phái Guelfi đặt
niềm tin nơi Giáo Hoàng Boniface VIII ở Toscane. Từ
năm 1289 phái Gueffi thắng thế, rồi lại chia thành
hai phe Trắng và Đen. Phe Đen liên minh với Giáo Hoàng.
Phe Trắng hướng về Hoàng Đế nước Đức. Dante đứng
về phái Guelfi, hai lần đại diện phái đoàn đi thương
thuyết. Năm 1300 Dante được bầu vào Hội Đồng Thị
Chính Frirenze. Sau sự chia rẽ, Dante đứng về phe Trắng,
điều khiển bởi gia đình Cerchi, từ đồng quê Toscane,
nên còn gọi là phe nhà quê, chống lại đường lối
dựa vào Giáo Hoàng. Giáo Hoàng cầu viện vua Pháp Charles
de Valois. Năm 1301 quân Pháp tiến vào Frirenze. Phe Đen trở
về đàn áp phục thù. Dante bị vu khống hai lần bị
xét xử thiêu sống trên giàn hoả. Từ đó ông sống
lưu vong, mai danh ẩn tích, hai lần bị xoá tên khỏi danh
sách ân xá khiến ông không còn hy vọng trở về Frirenze.
79.
Farinata thủ lãnh nổi tiếng phe Gibelin, Dante đã gặp gỡ.
Tegghiaio
thủ lãnh ở San Gimignano năm 1238.
80.
Rusticucci Thẩm phán thành phố Frirenze, người trung
gian hoà giải.
Arrigo
di Cascia, người hòa giải giữa Tegghiaio. Rusticucci và Volterra.
Mosca
thủ lãnh Reggio năm 1242, trong tầng ngục thứ 8 là người
gây
chia rẽ và bùng nổ.
106.
Trở về khoa học là học thuyết Aristote.
115.
Pluton. Thần cai trị cõi Địa Ngục, thời Trung Cổ
thường lầm lẫn với Plutus là Thần Tài.
|