Đình
thụ bất tri nhơn khứ tận,
Xuân lai hoàn phát cựu thời
hoa.
Sáng hôm nay ông Năm nhấp nhỏm
ngồi đứng không yên. Hết ngồi xuống lại đứng lên. Ông
bước chầm chậm lại gần cửa kiếng lớn phía sau nhà, nghiêng
mình nhìn xéo qua cái hàn thử biểu để ngoài trời. Ông nhướng
mắt rán nhìn cái màu đỏ của thuỷ ngân, coi nó lên xuống
tới mức nào. Có thấy gì đâu, cái lằn đỏ nhỏ xíu, lờ
mờ. Tức mình ông lẩm bẩm, cằn nhằn cái thằng con trai
út, đã biểu gắn sát sát bên trong cho dễ đọc, để tuốt
đằng xa ai mà thấy. Cái xứ gì, thiệt tình! Lạnh gì mà
lạnh dữ, hổng biết xuống tới bao nhiêu độ rồi !
Nói xong ông đứng áp lại
gần cánh cửa để nhìn cho rõ hơn. Cánh tay trái đụng phải
khung cửa nhôm lạnh ngắt như một khối nước đá, ông rút
tay về, quay lại chậm chạp từng bước, từng bước trở
về ngồi trên chiếc ghế thấp. Cặp mắt hấp háy nhìn ra
ngoài bầu trời xám xịt. Ông thấy cái sân cỏ xanh đã trở
thành một bãi tuyết trắng mênh mông. Có chỗ phẳng phiu trắng
xoá, có chỗ được xe xúc tuyết ủi gò cao lên như những
đụn cát. Cây cối biến đi đâu mất tiêu hết. Mấy bụi
hồng bông đỏ như nhung, mấy bụi mẫu đơn bông lớn bằng
cái chén kiểu màu trắng màu hường, cái hàng rào bằng cây
trắc bá cao cả thước xanh um của mùa hè vừa qua, tất cả
hiện giờ bị chôn vùi dưới những đống tuyết.
Ở bên kia rào tu viện, chỉ
còn sót lại duy nhứt một gốc bạch dương to lớn sừng sững,
chơ vơ một mình giữa đám tuyết trắng quạnh hiu, đưa những
cành khô thêu lêu lên trời. Bên ngoài gió hú từng cơn, tiếng
nghe vù vù như có đoàn xe chạy hết tốc lực. Từng lọn
tuyết trắng đổ xuống, hột bay ngang, hột bay dọc, hột
quay cuộn tròn, lấm tấm bay đầy trời như có ai đó cắc
cớ tung một thúng lông ngỗng ra trước gió. Tuyết đã rơi
đều đều như vậy từ giữa đêm qua cho tới sáng nay, liên
tục không dứt. Chỗ nào cũng một màu thạch cao trắng bạch.
Ngồi chưa yên chỗ, ông lại đứng lên đi về phía trước,
mắt ngước nhìn cái mái nhà ở phía bên kia sân đã bị tuyết
phủ đầy, miệng láp dáp:
-Cái điệu nầy có nước sập
nhà. Đồ cái thứ tiền chế, làm bằng cây thông bở rệu
với vách bằng cạc tông nhét bông gòn, làm sao chịu nổi...làm
sao chịu nổi...
Ông thở dài rồi nhìn trời,
dáng lo lắng, rồi ngồi xuống:
-Nó mà rơi hoài rơi hũy như
vầy, chắc phải sập. Cả nửa thước tuyết đè trên nóc,
nặng lắm chớ! Cái xứ nói là văn minh, kỹ nghệ tiến bộ,
mà sao kỳ cục quá! Nhà cửa phải làm cho kỹ kỹ chớ. Tại
sao không chịu xây cất cho nó đàng hoàng một chút. Tuyết
mà rớt thêm chừng vài giờ nữa thì thế nào cũng sập...
Bà Năm dáng người nhỏ nhắn,
đang chăm chú theo dõi chương trình ti-vi, chừng như không chịu
nổi nữa, bèn cự nự:
-Ừ, ừ, sập đâu sập phứt
cho rồi. Hồi sáng mơi tới giờ, nghe ông nói tới nói lui,
tôi mệt quá!
Ông Năm biết là vợ trả lời
mình nhưng không rõ bà nói gì. Cái lỗ tai đã nghểng ngảng
đâu từ mấy năm về trước, tuy có đeo máy nghe nhưng khi
tỏ khi không. Ông đưa tay phải lên điều chỉnh cái nút phát
âm gắn sát vành tai, miệng hỏi:
-Bà nói cái gì vậy, tôi nghe
không rõ ?
Bà gằn giọng. Tuổi đã quá
già nên khi nói tiếng run run, cái đầu lắc lắc:
-Hổng có nói cái gì hết á
!
Rồi như chừng chưa hết cơn
bực bội, bà tiếp:
-Mùa đông ở đây thì có tuyết,
chớ có gì lạ đâu mà ông cứ nói hoài, nói hoài !
Ông bèn phân trần, giọng nói
thều thào, lẫn trong tiếng xệu xạo của hàm răng giả:
-Thì bà cũng phải để cho
tôi nói chớ. Bà coi nè, từ đầu hôm cho tới giờ, ổng cứ
rớt hoài, rớt hoài, hột nào hột nấy lớn bằng ngón chưn
cái... Cái mái nhà bằng cạc tông làm sao chịu nổi. Bê tông
cốt sắt còn chưa chắc, nói gì tới nhà tiền chế. Tôi nói
mà, thế nào cũng sập!
Bà Năm hứ một tiếng rồi
xây lưng qua coi ti-vi, không thèm nghe. Ông tiếp tục lẩm bẩm
một mình:
-Gió lớn quá. Ở gần Bắc
Cực nên thổi mạnh dữ. Tại có gió nên tuyết rơi mới nhiều.
Mà nó rơi nhiều thì nó chất đầy trên mái nhà. Trời ơi
! nguy quá, cái điệu nầy... Phải chi xây bằng bê tông cốt
sắt.
Ông e bà vợ cự nự nữa,
nên chỉ dám nói tới đây thì ngừng ngang, cái điệp khúc
"thế nào cũng sập" bị bỏ dở nửa chừng. Nếu không có
bà Năm ở đó mà là thằng tư, thằng sáu hay thằng út, những
đứa con trai ở gần gũi, thì ông sẽ tiếp tục một cái
điệp khúc khác, có thay đổi chút đỉnh. Nhà mình ở Việt
Nam cất bằng bê tông cốt sắt chắc lắm, tao tính ít ra phải
ở được năm ba trăm năm, mối mọt mưa nắng gì cũng không
sợ. Mỗi lần nhắc tới câu "cái nhà mình" ông Năm nhìn ra
xa, tuốt trên ngọn bạch dương, lên tận đám mây trắng xám
trên trời, cặp mắt đờ đẫn, ngẩn ngơ. Trong tròng đen
lờ mờ, hình như có vương một làn lệ mỏng. Không phải
ông khóc đâu. Đã trên tám mươi tuổi rồi, tuyến nước
mắt hầu như cạn khô. Trong đầu ông hình ảnh căn nhà vuông
vuông, xinh xắn hiện ra, rõ ràng từng nét. Căn nhà mà ông
đã gom góp công sức, tiền của, mồ hôi, nước mắt, suốt
đời cực nhọc mới thực hiện được. Nó không đồ sộ,
nguy nga, lớn lao gì nhưng nó là của ông. "Nhà mình" ôi ! hai
cái chữ tầm thường đó có tác dụng như nhát búa đập
mạnh vào tim vào óc, ông nghe như tê liệt toàn thân.
Ông đứng lên hết muốn nổi,
ngồi bệt xuống ghế. Trong đầu ông, không còn gì để đáng
nhớ. Mặc kệ mùa đông Canada với gió bão lạnh lẽo gào
thét bên ngoài cửa kiếng, mặc kệ cây bạch dương chết
cóng đứng run rẩy ngoài sân tu viện quạnh hiu, mặc kệ những
đụn tuyết lem luốc, cao ngùn ngụt bên kia vệ đường, mặc
kệ những cây cối, bông hoa rữa mục bị chôn vùi, ông quên
quên hết. Chỉ còn một hình ảnh duy nhứt mà ông nhớ rất
rõ. Rất rõ, từng nét. Cái hình ảnh "căn nhà mình" hiện
lên với từng góc cạnh. Những cục đá nghiêng, những viên
gạch bể, những lằn nứt nẻ, răn reo ở góc tường, những
ổ cắm điện cháy đen, những vòi nước rỉ, những vết
loang mốc meo trên trần nhà mưa dột ... ông làm sao quên. Chính
tay ông tạo ra nó mà, cũng chính tay ông sửa chữa mà..
Trong cơn mơ mơ, màng màng ông
chợt tỉnh, lò dò, đứng dậy đi vô phòng, cái lưng còng
xuống, cái chưn bước thật chậm. Ông đưa tay run run mở
cánh cửa. Có tiếng đồ vật va chạm, tiếng lục lọi giấy
tờ, sổ sách. Hồi lâu, có tiếng ông hỏi vọng ra:
-Hôm đi ra Tân Sơn Nhứt, cái
xấp hình tôi soạn cất trong cái hộp sắt tây, tụi nhỏ
nó dẹp đâu rồi, tôi không thấy ! Coi chừng mất hết đa
!
-Làm sao mà mất được. Ông
để đâu thì còn ở đó. Tụi nó đâu có lấy làm gì mấy
tấm hình cũ xì, đen thui !
Tiếp theo, bà bèn bình luận
:
-Cái gì của ông cũng quí hết
! Thử đem liệng ngoài đường suốt ngày coi có ai thèm lượm
không ?
Nghe vợ nói, ông tức mình
cãi lại:
-Ai mà dại gì liệng bậy liệng
bạ vậy bà ! Từ Việt Nam tôi cắc ca cắc củm đem qua đây
có bao nhiêu đó ! Làm mất của tôi là không được đa!
Bà Năm lùng thùng trong cái
áo ấm bằng len xám dầy mo, đứng dậy vói tay tắt ti-vi,
xỏ chưn vô đôi dép nhung đỏ bầm, lê bước lẹp xẹp vô
phòng bên cạnh, miệng hỏi vói:
-Để tôi vô kiếm lại thử
coi tụi nó có dẹp ở đâu không! Mà ông muốn kiếm tấm
hình nào?
Ông Năm rán nói lớn để cho
vợ nghe:
-Thì cái hình chụp "căn nhà
mình" đó, tôi muốn coi lại một chút!
Rồi ông chép miệng thở dài:
-Tính ra mình đi được vừa
đúng một năm. Không biết bây giờ ở bển ra sao rồi! Mấy
chậu kiểng không ai tưới, chắc chết khô hết !... Ờ, ờ,
bây giờ đang mùa đông, còn một tuần nữa là tới Tết.
Cây mai ngoài sân...rồi ai lặt lá...để cho nó ra bông đây
?
°°°
Cái mặt trời ban sáng còn
lấp ló trong mây, chưa lên khỏi nóc nhà ở phía bên kia đường.
Cảnh vật còn nhập nhoà tranh tối tranh sáng. Trên các ngọn
cỏ bên đường còn mờ mờ sương đọng. Các căn nhà ở
hai dãy phố chợ Bình Dương vẫn còn đóng cửa im lìm. Trên
đường đã có người gánh hành ra chợ bán, những gánh khoai
nặng trĩu, những gánh rau cải, xanh um, tươi mát. Vài chiếc
xe ngựa chở đầy bạn hàng máng đầy những gióng gánh ngổn
ngang, móng sắt nhịp lọc cọc, lọc cọc trên mặt đường
nhựa đen. Tiếng người nói chuyện, tiếng guốc, tiếng dép,
tiếng xe kéo...vang vang trong trong cái im mát của buổi sáng.
Sau một giấc ngủ ngắn, phố xá tỉnh lỵ bắt đầu vươn
mình trở lại cái sinh hoạt ồn ào hàng ngày.
Trong nhà ông, bà Năm đã thức
sớm hơn thường lệ. Ông đi ra đi vô, coi đồng hồ, miệng
thúc giục:
-Coi chừng loay hoay, trễ hết
ngày giờ. Ông thầy đã dặn đi dặn lại, tuổi tôi với
tuổi bà, năm nay mà cất nhà thì phải cúng vào giờ Thìn,
để qua giờ khác là xấu lắm. Cả năm nay chỉ có được
ngày nầy là tốt thôi. Qua cái giờ đó là phải chờ năm
tới !Rồi ông thúc hối:
-Mấy đứa nhỏ chuẩn bị
nhang đèn, bông hoa đủ chưa ?
Trong bếp tiếng nước sôi
rì rào, tiếng dao chặt thịt lụp cụp, tiếng dĩa chén chạm
nhau, mùi cà phê bốc lên ngào ngạt. Có tiếng bà Năm nói
với con gái:
-Con luộc cho má miếng thịt
ba rọi để trong dĩa, nhớ bỏ luôn cái hột vịt theo. Còn
tôm thì để khi gần xong chỉ cần nhúng vô cho chín rồi lấy
ra liền... Cúng thần thánh phải đủ bộ tam sênh mới được.
Quay qua thằng con trai lớn,
bà dặn:
-Con đi lấy cái lục bình,
rửa sạch để cắm bông cúng. Mà, giờ Thìn là mấy giờ
vậy ông ?
Ông Năm lẩm bẩm:
-Giờ Thìn, giờ Thìn...một
giờ của Tàu là hai giờ của Tây... Ừ, ừ, dễ mà ! Giờ
Ngọ là mười hai giờ trưa. Mình tính trở ngược lại, Thìn,
Tỵ , Ngọ.... vậy là đúng tám giờ sáng.
-Tới tám giờ sáng lận hả
! Phần tôi coi như xong rồi. Thôi, ông lo mặc quần áo, khăn
nón đi là vừa... Nhớ khấn vái cho kỹ. Thằng tư với thằng
sáu, hai đứa bây khiêng cái bàn qua bên đất, để ở chính
giửa, rồi bày biện đồ để cúng. Hôm nay cúng đất đai
dương trạch để cất nhà mới. Phải thành tâm kỹ càng nghe
con...thì mới ăn ở bình yên, làm ăn khá giả. Nhứt là tao
mong cho nó vững bền... để lại tới đời tụi bây, rồi
tới đời con tụi bây...
Thằng tư cười khì khì:
-Má lo xa chi cho mệt vậy. Bền
vững chắc chắn thì có ông kiến trúc sư tính kỹ rồi, má
ơi ! Còn muốn hoà thuận, yên vui thì tụi nầy không oánh
lộn nữa, vậy là huề.... Thôi khỏi cúng, mắc công quá mà.
Cái bàn làm bằng thứ cây gì mà nặng quá sức, khiêng muốn
cụp xương sống đây nè !
-Cái thằng làm biếng nhớt
thây, ăn nói tầm bậy tầm bạ hết sức, hổng nên nghe con,
lẹ lẹ đi cho kịp giờ. Ba mầy đóng bộ xong hết rồi kìa...
Ông Năm đi rảo một vòng,
nhìn miếng đất trống phẳng phiu, quang đảng, trong bụng
vừa ý hết sức. Phía trước mặt là công viên thành phố,
khoảng khoác, xinh xắn. Phía sau hơi xa là một dãy đồi cao,
thấp thoáng qua các rặng cây sao, cây dầu cao vút, là nóc
toà hành chánh với dinh tỉnh trường lờ mờ... Y như cảnh
núi Khu Tượng, nơi mà ông đã sống qua thời thanh xuân. Ông
"đụng" bà Năm ở đó, rồi sanh được ba đứa con đầu lòng
ở bên bờ sông Dương Đông. Đảo Phú Quốc ở vịnh Xiêm
La, cái hòn đảo nhỏ, bốn bề sóng vổ rì rào. Tụi nhỏ
đã hít thở cái không khí nồng mặn của muối, đen đủi
phong sương giữa nắng gió trùng dương. Quanh nhà toàn là những
thân dừa cong vẹo, ngả nghiêng, tàu lá xơ rơ vì gió bão.
Cái giếng nước phía sau đỏ
lờ lợ vì nước rể dừa tiết ra. Những ngày mưa dai dẳng
nhìn lên dãy Khu Tượng thấy dạng núi lờ mờ trong sương
khói, giống như hình con voi nằm phục. Trước là đầu voi
với cái vòi cong vòng, sau là đuôi voi với hai chưn sau quỳ
xuống, cái lưng mập phình ra mà dài. Trên đó người ta làm
rẫy, trồng tiêu với trồng sầu riêng... Đất đai trù phú,
phong thổ phì nhiêu, đẹp đẽ như vậy, vì thời cuộc ông
phải đành đoạn bỏ hết mà đi.
Bây giờ về đây cư ngụ,
ông phải gầy dựng lại tất cả với hai bàn tay trắng. Đất
cũ đãi người mới. Ông lời hơn vì có được thêm năm đứa
con nữa. Thôi, đời ông vậy là yên nơi yên chốn rồi, không
phải đi đâu nữa. Nhứt định ở luôn tại cái tỉnh nhỏ
nầy. Ông phải tiện tặn, dành dụm, làm việc siêng năng,
để mong cất được một căn nhà làm cái tổ ấm cho gia đình.
Phòng của ông bà ở chính giữa, tám phòng của tám đứa
con phải ở chung quanh, để tụi nó lúc nào cũng quây quần,
xum họp bên ông. Bàn thờ của tổ tiên dòng họ ở trên lầu.
Con cháu ông sẽ nối tiếp cái công trình nầy dài lâu một
trăm năm, hai trăm năm...
Ông mỉm cười tươi tỉnh,
trang nghiêm, bật hộp quẹt, đốt đèn cầy, cắm trên hai
cái chưn bên lư hương bằng đồng sáng trưng. Ông đưa tay
lấy bó nhang mới, xé bao lấy ra ba cây. Thật khoan thai, ông
châm vào ngọn lửa. Mùi nhang trầm thơm, toả ra, quyện vào
mùi long não hăng hắc của chiếc áo dài đen nổi bông hình
chữ thọ, cái khăn đóng bằng sa mỏng, vấn thành nhiều vòng
vừa lấy ra trong tủ áo. Nắng đã chiếu sáng cả khu đất
trống. Từng tia nắng vàng chanh quét trên đám cỏ dại um
tùm, mùi đất hăng hăng. Ông thoáng thấy chú hai Lung, người
cai thầu và đám thợ vừa tới. Xe cộ, dụng cụ ngổn ngang,
nào xẻng cuốc, nào dây nhợ, người ta chất đầy chật cả
lối đi. Mặt tươi tỉnh hy vọng, ông cầm nhang chắp hai tay
lên đầu, miệng khấn lâm râm:
-Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô
A Di Đà Phật.... Nay tôi khấn đất nước ông bà trong kiểng
sở làng Phú Cường nầy, gồm Thổ Công, Thổ Trạch, Thổ
Địa, Thổ Thần, Chúa Xứ, Sơn Thần, Thuỷ Thần...
Vái tới đây tự nhiên ông
thấy lằn khói nhang xám trắng đương bốc vươn lên cao, bỗng
cuộn tròn rồi tạt ngang. Một luồng gió ở đâu đó thổi
qua lạnh ngắt, ngọn đèn cầy nhỏ lại lờ mờ như muốn
tắt. Ông sợ quá, khom lòng bàn tay che gió. E rằng chưa đủ,
ông kêu lên:
-Chú hai, chú hai gió lớn quá,
lại phụ tôi một tay!
Chú hai Lung chạy lại, đứng
chắn lấy làn gió nghịch. Ngọn đèn từ từ lớn hơn và
sáng tỏ trở lại. Ông Năm bình tâm khấn tiếp:
-Tôi vái tất cả năm vị ngũ
hành Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ. Đông phương Giáp Ất Mộc,
Nam phương Bính Đinh Hoả, Trung ương Mồ Kỷ Thổ, Tây phương
Canh Tân Kim, Bắc phương Nhâm Quí Thuỷ, tám vị bát quái Càn,
Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài... Quí ông thực như
phong, hành như võ...
Câu khấn vái dài quá, ông
ngừng lại một hơi để thở. Cả không gian chung quanh, ông
quên quên hết. Trong đầu chỉ còn một niềm thành kính vô
biên. Sau câu khấn, trong ánh sáng lung linh của cặp nến đỏ,
mùi trầm ngào ngạt của khói hương, ông như cảm thấy tất
cả những vị thần linh mà ông vừa nhắc, tề tựu đông
đủ. Có người mặt đỏ, người mặt đen, mặt trắng, mặt
xanh, với áo bào, mũ mãng sặc sỡ, uy nghi. Tất cả tọa ngự
ở trên bàn thờ, nhìn xuống ông yêu thương triều mến, dáng
vẻ sẵn lòng bảo hộ, giúp đỡ, lắng nghe lời cầu nguyện.
Ông sung sướng quá, rán mà nhớ những điều mong ước hầu
nói lên hết cho đủ. Các vị nầy sẽ giúp ông cho được
như ý... Ông lâm râm khấn tiếp, giọng rõ ràng hơn:
-Ngũ hành phân bát quái, tám
hướng định quân thần. Hoả Thần làm chủ tể, ấm lạnh
nhờ ông. Nay tôi xin phép để cất một cái nhà trên miếng
đất nầy, để cho vợ chồng tôi, cùng mấy đứa con ở,
làm ăn bình yên mạnh giỏi...
Khấn tới đây, ông bỗng nhớ
tới lời bà Năm dặn dò, ông lập lại:
-cho vợ chồng tôi cùng mấy
đứa con, rồi mấy đứa cháu, ...rồi tới cháu của cháu
tôi, nối tiếp hoài hoài... không dứt... được ăn ở bình
yên mạnh giỏi, vô tai tịnh sự, điều lành đem tới, điều
dữ lánh xa, quan thương dân chuộng, kẻ yêu người trọng,
tà ma kinh khiếp, quỉ mị kiêng oai...
Khấn tới đây, ông thấy đã
là quá đủ, không nên đòi hỏi xin xỏ nhiều hơn nữa. Cũng
như mọi người, ông cũng mong ước được giàu sang, phú quí,
con cái hiển đạt, làm quan làm quyền... Nhưng ông nghĩ cúng
kiếng với thần linh, cầu được bình yên mạnh khoẻ là
quá đáng rồi, không nên để thần thánh khi dễ vì mình quá
tham lam. Ông bèn xá ba xá, cắm nhang vô một cái ly nhỏ đựng
đầy gạo trắng. Ông lùi ra sau vài bước, phủ phục xuống
lạy ba lạy. Không gian như lắng đọng xung quanh. Tim ông đập
manh hơn bình thường. Hai lòng bàn tay ông ướt đẫm mồ hôi.
Ông sung sướng trong niềm xúc động bồi hồi. Ánh nắng vàng
tươi sáng rờ rỡ, chan hoà trên mọi lối. Nhìn lên bàn thờ
ông thấy các thần thánh cùng ông bà tổ tiên trong dòng họ
như nhìn ông mỉm cười, gật đầu chấp nhận lời khấn
nguyện.
Năm nay ông vừa đúng năm mươi
tuổi, cái tuổi mà Đức Khổng Tử cho là biết được mạng
trời. Trời quả đã thương ông thiệt tình! Cha mẹ mất sớm,
lăn lóc ra đời trong lứa tuổi còn nhỏ xíu, ông đã trải
qua biết bao nhiêu cay đắng và khổ nhục. Con đã đông mà
nhà lại nghèo, ông và vợ lo trong lo ngoài, tiện tặn dành
dụm, mãi cho tới nay mới đủ tiền cất một cái nhà để
ở. Cái nhà ước mong của cả một đời người...
Ừ, phải, cả một đời người
! Ông đứng dậy mặt sáng rạng rỡ. Quay qua người cai thầu,
ông nói:
-Chú hai, chú hai ! chú cũng
nên khấn với quí vị thần hoàng bổn thổ để cho công việc
xây cất trôi chảy, thợ thuyền được phò hộ bình yên!
Chú hai Lung nghiêm trang gật
đầu, đứng vào chiếu đốt nhang, cung kính. Ông Năm bước
ra phía ngoài đường cái, đứng bên cây cột đèn, nhìn trở
vô coi đám thợ đương đóng cọc giăng dây để đào móng.
Bà Năm đứng kế đó, gặp ông bèn hỏi:
-Ông khấn vái cúng kiếng xong
hết rồi hả ?
-Ừ, ừ, xong rồi, đủ hết
! Bà mỉm cười, mãn nguyện sung sướng. Bất thình lình bà
nghĩ tới một chuyện thế nào ông cũng không để ý, lo quá
bà níu lấy tay áo dài của ông:
-Ông có trình với quí vị
ông tên gì, mấy tuổi, cư ngụ ở đâu không ?
Ông Năm vỗ trán bối rối,
kêu lên:
-Thôi rồi, lo nói đủ thứ
chuyện mà quên mất việc trình tên trình tuổi, tôi không
có nói chỗ đó !
Bà Năm dậm cẳng cằn nhằn:
-Có bao nhiêu đó mà cũng quên,
rồi làm sao mấy ổng biết ai mà phù hộ. Thành ra mấy lời
khấn vái kể như bỏ. Công trình mẹ con tôi cực khổ từ
khuya cho tới giờ...
Ông Năm thất vọng, buông xuôi
hai tay, không nói không rằng, đứng nhìn xe cộ người ta xuôi
ngược trên đường. Hồi lâu, ông quay qua nói như an ủi bà
nhưng thiệt ra là cho ông:
-Chắc không sao đâu bà. Thần
thánh linh thiêng, các ngài biết hết. Tôi có nói xin phép cất
nhà cho cả gia đình tôi ở. Mấy ổng phải biết tôi là ai
chớ, nếu không biết sao gọi là thần, bà khỏi lo. Bà thấy
tôi nói có đúng không ?
-Không đúng cũng phải đúng.
Ông nói cái gì cũng phải hết. Tôi cãi đâu có lại ông.
Mà ông có nhớ khấn xin ở cho được lâu, thiệt lâu không
? Mặt ông Năm tươi rói:
-Có chớ, không có sao được.
Tôi nói chỗ đó rõ lắm mà, tới hai lần. Tôi cầu cho cả
gia đình ăn ở mạnh giỏi, tới đời con, đời cháu, đời
chắt, đời chít... Bà yên tâm đi!
°°°
Ông Năm sau khi cầm tấm hình
cái nhà vừa lục lọi ra được, trở về ngồi trên cái ghế
nệm. Bên ngoài bão tuyết vẫn thổi rào rào, những hột tuyết
tròn bay tung đầy trời. Ông có sá gì cái mực thuỷ ngân
lên hay xuống tới bao nhiêu đâu. Bây giờ trong đầu ông là
cái miếng đất với căn nhà ở đó có nắng ấm, có cây
cối xanh tươi, có cả một đoạn đời dài mà ông đã sống
qua. Ông thương yêu nó biết bao nhiêu. Vậy mà phải bỏ đi
đành đoạn. Ông phải làm đơn để xin hiến cho nhà nước...
Căn nhà mà ông ước mong lâu
bền tới đời con, đời cháu, đời chắt, đời chít, được
chú hai Lung cất bằng bê tông cốt sắt, bây giờ nó chỉ
còn lại có chút xíu, nhẹ hửng. Nó còn lại trong tấm hình
nhỏ bằng bàn tay, màu đen trắng loang lổ, vàng ố, lờ mờ.
Ông chỉ thấy được cái mặt tiền với hai cái khung cửa
sắt kéo nặng nề, cái lan can trên lầu có để con voi với
chậu bông sứ Thái Lan. Còn phía sau với khu vườn có cây
nhãn, cây mận, cái cổng sắt kiên cố cùng bụi tre ngà, ông
không thấy gì hết. Ông rán hỏi vói qua phía trước:
-Bà ơi! Hôm trước thằng Hoàng
mới qua được đây, có nói gì về cái nhà của mình không,
bây giờ nó ra sao rồi ?
Giọng bà Năm trả lời, chậm
chạp nhè nhẹ:
-Ờ, ờ, tôi quên nói với
ông, bữa trước gặp nó, có hỏi thăm cái nhà. Nó nói bây
giờ người ta lấy làm Hợp Tác Xã than cũi, nước mắm, dầu
hôi, tèm lem tuốc luốc lắm !
Ông Năm kêu trời, than nho nhỏ:
-Rồi mấy cây nhãn, cây mận
của tôi ? Còn cây mai già giữa sân nữa ?
Bà Năm tiếp tục nói, giọng
bình thản:
-Cái vườn phía sau họ chặt
trụi lũi hết, làm chỗ đậu xe cam nhông, bụi đất mù trời.
Tụi tài xế bộ đội phóng uế bừa bãi, bà con lối xóm
bực mình lắm mà không ai dám nói gì.
Ông Năm ngồi dán người xuống
ghế, lỗ tai lùng bùng. Ông thấy những biểu ngữ giăng giăng,
những rừng cờ đỏ sắt máu, những đoàn người mặt đầy
hận thù tràn vào tỉnh lỵ, tiếng nhạc đập đùng đùng
chói tai. Ông thấy rất rõ những đứa con ông, những đứa
cháu ông lần lượt bị bắt giam. Ông thấy tận mắt người
ta bị bắt giết, đánh đập, giam cầm... Ông thấy những
cảnh chia ly, đầy đọa, tang tóc, khổ đau. Ông thấy được
những việc, những người mà cả đời chưa bao giờ được
thấy qua. Tất cả đều quá lạ lùng, không thể nghĩ đến
nổi. Xã hội mới, đất nước đổi mới là vậy đó sao
? Ông có quá lỗi thời, cũ kỹ, già nua ? Cái nhà bê tông
cốt sắt trong đầu quay mòng mòng, tấm hình trong tay rơi xuống
đất nhẹ đến nổi không nghe tiếng. Bên tai, ông nghe tiếng
vợ móm mém, nói văng vẳng khi gần khi xa:
-À, nó nói cái năm mà vợ
chồng mình hiến nhà cho nhà nước để được đi đó, hồi
chưa bị chặt thì cây mai trổ bông nhiều lắm, rụng vàng
cả đường đi!
Ông Năm bất động, hồi lâu
tỉnh lại nói nho nhỏ:
-Tại sao mình đi mà nó lại
không biết, trổ bông chi cho nhiều vậy! Tại sao vậy ? Nó
không biết thương tôi với bà sao mà... Hay là nó chưa biết
nhà đã đổi chủ từ lâu !
VÕ
KỲ ĐIỀN
Trích trong CÂU HỎI KIẾP NGƯỜI.
, NXB NHÂN ẢNH USA 2018 |